می‌توان به آینده امیدوار بود
از همین رو نیز آیین نکوداشت این فیلسوف برجسته ایرانی، با حضور جمعی از استادان، اندیشمندان و شخصیت‌های علمی و فرهنگی کشور در دانشگاه اردکان برگزار شد و رئیس دولت اصلاحات نیز پیامی پر مغز و معنایی برای این آئین ارسال نمود.
* پیام خاتمی
رئیس‌جمهوری پیشین با طرح این پرسش که آیا ایرانیان می‌توانند راهی به سوی آینده بهتر بیابند، تصریح کرد: مهمترین شرط، توان اجتهاد در سنت است و علاوه‌بر این باید از زنجیر مشعوفیت و نفرت به غرب که هردو مانع شناختند، رها شوند تا علاوه‌بر شناخت، قدرت اجتهاد در آن را پیدا کنند؛ در این صورت می‌توان به آینده امیدوار بود. حجت‌الاسلام و المسلمین سیدمحمد خاتمی در پیامی به آیین نکوداشت رضا داوری اردکانی نوشت: تمدن جدید، پدیده‌ای شگفتی آوراست و دست‌آورد‌های شگرف و عظیمی برای بشریت داشته است و زندگی انسان‌ها را از رنج‌ها و محرومیت‌ها و ناخشنودی‌های فراوان رهانیده است؛ گرچه این دست‌آورد‌ها عادلانه و منصفانه میان بشریت تقسیم نشده و بخش‌هائی از جهان از این بابت دچار رنج‌های مضاعف شده است.
این پدیده بزرگ و شگفت‌انگیز، اما، بحران‌ها و درد‌های تازه‌ای را پدید آورده که پاره‌ای شناخته شده است و پاره دیگر هرچند که احساس یا به شهود دریافته می‌شود ولی به‌درستی درک و تعریف نشده است. در بخشی از پیام رئیس دولت اصلاحات آمده است: دانش جدید و زاده سترگ آن فن‌آوری (تکنولوژی) که بنا بوده است بهشت موعود دین‌ها را در زمین و برای انسان (که به‌جای خدا نشانده شده است) فراهم آورد، برای بشریت از جهاتی جهنمی به همان سوزانی که در بیان پیشینیان آمده است ایجاد کرده است. آنچه بنا بود ابزاری باشد در استخدام و خدمت انسان برای بهبود زندگی و آسان کردن و لذت‌بخش کردن آن به تعبیری جان و جهان انسان را تسخیر کرده است که نمونه بارز آن را این روز‌ها در هیبت غول از بند رها شده توانمندِ (ولی بی احساس و عاطفه و...) به اصطلاح «هوش مصنوعی» می‌بینیم که می‌تواند منشأ آینده بسیار وحشت‌آورتری از وضعیت کنونی برای بشر باشد، امری که حتی آفرینندگان این پدیده را نیز نگران کرده است.
آنچه ما را به عنوان بخشی از جهان بیرون از حوزه تمدن غرب دچار بحران مضاعف کرده است، افزون بر آنچه به اجمال گفته شد، بی‌اندیشگی، آشفتگی در اندیشه و وهم‌انگاری هائی است که مدعیان درمان بیماری‌ها دارند و در آرزوی آینده بهترند. رئیس جمهور اسبق بیان کرد: ما به تعبیری پرتاب‌شده در تجددیم که به لحاظی روح تمدن جدید است؛ و ما را گریزی و گزیری از آن نیست چرا که بدون پذیرش بسیاری از آنچه تمدن جدید ایجاب کرده است زندگی کردن ناممکن شده است. تمدن جدید و تجدد- اما- همچون هر تجربه بشر پایان تاریخ نیست و اثر‌ها و نشانه‌های پسا تجدد به روشنی آشکار شده است؛ و نقد یا اعتراض‌هائی که در خود غرب اساسی‌تر از آنچه غیر غربیان بر این تمدن و بنیاد آن کرده‌اند و شالوده‌شکنی‌هائی که شده و می‌شود همگی نشان از پایان پذیری این دوران دارد؛ و نسبت به آینده گرچه گمانه‌زنی‌هائی هست ولی هیچکس به درستی نمی‌داند که پساتجدد چیست و در کجا و چگونه رخ خواهد داد.
سید محمد خاتمی بیان کرد: برای مای ایرانی که اگر نگوئیم قدیمی‌ترین دست‌کم یکی از دیرپاترین تمدن‌ها را آفریده‌ایم و نیز در آفرینش و گسترش تمدنی که به تمدن اسلامی نام‌بردار است نقش ممتاز داشته‌ایم و ریشه‌ای که در سنت قویم و بر مایه اسلامی- ایرانی (که از سنت هم گریزی نیست) داریم و خوشبختانه هنوز کامل از آن نبریده‌ایم؛ آیا مای ایرانی می‌توانیم راهی به سوی آینده بهتر بیابیم؟! اگر پاسخ به این پرسش مثبت باشد، باید به شرائطی که بدون آن پاسخ منفی خواهد بود تن بدهیم؛ و مهمترین شرط اینکه: توان و دلیری اجتهاد در سنت را داشته باشد (سنتی که اگر هم مایه و پایه قدسی داشته باشد، که دارد اما). آنچه در ذهن و زندگی انسان جای می‌شود امر بشری است نه مقدس و تصلّب در ظاهر، و غفلت از بن‌مایه‌هایِ رنگ‌باخته در برابر قشر و پوست، خود مانع بزرگ اجتهاد است.
علاوه بر این باید از زنجیر دو عامل عاطفی نسبت به غرب یعنی مشعوفیت و نفرت که هر دو مانع شناختند، رها شود تا علاوه بر شناخت، قدرت اجتهاد در آن را پیدا کند. در این صورت می‌توان به آینده امیدوار بود. بار‌ها گفته‌ام و بازهم می‌گویم نفی سنت نه، نقد آن آری؛ نفی غرب و تجدد نه، نقد آن آری. رهائی از این وضع ناگوار که با لطف و عنایت حضرت حق ممکن است، بی‌تردید به معنی بازگشت به پیشاتجدد نیست که چنین امری ناممکن و آرزوی محال است؛ و متأسفانه در بسیاری از مواضع و بیان‌ها به صراحت یا تلویح شاهد حرکت قهقرا به سوی پیشا تجدد و دعوت به آن هستیم؛ حرکت، اما باید به سوی پساتجدد باشد.
