اجازه دهیم دیپلماسی فعال‌تر شود
در این خصوص برای بررسی سناریو‌های موجود در قبال پرونده ایران و آمریکا به گفت‌و‌گو با علی بیگدلی، کارشناس مسائل آمریکا پرداختیم که به این شرح است.
*آیا در شرایط فعلی اظهارات ترامپ نشان از وقوع جنگ احتمالی دارد یا توافق؟
واقعیت این است که ایران در شرایط کنونی، موقعیت مناسبی که ایران در حوزه نظامی و سیاسی به دست آورده، با توجه به شرایط جمهوری‌خواهان و تا حدودی مسأله برکناری نتانیاهو، اهمیت بیشتری پیدا کرده است. به اعتقاد من، ایران اکنون باید از این موقعیت استفاده کند. نباید اجازه دهیم این شرایط برای ما غرور کاذب ایجاد کند یا سطح انتظاراتمان را بیش از اندازه بالا ببرد؛ زیرا نمی‌توانیم پیش‌بینی کنیم در آینده چه اتفاقاتی رخ خواهد داد. از سوی دیگر، با توجه به فشار‌های اقتصادی فزاینده‌ای که در حال وارد شدن به کشور است، باید از این موقعیت استفاده کرده و به توافقی دست پیدا کنیم. من همواره معتقد بوده‌ام که جنگ آمریکا را به اهداف خود نزدیک نخواهد کرد و تنها راه پیش روی ما این است که در شرایط فعلی، از شدت فشار‌های میدانی بکاهیم و توجه بیشتری به دیپلماسی داشته باشیم. اکنون زمان آن رسیده که اجازه دهیم دیپلماسی فعال‌تر شود. ما در میدان جنگ به موفقیت‌هایی دست یافته‌ایم و نباید این دستاورد‌ها را از دست بدهیم. نکته دوم، موضوع انسداد گذرگاه‌ها است. به نظر می‌رسد نخست‌وزیر یا به صورت کلی مقامات عراق به صورت مستقیم به تهران اعلام کرده‌اند که اگر خواسته‌های آمریکا تأمین نشود، عراق نیز با سرنوشتی مشابه مواجه خواهد شد و در معرض تحریم قرار خواهد گرفت. بنابراین، دولتمردان ما باید این احتمال را بپذیرند که در آینده ممکن است با توجه به فشار‌های ایالات متحده بحث انسداد مرز‌ها وارد فرآیند جدید شود و این موضوع فقط به عراق ختم نخواهد شد.
** یعنی معتقد هستید که سناریوی فعلی می‌تواند تشدید و ادامه مساله فشار و محاصره اقتصادی باشد؟
بله؛ فکر می‌کنم همین سناریو در عمل دنبال خواهد شد. با توجه به اینکه ترامپ اعلام کرده دیگر با ایران مذاکره نمی‌کند و فعلاً نیز گزینه جنگ مطرح نیست، بنابراین به نظر می‌رسد آمریکا به سمت محاصره حرکت خواهد کرد. محاصره از نظر ایالات متحده می‌تواند بسیار مؤثر باشد و بحث انسداد مرز‌های نیز در همین چارچوب دنبال شده است. در مجموع، نوعی پیچیدگی و ابهام بسیار عمیق و گسترده بر شرایط کنونی حاکم شده که هم ایران و هم آمریکا را درگیر کرده است؛ با این تفاوت که به نظر می‌رسد ما بیش از آمریکا تحت فشار قرار داریم. با این حال، من فکر نمی‌کنم آمریکا در شرایط فعلی دست به اقدام نظامی بزند؛ زیرا شرایط مناسبی برای چنین اقدامی ندارد. اسرائیل نیز به همین ترتیب، به‌راحتی وارد اقدام نظامی نخواهد شد. حتی اگر نتیجه تشکیل کابینه به نفع نتانیاهو تمام شود، باز هم به نظر نمی‌رسد اسرائیل به‌تنهایی دست به چنین اقدامی بزند.
** آیا آمریکا سناریوی ترکیبی یعنی حملات هدفمند کوتاه و فشار اقتصادی را بیش از هر چیز مدنظر دارد؟
وقتی کشتی‌های حامل نفت که برای مثال دو میلیون بشکه نفت حمل می‌کنند، هدف قرار می‌گیرد، طرف مقابل هم ناچار به واکنش خواهد بود. این اقدامات را هنوز نمی‌توان به معنای آغاز جنگ تلقی کرد و اصولاً ما همچنان وارد یک جنگ تمام‌عیار نشده‌ایم. آنچه در حال وقوع است، مجموعه‌ای از اقدامات متقابل و نوعی فشار به طرف مقابل است. کشتی‌ها هدف قرار می‌گیرند و در مقابل، به برخی اهداف حمله می‌شود. به اعتقاد من، این اقدامات در حال حاضر اهمیت تعیین‌کننده‌ای ندارند. مسئله اصلی این است که باید زمینه تداوم نظامی‌گری و تشدید درگیری‌ها را از بین ببریم و برای این منظور، فرصت بیشتری در اختیار دیپلماسی قرار دهیم. نباید اجازه دهیم بار دیگر به شرایط بن‌بست برسیم؛ شرایطی که هم از نظر نظامی و هم از نظر پیگیری حقوقی و دریافت غرامت در شورای امنیت، با ناکامی مواجه شویم. اکنون در آستانه شرایطی قرار داریم که می‌توانیم با اندکی تعدیل در سطح انتظارات، به نتایج مطلوب‌تری دست پیدا کنیم. باید تلاش کنیم دستاورد‌های این دوره را حفظ کنیم و اجازه ندهیم حملات گاه و بیگاه آمریکا ما را از مسیر دستیابی به یک راه‌حل دیپلماتیک دور کند.
