فرصت شنیده شدن صدای ایران
مهمترین این اتفاقات جنگ ایران و آمریکا و تاثیرات آن بر کشورهای منطقه و از طرف دیگر بحث انرژی و قیمت نفت در خلیج فارس و تنگه هرمز و تاثیرات آن بر سایر کشورها از جمله اروپاییها و خود آمریکا است که به مساله نخست این روزهای فضای بینالمللی تبدیل شده است. از طرف دیکر جنگ عربستان و یمن، پیش روی حوثیها و تاثیرات آن بر منطقه و فضای بینالملل باعث شده تا این مساله نیز در نوع خود در مجمع عمومی سازمان ملل مورد بحث باشد. از سوی دیگر نیز مساله جنگ روسیه و اوکراین هم در جای بسیار مهم و قابل طرح است. جنگی که همچنان طرفین عزمی برای خروج از آن ندارند و هر از چندی شاهد حمله یک طرف به طرف دیگر هستیم. چنانکه عملا اروپا درگیر این جنگ شده و کشورهای اروپایی شرقی از احتمال تکرار آنچه بر اوکراین رفته نسبت به خود در واهمهاند. از همین رو هشتاد و یکم مجمع عمومی سازمان ملل متحد را میتوان یکی از مهمترین نشستهای چند ساله اخیر دانست که سران و مقامات کشورها مباحث گسترده و با اهمیتی را در آن مطرح کرده و احتمالا راهکارهای زیادی هم برای برون رفت از شرایط کنونی در مسیر پایان جنگ در نقاط مختلف جهان ارائه کنند. در همین راستا سفر دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران به عنوان کشوری که مورد بیشترین حملات، تجاوز و تحریم قرار گرفته به نیویورک و سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل میتواند روایت نادرست، یکجانبه و خصمانه دشمن در قبال جنگ و تجاوز به کشورمان را کنار زده و با بیان واقعیتها، ناگفتهها و جلوه حقیقت آنچه از سوی دشمن و رسانههایش واراونه نمایش داده شده نقطه عطفی در این نشست باشد. به یاد داشته باشیم که دشمن آمریکایی و صهیونیستی از فرصت مجمع عمومی نیز برای جلوه وارونه حقیقت و تخریب ایران به عنوان کشوری صلح طلب استفاده خواهد کرد که نوعی اجماع جهانی علیه ایران صورت دهد، اما حضور رئیسجمهور در این مجمع به عنوان کشوری که مورد حمله و تجاوز واقع شده و به دفاع از خود پرداخته میتواند پرده از دروغ غربیها در حمایت از حقوق بشر و جنایتهایی که در میناب، لامرد و... مرتکب شدند بردارد و صورت واقعی آنها را به جهانیان بشناساند.
*دو نگاه به سفر نیویورک
موقعیت کنونی کشور و فضای بینالمللی باعث شده تا سفر مسعود پزشکیان به نیویورک با همه سفرهای رؤسای جمهور قبلی به نشست مجمع عمومی سازمان ملل متفاوت باشد. چنانکه این برای نخستین بار است که بر سر حضور یا عدم حضور رئیسجمهور کشور در نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل اختلاف نظر وجود دارد. چرا که تا پیش از این هر زمان به روزهای پایانی شهریور و روزهای آغازین مه که نزدیک میشدیم بحث حضور رئیسجمهور در نیویورک مطرح میشد و اختلافات بر سر محورهای مهمی بود که رئیسجمهور باید بر مبنای آنها صحبت کند؛ اما اکنون نفس سفر محل سوال قرار گرفته است. چنانکه عدهای معتقد به عدم حضور رئیسجمهور در نیویورک هستند و عده دیگری اتفاقا این حضور را ضروری و مهم میشمارند؛ لذا بهتر است نگاهی به منطق کلامی هر دو طرف بیندازیم و دلیل موافقت یا مخالفتشان با سفر رئیسجمهور به نیویورک را مورد بررسی قرار دهیم. مخالفان بر این عقیدهاند که سفر پزشکیان به نیویورک و سخنرانی در سازمان ملل اساسا هیچ ارزش و اعتباری ندارد و فرض را بر این میگیرند که رئیسجمهور در این نشست هم حرفهای همیشگی خود را خواهد زد و هیچ تغییری میان این نشست با سایر نشستها وجود نخواهد داشت؛ لذا رفتن یا نرفتن پزشکیان به نیویورک چندان تفاوتی نخواهد داشت. بلکه در سطوح بالاتر شاید مخاطرات امنیتی نیز برای رئیسجمهور در آمریکا نیز وجود داشته باشد. اما از سوی دیبگر موافقان حضور رئیسجمهور در سازمان ملل بر این باورند که باید از هر فضایی که امکان طرح بحث و مسائل مدنظر ایران وجود دارد استفاده کرد و مواضع رسمی کشورمان را بیان کرد و از همین فضا و حاشیه آن در مسیر رفع موانع و مشکلات نیز قدم برداشت. چنانکه رئیسجمهور کشورمان طی همین یک ماه گذشته در دو اجلاس بسیار مهم سران شانگهای و بریکس حضور یافت و در آنجا علاوه بر ارائه مواضع اصولی ایران و پیشنهاداتی در جهت صلج و ثبات در منطقه و جهان در دیدارهای دوجانبه خود نیز تلاش برای کسب منافع ملی را از دستور کار خارج نکرد؛ لذا فرصت حضور در مجمع عمومی سازمان ملل میتواند بسیار مهمتر و گرانقیمتتر باشد تا از این مسیر هم صدای مظلومیت ملت ایران به جهان مخابره شود و هم در حاشیه نشست مجمع عمومی تلاشهایی در جهت حل و فصل مشکلات و بازگشایی راههایی در جهت تبادلات تجاری صورت پذیرد؛ لذا اگر در میان فرصتها و تهدیدهای این سفر به بررسی بنشینیم خواهیم دید که فرصتهای بیشتری در آن سفر پنهان است که این امکان را میدهد رئیسجمهور ایران از کنار این سفر از آن فرصتها به نفع منافع ملی استفاده کند.
*شرایط جدید
کشور در شرایط خاصی بسر میبرد و به لحاظ اقتصادی در تنگناها و محدودیتهایی قرار دارد. شرایط نه جنگ و نه صلح از یک سو و محاصره دریایی از سوی دیگر باعث شده تا حضور رئیسجمهور در مجامع بینالمللی شکل تازهای به خود بگیرد. مخصوصا اینکه با توجه به اتفاقات مختلفی که منبعث از جنگ ۴۰ روزه طی ماههای اخیر رخ داده شرایط تغییر کرده و همیت غییر شرایط نیز موجب شده تا این سفر رئیسجمهور ایران به نیویورک برای حضور در مجمع عمومی سازمان ملل با ادوار گذشته تفاوت کند. آنچه مسلم است به نظر نمیرسد پزشکیان در این سفر بخواهد همان روال ساده یک سخنرانی از پیش تعیین شده را در دستور کار داشته باشد، چراکه به خوبی میداند فرصت مجمع عمومی سازمان ملل فضایی برای گفتوگوها و مذاکراتی است که از این مسیر میتوان درصدد کسب منافع ملی بر آمد. چه اینکه نفس حضور در مجمع عمومی از منظر دیپلماسی عمومی آن هم پس از جنگ اخیر بسیار مهم و ضروری مینماید. طرح مسائلی، چون تفاهم اسلامآباد و اینکه آمریکایی آن را نقض کرد و تلاش برای رفع محاصره دریایی از نکاتی است که این سفر را به نسبت سفرهای گذشته متفاوت و خاص میکند.
