چشم اسرائیل به آمریکا است 

علی‌اصغر زرگر، کارشناس مسائل منطقه نوشت: تحولات مربوط به روابط ایران و آمریکا و همچنین ایران و اسرائیل، همچنان در وضعیتی بسیار سیال و بی‌ثبات قرار دارد. با توجه به سابقه عملکرد دونالد ترامپ و نیز رفتار‌های اسرائیل، پیش‌بینی دقیق تحولات آینده، حتی در چند روز یا چند هفته پیش‌رو، بسیار دشوار است، اما با این حال، مجموعه‌ای از نشانه‌ها و تحولات وجود دارد که می‌توان با بررسی آنها، تصویری از وضعیت کنونی و سناریو‌های احتمالی پیش‌رو ارائه کرد.

نخستین مسأله، آرایش مجدد نظامی آمریکا در اطراف ایران است. ایالات متحده در حال سازمان‌دهی مجدد نیرو‌های نظامی خود، به‌ویژه در حوزه دریایی است. این آرایش نظامی تا حدود زیادی مشابه آرایشی است که آمریکا پیش‌تر در جریان جنگ ۴۰ روزه در منطقه مستقر کرده بود. مقام‌های آمریکایی نیز به‌طور مستمر بر آمادگی نظامی خود تأکید می‌کنند و اعلام می‌دارند که در صورت آغاز مجدد جنگ، آمادگی لازم برای وارد کردن ضربات نظامی به ایران را دارند.

 از سوی دیگر، قرار بود مذاکراتی میان طرفین انجام شود تا زمینه‌ای برای دستیابی به توافق فراهم شود؛ اما هم‌زمان، محاصره دریایی، تحریم‌های جدید و احتمال اعمال محدودیت‌های بیشتر در حوزه زمینی نیز مطرح شده است. فشار‌های آمریکا بر کشور‌های منطقه، از جمله عراق، ترکیه و پاکستان، با هدف کاهش همکاری‌های تجاری آنها با ایران، در همین چارچوب قابل ارزیابی است.

 به نظر می‌رسد هدف اصلی آمریکا، افزایش فشار اقتصادی بر ایران و محدود کردن ظرفیت‌های تجاری و اقتصادی کشور باشد. در همین راستا، مقام‌های آمریکایی بار‌ها اعلام کرده‌اند که ممکن است در شرایط فعلی نیازی به حملات نظامی مجدد علیه ایران نباشد و ترجیح دهند با افزایش فشار‌های اقتصادی، میزان تاب‌آوری جامعه ایران را ارزیابی کنند.

 بنابراین، یکی از گزینه‌های پیش روی آمریکا، ادامه سیاست فشار اقتصادی و تشدید محدودیت‌ها، بدون ورود فوری به یک جنگ نظامی جدید است. در این میان، نقش اسرائیل و هماهنگی‌های نظامی آن با آمریکا نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. مسائل داخلی اسرائیل، از جمله انتخابات، مشکلات اقتصادی و اجتماعی و تحولات سیاسی، لزوماً مانعی برای هماهنگی نظامی این کشور با ایالات متحده نخواهد بود. به نظر می‌رسد ارتش اسرائیل همچنان می‌تواند همکاری‌های نظامی خود را با آمریکا ادامه دهد و در صورت فراهم شدن شرایط، در چارچوب یک اقدام مشترک علیه ایران مشارکت کند.

 البته به نظر نمی‌رسد اسرائیل در شرایط فعلی تمایل داشته باشد به‌صورت مستقل و بدون هماهنگی با آمریکا وارد یک جنگ گسترده با ایران شود. حتی اگر اسرائیل بخواهد اقدام نظامی جدیدی را آغاز کند، یکی از اهداف احتمالی آن می‌تواند قرار دادن ترامپ در موقعیتی باشد که ناگزیر به حمایت از اسرائیل و ورود مستقیم به جنگ شود. به بیان دیگر، اسرائیل ممکن است با یک اقدام نظامی، آمریکا را به دنبال خود بکشاند و زمینه ورود مجدد واشنگتن به یک رویارویی نظامی با ایران را فراهم کند.

اظهارات برخی مقام‌های اسرائیلی و گزارش رسانه‌های آنها مبنی بر اینکه در شرایط فعلی ضرورتی برای ورود مجدد به جنگ با ایران وجود ندارد، نیز باید در همین چارچوب بررسی شود. این موضع لزوماً به معنای کنار گذاشتن گزینه نظامی نیست، بلکه می‌تواند ناشی از هماهنگی‌های موجود با دولت آمریکا و تمایل به ارزیابی میزان کارآمدی فشار‌های اقتصادی باشد.

 به نظر می‌رسد اسرائیل و آمریکا در حال بررسی این موضوع هستند که فشار‌های اقتصادی تا چه اندازه می‌تواند ایران را در موقعیت ضعیف‌تری قرار دهد. ممکن است آنها امیدوار باشند که در نتیجه تشدید مشکلات اقتصادی، زمینه برای بروز ناآرامی‌ها و آشوب‌های داخلی نیز فراهم شود و از این طریق، فشار‌های واردشده بر ایران افزایش یابد.

 بنابراین، تأکید اسرائیل بر نبود ضرورت فوری برای اقدام نظامی که از سوی رسانه‌های آنها مطرح شده را می‌توان در ارتباط با همین محاسبات و هماهنگی‌های سیاسی و نظامی دو طرف ارزیابی کرد. با این حال، نباید ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری دونالد ترامپ را نادیده گرفت. تصمیم‌گیری‌های ناگهانی و غیرقابل پیش‌بینی او می‌تواند معادلات موجود را در هر لحظه تغییر دهد.

 برخی تحلیلگران خارجی نیز با اشاره به سرخوردگی‌ها و ناکامی‌های سیاسی و نظامی ترامپ، معتقدند که این وضعیت ممکن است او را به سمت تصمیم‌هایی غیرمتعارف و حتی غیرمنطقی سوق دهد. در چنین شرایطی، احتمال اتخاذ تصمیم‌های ناگهانی و غیرعقلانی از سوی او را نمی‌توان نادیده گرفت؛ تصمیم‌هایی که ممکن است بیش از آنکه مبتنی بر محاسبات راهبردی باشند، تحت تأثیر شرایط روانی، سیاسی و احساس ناکامی او قرار گیرند.