نوسان بازار انرژی با ناامنی بابالمندب
افزایش قیمت نفت تا محدوده ۱۰۳ دلار و پس از حملات نظامی حوثیها به عربستان باعث شد مجدداً ترامپ بحث احتمال مجدد مذاکرات با ایران را مطرح کند و بر نقش اقدامات یمن در بازار جهانی انرژی و تأثیر آن بر محاسبات آمریکا صحه گذارد.
تغییر محاسبات بازار انرژی
صباح زنگنه کارشناس اقتصاد بینالملل در این باره به «آرمان ملی» گفت: ورود حوثیها به مناسبات ژئواستراتژیک منطقه، موضوعی بسیار جدی و قابل پیشبینی بوده است. با حضور نیروهای انصارا... در مناطق غربی یمن، در مرز این کشور با دریای سرخ، تسلط آنها بر بنادر غربی و جزایر مهم یمن در دریای سرخ، جایگاهشان را محکمتر کرده و نقش آنها را در معادلات منطقهای افزایش داده است. او ادامه داد: پیشروی سریع انصارا... در این مناطق، از افزایش اقتدار و وزن راهبردی آنها حکایت میکند. از سوی دیگر، دستیابی به میلیاردها دلار تسلیحات باقیمانده از نیروهایی که پیشتر بر این مناطق مسلط بودند، توان آنها را برای پایداری مقاومت و اعمال سیاستهای خود افزایش داده است. این مجموعه تحولات، یمن را از یک بازیگر صرفاً داخلی به عاملی اثرگذار در محاسبات منطقهای و بازار انرژی تبدیل کرده است.
افزایش هزینه مبادلات انرژی
این کارشناس ارشد حوزه اقتصاد بینالملل افزود: بابالمندب از نظر اقتصادی و راهبردی اهمیت زیادی دارد، چراکه بخشی از تردد کشتیهای نفتی و تجاری از این مسیر انجام میشود. بنابراین، هرگونه ناامنی یا محدودیت در این گذرگاه میتواند بر هزینههای حملونقل، مسیرهای انتقال انرژی و محاسبات کشورهای مختلف اثر بگذارد. حضور انصارا... در مناطق غربی یمن، فعالیت این نیروها را به موضوعی قابل محاسبه برای کشورهای مختلف تبدیل کرده و بر اهمیت موقعیت جغرافیایی آنها افزوده است. او با تاکید وزن تاثیرگذار یمن در اقتصاد انرژی جهان گفت: این حضور همچنین محاصرهای را که علیه یمن اعمال شده بود، بهشدت زیر سؤال برده است. محاصره فرودگاه صنعا، بندر حدیده و دیگر مناطق مرزی یمن، در شرایط کنونی با فشارهای متقابل مواجه شده و حتی محدودیتهایی برای بنادر و فرودگاههای عربستان ایجاد کرده است. در نتیجه، موضوع یمن نهتنها به مسائل امنیتی و سیاسی، بلکه به اقتصاد انرژی و تجارت بینالمللی نیز ارتباط پیدا کرده است.
تهدید اقتصاد بینالملل
صباح زنگنه با اشاره به اینکه تنگه بابالمندب، یکی از مهمترین گذرگاههای تأمین نیازهای انرژی و سایر کالاها در منطقه به شمار میرود، تاکید کرد: زمانی که در مسیر تردد کشتیها محدودیت ایجاد میشود یا امنیت این گذرگاه با تهدید مواجه میشود، آثار آن تنها به یک کشور محدود نمیماند و میتواند در معادلات انرژی و اقتصاد بینالمللی بازتاب پیدا کند. او اضافه کرد: هرچند اکنون تردد کشتیها آزاد گذاشته شده است، اما در عین حال این پتانسیل وجود دارد که هرلحظه شرایط مانند آنچه که در تنگه هرمز صورت گرفته است، به آنجا نیز تعمیم یابد. به گفته او در حال حاضر برخی محدودیتها دراین تنگه اِعمال میشود که تا زمانی ادامه خواهد داشت که محاصره بنادر و فرودگاههای یمن برطرف شود. اگر محاصره برطرف شود و شرایط کلی مطلوب شود قطعاً شرایط حاکم در این منطقه نیز بهبود مییابد، اما تا زمانی که عربستان درباره چالشها تصمیمگیری نکند، بابالمندب تحت سیطره و اختیار انصارا... خواهد بود و تأثیر خود را بر معادلات انرژی بینالمللی خواهد گذاشت. همین موضوع میتواند برای کشورهایی که به این مسیر وابستگی دارند، اهمیت اقتصادی و راهبردی داشته باشد.
