پیدا و پنهان ایفای نقش روسیه در پرونده ایران
از طرفی عده‌ای دیگر آن‌را به دلیل حضور وی در اجلاس صادرکنندگان گاز، یک رویداد عادی قلمداد می‌کنند. بر همین اساس «آرمان ملی» برای تحلیل ابعاد این سفر با ابوالقاسم دلفی، سفیر پیشین ایران در فرانسه به گفت‌و‌گو پرداخته است که می‌خوانید.
*به صورت کلی تا چه حد سفر رئیس‌جمهور به روسیه را می‌توان در امتداد وضعیت فعلی مذاکرات و دیپلماسی دانست؟
آقای پزشکیان با هدف شرکت در اجلاس صادرکنندگان گاز به این سفر می‌رود و هدف از اعلام سفر نیز همین است که از قبل نیز این سفر اعلام شده بود و به هر حال، اینکه در حاشیه این سفر چه اتفاقاتی رخ می‌دهد، بحث دیگری است. به هر حال، آقای پزشکیان در چارچوب این سفر با پوتین نیز دیدار خواهد کرد که امری طبیعی و از یش تعیین شده است؛ اما درباره نقش روسیه به‌عنوان میانجی و اقداماتی که این کشور قصد دارد انجام دهد، لازم است یک اصل کلی را مورد اشاره قرار داد. روسیه در موضوع اوکراین، جمهوری اسلامی ایران را وارد پرونده‌ای کرده که تبعات نامطلوبی برای ما داشته است که البته ما این موضوع را رد کرده‌ایم. به هر حال، روس‌ها در پرونده اوکراین و در دوران ترامپ، تعاملاتی با آمریکایی‌ها داشتند. در دوران بایدن، آمریکایی‌ها به‌شدت علیه روسیه موضع گرفتند، تجاوز این کشور را محکوم کردند و در کنار اوکراین قرار گرفتند؛ اما ترامپ، به‌دلیل مسائل و تحولاتی که در روابط آمریکا و اروپا رخ داد، رویکرد متفاوتی نسبت به روسیه در موضوع اوکراین در پیش گرفت. در همین اواخر نیز، همان‌طور که می‌بینید، به‌دلیل مشکلات مربوط به نفت و انرژی، تحولات تنگه هرمز و برهم خوردن بازار بین‌المللی انرژی، آمریکایی‌ها به روسیه متوسل شدند تا این کشور با تزریق گازوئیل به بازار جهانی، به مدیریت مشکلات کمک کند. به نظر می‌رسد روس‌ها عمداً تلاش کردند به آمریکایی‌ها نزدیک شوند تا در پرونده اوکراین به دستاورد‌هایی برسند با این حال، توافق صورت گرفت، سروصدای زیادی هم بپا شد و ما به‌سادگی از کنار این موضوع گذشتیم؛ در حالی که باید توضیح می‌خواستیم و بر اساس دلایل مشخص، روابط خود را با روسیه تنظیم می‌کردیم. روابط ما با روسیه گسترده است و گستردگی این روابط به این معنا نیست که اگر در موضوعی دچار اختلاف شدیم، باید کل روابط را بر هم بزنیم؛ اما لازم است روابط به‌گونه‌ای تنظیم شود که روس‌ها بدانند اقداماتی که انجام می‌دهند، چه تأثیراتی دارد و هزینه و بهای آن برای جمهوری اسلامی ایران چقدر است.
* اخیرا روسیه بحث میانجیگری میان ایران و آمریکا را مطرح کرده این موضوع را چطور می‌بینید آیا می‌توان به این موضوع خوشبین بود؟
اینکه روس‌ها بحث میانجیگری میان ایران و آمریکا را مطرح کرده‌اند به نظرم این اقدام تلاشی برای متوازن کردن و کمرنگ کردن تأثیرات اتفاقاتی است که در حوزه نفت و بازار‌های جهانی انرژی رخ داده است. پوتین به‌خوبی می‌داند که ترامپ به هیچ عنوان تمایلی ندارد روسیه، چین و دیگر قدرت‌های بزرگ وارد پرونده روابط ایران و آمریکا شوند. در گذشته نیز، زمانی که روسیه چنین اقدامی کردند، ترامپ به او گفت بهتر است ابتدا مشکل اوکراین را حل کند و سپس به سراغ پرونده خلیج فارس بیاید. بنابراین، آقای پوتین به‌خوبی می‌داند که ترامپ و آمریکایی‌ها تمایلی ندارند روسیه را وارد پرونده‌های منطقه‌ای و موضوع روابط ایران و آمریکا کنند. با این حال، روس‌ها با طرح پر سروصدای میانجیگری میان ایران و آمریکا تلاش می‌کنند از کوچک‌ترین اتفاقات در روابط خود با ما، پرونده‌ای بزرگ بسازند. برای مثال، در دیداری که آقای پزشکیان با آقای پوتین در ترکمنستان داشت، روس‌ها بلافاصله اعلام کردند که پیام ایران را به آمریکایی‌ها منتقل کرده‌اند؛ در حالی که آمریکایی‌ها واکنش مشخصی به این موضوع نشان ندادند. این موارد نشان می‌دهد که روسیه در موضوع روابط با ما، اهداف دیگری را نیز دنبال می‌کند. بنابراین، جدا از اینکه روس‌ها بخواهند میان ایران و آمریکا میانجیگری کنند، به نظر من این میانجیگری در نهایت دستاورد چندانی نخواهد داشت؛ هرچند ممکن است در ابتدا تبلیغات زیادی درباره آن صورت بگیرد.
*سفر میانجی‌های دیگر به تهران را چگونه می‌بینید؟
اساساً این تحولات در چارچوب اتفاقاتی قرار می‌گیرد که طی هفته‌های آینده و به‌ویژه در فاصله حدود ده روز مانده به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا رخ می‌دهد. ترامپ تمام تلاش خود را می‌کند تا پیش از انتخابات نشان دهد که به‌جای حرکت به سمت تشدید تنش و جنگ با ایران، در مسیر کاهش تنش و صلح با ایران حرکت می‌کند. دست‌کم می‌خواهد چنین تصویری را در رسانه‌ها و افکار عمومی ایجاد کند؛ زیرا می‌داند اگر جنگی رخ دهد و تحولی در تنگه هرمز اتفاق بیفتد، پیش از انتخابات سوم نوامبر، پیامد‌های آن برای ترامپ و جمهوری‌خواهان بسیار سنگین خواهد بود. البته بر اساس نظرسنجی‌ها، از همین حالا نیز احتمال شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات مطرح است؛ هرچند درباره میزان این شکست و تعادل سیاسی که پس از آن ایجاد خواهد شد، بحث‌های زیادی وجود دارد. بنابراین، به نظرم، میانجیگری‌ها در شرایط فعلی، از جمله سفر هیات سه‌جانبه ترکیه، پاکستان و عربستان سعودی به تهران، بیش از آنکه دستاورد عملی داشته باشند، جنبه تبلیغاتی دارند. ایران طرح، شرایط و پیشنهاد‌های خود را اعلام کرده و اگر قرار باشد اتفاقی رخ دهد، آمریکایی‌ها باید اعلام کنند که طرح ما را می‌پذیرند و حاضرند آن را اجرا کنند. در غیر این صورت، این اقدامات بیشتر به معنای خرید زمان برای آمریکاست تا بتواند از مرحله انتخابات عبور کند.
