فرصت نیویورک و دیپلماسی عمومی
بهمن حسینپور، سفیر پیشین ایران در ترکیه نوشت: سفر رئیسجمهور پزشکیان به نیویورک برای حضور در نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل فرصتی برای تبادل نظر و بیان دیدگاهها و مواضع ایران به صورت مستقیم است و اهمیت زیادی دارد. ملاقاتهایی که در حاشیه این نشست انجام میشود عموماً مؤثر بودهاند؛ هرچند ممکن است برخی دستاوردهای آنها به دلیل متغیرهای سیاسی پیگیری نشده باشد یا با تغییراتی مواجهه شود، اما به هر حال حضور و اعلام مواضع و رایزنیها از اهمیت ویژهای در مجمع عمومی سازمان ملل برخوردار است
در کنار رئیسجمهور، وزیر امور خارجه نیز حضور دارد و بعضاً ممکن است ۲۰ تا ۳۰ ملاقات در حاشیه چنین اجلاسهایی انجام شود که در مجموع تمام این تحرکات، ملاقاتها و رایزنیها حتماً مؤثر است. حداقل فایده آن این است که مواضع خود را به اطلاع دیگران میرسانیم. علاوه بر این، رئیسجمهور فرصتی برای سخنرانی دارد و میتواند در مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه دیدگاههای ایران را مطرح کند و روسای جمهور و مقامات کشورهای مختلف نیز این سخنان را میشنوند که در شرایط کنونی، این موضوع حائز اهمیت است.
بر این اساس شرکت در این اجلاس یک فرصت بسیار استثنایی است؛ فرصتی که رئیسجمهور میتواند با همتایان خود دیدار و گفتوگو کند، مذاکره و تبادلنظر داشته باشد و درباره روابط دوجانبه و مسائل مورد اختلاف صحبت کند. همچنین ممکن است برخی از کشورها درباره ایران نقطهنظراتی داشته باشند که لزوماً مثبت نباشد؛ اما این دیدارها این فرصت را فراهم میکند که پاسخ و دیدگاه ایران را مستقیماً از زبان رئیسجمهور کشور بشنوند.
از منظری دیگر اگر این سفر را از زاویه دیپلماسی رسانهای و دیپلماسی عمومی نگاه کنیم، این سفر اهمیت بیشتری پیدا میکند. یکی از مظاهر دیپلماسی عمومی این است که میتوانید دیدگاههای خود را مستقیماً برای افکار عمومی و مقامات کشورهای مختلف مطرح کنید. ممکن است رئیسجمهور ایران در شرایط عادی به یک کشور سفر کند و فرصت دیدار با رئیسجمهور آن کشور فراهم نشود، اما در چنین اجلاسی، این امکان وجود دارد که رئیسجمهور ایران با روسای جمهور کشورهای مختلف دیدار کند.
این بهترین فرصت است تا دیدگاهها و مواضع ایران مستقیماً به طرف مقابل منتقل شود. بسیاری از کشورها مسائل ایران را از طریق رسانهها دنبال میکنند، اما وقتی رئیسجمهور و وزیر امور خارجه ایران در چنین اجلاسی حضور دارند، میتوانند اطلاعات مربوط به آخرین تحولات کشور را مستقیماً به اطلاع مقامات کشورهای مختلف برسانند و این فرصت را نمیتوان در همه شرایط به دست آورد. بنابراین، سفر آقای پزشکیان حتماً میتواند مؤثر باشد.
البته ممکن است برخی منتظر نتیجه فوری باشند، در حالی که اصولاً مذاکرات سیاسی به سرعت نتیجه نمیدهند و نباید انتظار داشت که فردای یک مذاکره، نتیجه نهایی آن مشخص شود. نکته دیگر استفاده از تریبون رسانههای مطرح دنیا و به خصوص رسانههای آمریکایی در شرایط کنونی است. در گذشته نیز هر بار که در چنین اجلاسهایی شرکت میکردیم، نشستهای مطبوعاتی برگزار میشد و خبرنگاران بسیاری از کشورهای مختلف، از جمله رسانههای آمریکایی و رسانههای خارجی، در آن حضور داشتند و حالا هم این روند جاری است و باید از آن برای اعلام مواضع ایران به افکار عمومی ایالات متحده و دنیا استفاده شود؛ از جمله دیدگاه ایران درباره تحولات منطقه، حملات آمریکا و اسرائیل و سایر مسائل موردنظر کشور. واقعیت این است که دیپلماسی یک ابزار است که ما متأسفانه کمتر از آن استفاده میکنیم و در این میان یکی از راههای افزایش قدرت دیپلماتیک، برقراری ارتباط است.
در دیپلماسی، مذاکره مهم است و ارتباط نیز اهمیت زیادی دارد و این اجلاس یکی از بهترین فرصتها برای ایجاد همین ارتباط است. همین که شما مواضع خود را به گوش طرف مقابل برسانید، خودش یک فرصت است. وقتی رئیسجمهور ایران با رئیسجمهور فرانسه یا هر رئیسجمهور و مقام دولتی دیگری دیدار میکند و مطالب و دیدگاههای ایران را مستقیماً مطرح میکند، این یک فرصت مهم و استثنایی برای کشور است.
اگر از چنین فرصتهایی استفاده نشود، ممکن است فرصت موجود از بین برود و حتی به تهدید تبدیل شود، اما اگر هر فرصتی بهموقع مورد استفاده قرار گیرد، میتواند به فرصتی برای تعدیل شرایط تبدیل شود. ما در ایران در طول ۴۰ سال اخیر فرصتهای زیادی داشتهایم که نتوانستهایم از آنها به نحو احسن استفاده کنیم. بنابراین، باید از فرصتهایی که در اختیار کشور قرار میگیرد، بهویژه فرصتهای دیپلماتیک و رسانهای، استفاده کرد.
