کشورهای عربی به نفع ترامپ هزینه میکنند
حالا علاوه بر پروندههای قبلی شاهد آن هستیم که یمن نیز به فهرست این کشور و کشورهای منطقه و حتی اسرائیل اضافه شده است. در همین راستا «آرمان ملی» در این جهت که ترامپ چه سناریویی را برای منطقه در نظر دارد و قرار است در این میان، چگونه از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس استفاده کند، با قاسم مومنی، کارشناس مسائل بینالملل به گفتوگو پرداخته است که میخوانید.
** ترامپ در وضعیت کنونی عملاً به دنبال چه سناریویی در منطقه است؟
واقعیت این است که تحولات روزهای اخیر منطقه، اتفاق جدیدی نیست؛ بلکه بحث یک استراتژی مشخص است که آمریکا در منطقه در حال پیادهسازی آن است. در واقع، یک تکنیک جنگی است که چندین مؤلفه را در کنار هم قرار داده و در بطن آن مؤلفه سیاسی، نظامی، امنیتی و دیپلماتیک را شاهد هستیم. آمریکا در واقع یک راهبرد چند ضلعی را در منطقه دنبال میکند که یک بخش آن حماس، یک بخش حزبا...، یک بخش انصارا... یمن، یک بخش حشدالشعبی، یک بخش ایران و یک بخش نیز روسیه است. در واقع، استراتژی آمریکا در دوران ترامپ، همانطور که خود او نیز بر آن تأکید کرده، بازگرداندن اقتدار آمریکا در جهان و بازگشت به جایگاه پیشین آمریکاست. آمریکا به این نتیجه رسیده بود که با توجه به رشد چین، ظهور قدرتهای جدید در منطقه و همچنین حمله روسیه به اوکراین، باید دکترین نظامی و امنیتی خود را بر این مبنا قرار دهد که دوباره به هژمونی نظامی، امنیتی، سیاسی و اقتصادی خود بازگردد. برای اجرای این سیاست، آمریکا به ابزار، فاکتور و بهانه نیاز داشت و جنگ اوکراین با هدف تضعیف روسیه و ایجاد سدی در برابر پوتین آغاز شد و همانطور که آمریکاییها در افغانستان گرفتار شدند، روسها نیز در اوکراین گرفتار شدند و راه مشخصی برای خروج از این وضعیت ندارند و حالا زیرساختهای انرژی آن مورد هدف قرار گرفته است. در این میان در لبنان، غزه، عراق، سوریه و حتی ایران سناریوهای مورد نظر خود را با کمک اسرائیل پیش بردهاند و حالا اگر همه این تحولات را در کنار یکدیگر قرار دهیم، به نظر میرسد آمریکاییها به دنبال ایجاد نوعی نظم جهانی هستند که به همان مفهوم «دهکده جهانی» که پیشتر مطرح شده بود، مربوط میشود.
** نقش و جایگاه کشورهای عربی در این سناریوی ترامپ چیست؟
اکنون تلاش اصلی ترامپ و تیم وی این است که کشورهای عربی را که نسبت به روابط خود با آمریکا و اسرائیل تردید دارند، به سمت اطمینان و همراهی بیشتر سوق دهند. ترامپ، به دلیل اینکه برخی کشورهای عربی مانند قطر، امارات و عربستان سعودی درباره همراه شدن با سیاستهای آمریکا در خاورمیانه تردید داشتند، با پیشروی انصارا... در خاک عربستان، در واقع فشار و هشدار جدید به عربستان وارد کرد تا بنسلمان متوجه شود که بدون حمایت آمریکا، توان چندانی برای حفظ موقعیت خود ندارد. در ادامه، در موضوع مقابله با اسرائیل نیز ترامپ اعلام کرد که اسرائیل باید به کشورهای عربی کمک کند و در نتیجه، ارتباط عربستان با اسرائیل نیز بر اساس مستندات رسانهای برای کمک در یمن برقرار شده است. در شرایط فعلی نیز، آمریکاییها در داخل آمریکا و همچنین در کشورهای عربی تلاش کردهاند زمینه نوعی نزدیکی و هماهنگی بیشتر را فراهم کنند. اخیراً نیز نشستی در آلمان برگزار شد که در آن کشورهای عربی حضور داشتند و مسئولان امنیتی آنها در کنار مسئولان اسرائیلی قرار گرفتند. این اتفاق از این جهت قابل توجه است که نشاندهنده افزایش سطح ارتباط و هماهنگی میان طرفین است. در حال حاضر، با توجه به تحولاتی که در منطقه رخ داده به نظر میرسد که نوعی همگرایی میان منافع آمریکا، اسرائیل و کشورهای عربی شکل گرفته است؛ یعنی این احتمال وجود دارد که منافع عربی، اسرائیلی و آمریکایی بیش از گذشته به یکدیگر نزدیک شده باشند. علاوه بر این، تشدید تحریمها علیه ایران و افزایش فشار برای جلوگیری از دور زدن تحریمها نیز دنبال میشود. به همین دلیل، آمریکاییها علاوه بر ایجاد اجماع منطقهای و جهانی علیه ایران، مسأله ایجاد نارضایتی در داخل ایران را نیز به عنوان یک پروژه دنبال میکنند. از همین جهت باید در نظر داشت که آمریکاییها احتمالاً میخواهند پیش از انتخابات کنگره، این مسأله را جمعبندی کنند تا ترامپ بتواند از نتیجه آن در انتخابات استفاده کند و آنرا به عنوان یک دستاورد برای جمهوریخواهان ارائه دهد.
** کشورهای عربی در شرایط کنونی چه ضررهایی را تحمل میکنند؟
تمام تحولات فعلی خاورمیانه، برخلاف تصور برخیها، تأثیر منفی مستقیمی بر اقتصاد آمریکا ندارد؛ حتی در بسیاری از موارد برای آمریکا سودآور است. آمریکا نفت و گاز خود را صرفاً از خاورمیانه تأمین نمیکند و خودش منابع عظیم نفت و گاز دارد و منابعی مانند ونزوئلا نیز در نزدیکی آن قرار دارند. در مقابل، کشورهای چین، روسیه و اروپا هستند که از بخشی از این تحولات و بیثباتی منطقه آسیب میبینند. هرچه جنگ در خاورمیانه بیشتر شود، فروش تسلیحات آمریکایی نیز افزایش پیدا میکند. برای مثال، عربستان چند میلیارد دلار سامانه خریداری کرده و امارات نیز در هفتههای گذشته خریدهای نظامی داشته است. در نهایت، شرکتهای تسلیحاتی آمریکا از این وضعیت سود میبرند، چون تسلیحات بیشتری به فروش میرسانند. اما به هر ترتیب کشورهای عربی در وضعیت دشواری قرار گرفتهاند. کشورهای عربی شبیه مرغ عروسی و عزا شدهاند؛ چه صلح باشد و چه جنگ، در هر دو حالت باید به نفع آمریکا هزینه کنند. در نهایت، این پول از کشورهای عربی خارج و به سمت شرکتهای آمریکایی منتقل میشود و تهدید ایران و توان موشکی ایران نیز به عنوان یکی از توجیهات این روند مطرح میشود.