دور زدن محدودیتها؟
وی درباره تاثیر اقدامات امارات و عربستان برای دور زدن مسدود بودن تنگه هرمز و صادرات نفت و... گفت: پس از مسدود شدن تنگه هرمز از سوی ایران و محدودیتهای صادرات نفت و... برخی کشورها مانند امارات و عربستان سعی کردند که با اقدماتی تنگه هرمز را دور بزنند، اما اینکه آیا این اقدام آنها میتواند تاثیر مسدود شدن احتمالی بابالمندب را هم خنثی سازد باید گفت که تلاش برای استفاده از مسیرهای جایگزین، به معنای از بین رفتن اهمیت بابالمندب نیست. این تنگه همچنان در شبکه انتقال انرژی و کالا نقش مهمی دارد و وضعیت آن بر محاسبات کشورهای مختلف تأثیر میگذارد. از سوی دیگر، با حضور انصارا... در مناطق غربی یمن، دسترسی آنها به منابع نفت و انرژی و دیگر منابع درآمدزای یمن بیشتر شده است. از سوی دیگر، موقعیت جغرافیایی یمن و تسلط بر بخشهایی از سواحل دریای سرخ، ظرفیت راهبردی این نیروها را افزایش داده است. زنگنه تاکید کرد: در نتیجه، موضوع بابالمندب را باید در چارچوب وسیعتری بررسی کرد؛ چارچوبی که هم امنیت تردد کشتیها و هم تأمین انرژی و تجارت بینالمللی را دربرمیگیرد. محدودیت در تردد نفتکشها و کشتیهای تجاری میتواند هزینههای اقتصادی ایجاد کند و بر تصمیمات کشورهای منطقه و دیگر بازیگران بازار انرژی اثر بگذارد.
یمن کارت ایران نیست
او در پاسخ به اینکه آیا هم راستا بودن اقدامات یمن با سیاستهای ایران در تنشهای اخیر میتواند اهرم فشاری بر مذاکرات احتمالی آتی با آمریکا باشد گفت: بله قطعاً همراستایی مواضع تهران و صنعا میتواند نگرانیهایی را در محاسبات آمریکا درباره امنیت انرژی و ثبات بازار نفت ایجاد کند، اما پیش از آن نخست باید تأکید کنم که یمن را نباید بهعنوان کارت ایران تلقی کرد. یمن، ملتی با تاریخ و تمدن کهن و باستانی در منطقه است که بارها با استعمارگران مختلف مبارزه کرده و استقامت خود را به دست آورده است. مردم یمن به دنبال تحقق هویت واقعی خود هستند. این تحلیلگر اقتصاد بین الملل معتقد است: تمام قوای یمن از چنین روحیهای برخوردارند و به دنبال مستقل شدن این کشور هستند. یمن ظرفیتهای قابل توجهی دارد؛ از منابع طبیعی و معادن گرفته تا نفت و گاز و سواحل دریایی در اقیانوس و دریای سرخ. بنابراین، مردم این کشور در پی احیای هویت کامل خود هستند. وی افزود: موضوع یمن اکنون جایگاه ویژهای در معادلات منطقهای و جهانی پیدا کرده است. بهگونهای که آمریکا نیز اعلام میکند حاضر نیست به یمن و انصارا... حمله کند و تلاش کرده است به تفاهم با یمنیها و انصارا... برسد. او توضیح داد: این مسأله برای کشورهای دیگر نیز عبرتآموز است و نشان میدهد که بسیاری از کشورها با توجه به موقعیت جدید یمن، در حال بازنگری در محاسبات خود هستند. جایگاه کنونی یمن در معادلات منطقهای نمیتواند از سوی قدرتهای مختلف نادیده گرفته شود.
پزشکیان در نیویورک
او همچنین حضور رئیسجمهور ایران، مسعود پزشکیان، در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل در آمریکا را باتوجه به نگاه آگاهانه جهان نسبت به مسئله ایران و همچنین سیاستهای مداخله جویانه آمریکا را فرصتی برای حفظ منافع ملی دانست و تاکید کرد: ایران نباید از هیچ فرصتی عدول کند یا آن را نادیده بگیرد. باید محکم و استوار و با تأکید بر منافع و امنیت ملی خود در عرصههای بینالمللی حضور داشته باشد. حتی این فرصت نیز میتواند برای اعلام مجدد مواضع ایران و بیان ظلمهایی که از سوی قدرتهای منطقهای و بینالمللی به ایران و ملت ایران وارد شده است، مورد استفاده قرار گیرد. این موقعیت باید برای بیان مواضع کشور و دعوت از همه، چه آمریکا و چه سایر کشورها، به واقعبینی و تجدیدنظر در رفتارها و سیاستهایشان استفاده شود.
