میدان‌داری دیپلماتیک قطر
در این میان باید متوجه بود که تند شدن دیپلماسی توسط میانجی‌ها به صورت یک امر عادی از منظر شکلی شاید قابل درک باشد، اما از منظر ماهوی باید متوجه بود که دو موضوع در این راستا با یکدیگر تلاقی دارند. نخستین بحث این است که ترامپ و جمهوریخواهان در انتخابات اخیر باخت تاریخی را متحمل شدند و همین موضوع برای او یک خروجی منفی سیاسی به حساب می‌آید. این خروجی منفی شاید ترامپ را آرام‌تر ار گذشته در قبال پرونده ایران نشان دهد و به نوعی او بخواهد این موضوع را به دور از هرگونه جنگ به پایان برساند. بر این اساس او و تیم سیاسی‌اش تلاش می‌کند به نوعی وارد یک کانال مذاکراتی با محوریت کشور‌هایی مانند قطر، پاکستان، عراق، ترکیه، مصر، عمان و... شود تا شاید آنها بتوانند ایران را وارد یک مسیر بینابینی کنند. از سوی دیگر باید توجه شود که کشور‌های عربی به خوبی درک کرده‌اند که اگر پیش از ژانویه ۲۰۲۷ و قبل از به روی کار آمدن کنگره جدید در آمریکا پرونده مربوط به ایران را به سرانجام نرسانند، بدون شک با مشکلات عدیده رو‌به‌رو می‌شوند و در نهایت ممکن است اتفاقاتی رخ دهد که مدیریت آن از دست بسیاری از مقامات کشور‌های دخیل در این روند خارج می‌شود؛ چراکه بدون شک دموکرات‌ها اگر نتوانند ترامپ را در داخل خاک آمریکا زمین‌گیر کنند، حداقل به دنبال تشدید فشار بر او و گسترده کردن آزار سیاسی علیه وی خواهند رفت و این می‌تواند برای کشور‌های عربی منطقه و به خصوص اسرائیل به شدت ناخوشایند باشد.
قطر و ادامه میانجی‌گری
آنچه در این میان باید موردنظر قرار بگیرد، رفتار‌های سیاسی قطر و میدانی‌داری دیپلماتیک این کشور است که طی روز‌های گذشته شدت بیشتری به خود گرفته است. در آخرین و مهم‌ترین اقدام، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل‌ثانی، نخست‌وزیر قطر با دونالد ترامپ در واشنگتن دیدار کرد و پس از این دیدار که ادعا شده ۴۵ دقیقه به طول انجامیده است، وزارت خارجه قطر اعلام کرد که تلاش‌های میانجی‌گرانه همچنان ادامه دارد و از سوی هر دو طرف بحران، واکنش‌های مثبتی دریافت شده است. بنا بر اعلام این وزارتخانه، نزدیک شدن فصل زمستان، هم‌زمان با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز، هزینه‌های بحران جاری میان واشنگتن و تهران را دوچندان می‌کند. وزارت خارجه قطر تأکید کرده که ما بدون خستگی برای پایان دادن به وضعیت عدم قطعیت درباره بحران میان واشنگتن و تهران تلاش می‌کنیم. همچنین دوحه عنوان کرد که میانجی‌گری قطر طی روز‌های گذشته شتاب قابل‌توجهی گرفته است، اما درباره جزئیات مطرح‌شده اظهارنظر نمی‌کنیم و بررسی آنها را به زمان تکمیل مذاکرات موکول می‌کنیم. وزارت خارجه قطر همچنین به این موضوع اشاره کرده که «در منطقه شرایطی از عدم قطعیت حاکم است و تمرکز ما بر تلاش‌های دیپلماتیک و بازگشت به میز مذاکرات است». این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شامگاه دوشنبه در نخستین قسمت برنامه «واشنگتن ژورنال پرایم‌تایم» شبکه سی‌اسپن در اظهاراتی مدعی شد که «با عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و کویت، یعنی کشور‌های همسایه، صحبت کرده‌ام و در گفت‌و‌گو با آنها مشخص شد که ترجیح می‌دهند ما به همین شکل پیش برویم، نه اینکه حمله دیگری انجام دهیم؛ حمله‌ای که تقریباً پنج برابر بزرگ‌تر از حمله نخست خواهد بود؛ حمله‌ای که عملاً آنها را ویران کرد. بنابراین، من هم ترجیح می‌دهم همین مسیر را دنبال کنم؛ و فکر می‌کنم، می‌توانم به شما بگویم که ایران مایل است به توافق برسد. باید ببینیم آیا چنین اتفاقی رخ خواهد داد یا نه». این اظهارات ترامپ به خوبی تایید کننده سطور ابتدایی گزارش است؛ چراکه او هم از خروجی سیاسی انتخابات میان دوره‌ای منگره تا حدی (نه به صورت کامل و عمیق) ترسیده و از منظری دیگر با رسیدن فصل زمستان، فشار‌های پشت پرده اروپا و کشور‌های منطقه در حوزه مسائل اقتصادی و انرژی به ترامپ زیاد و گسترده‌تر خواهد شد.
** توافق یا وضعیت موجود؟
سوال مهمی که هم‌اکنون مطرح می‌شود این است که این میزان رفت و آمد‌های دیپلماتیک با محوریت دوحه و سایر کشور‌های منطقه‌ای و غیر منطقه‌ای، می‌تواند به توافق میان واشنگتن و تهران منجر شود یا خیر؟ واقعیت این است که پاسخ به این سوال اصلاً ممکن نیست؛ چراکه عدم قطعیت‌ها به مراتب بیشتر از مسائل قطعی دیگر است. در این میان داده‌های رسانه‌ای نشان می‌دهد که ترامپ از اعلام پایان جنگ خودداری کرده، اما اظهارات او در شبکه اجتماعی تروث سوشال و در یک نشست خبری غیرمنتظره، از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه، صریح‌ترین موضع‌گیری او در جهت اعلام پایان جنگ بوده است. ترامپ این اظهارات را کمتر از یک هفته پس از آن مطرح کرد که پذیرفت جنگ یکی از دلایل شکست جمهوریخواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای بوده است، اما مساله این است که برخی از منابع آمریکایی نیز مسائل مختلفی را مطرح می‌کنند که گویای سناریو‌های چندضلعی است. به عنوان مثال اکسیوس در گزارش خود نوشته است که ترامپ روز دوشنبه و پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر نشان داد که فعلاً گزینه ادامه راهبرد فشار و خفه کردن اقتصادی ایران را انتخاب کرده و این به معنای حفظ «وضعیت موجود» است؛ یعنی ادامه محاصره دریایی، در کنار عملیات جدیدی با نام دروازه آهنین که هدف آن قطع مسیر‌های زمینی مورد استفاده ایران برای انتقال تسلیحات پیشرفته و دیگر فناوری‌ها است. ترامپ گفت جنگ از نظر نظامی عملاً پایان یافته، اما با این حال اعلام کرد که نمی‌خواهد پیش از اطمینان از امنیت متحدان آمریکا در منطقه، رسماً پایان جنگ را اعلام کند. این بدان معنی است که او همچنان منتظر نتیجه تشکیل دولت در اسرائیل است!ضش
