امنیت مستقل به اتفاق همسایه‌ها
در حالی که ایران شروط خود را گفته و حاضر نیست از این شروط کوتاه بیاید. در سوی دیگر و با توجه به دو انتخابات حساس کنست اسرائیل و میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا بسیاری معتقدند نتایج این دو انتخابات تاثیر مستقیم بر منطقه و تنش‌ها خواهد داشت. در همین راستا «آرمان ملی» با مرتضی مکی تحلیلگر مسائل منطقه گفت‌و‌گو کرده که می‌خوانید.
* با توجه به صحبت‌های اخیر وزیر امور خارجه درباره امنیت منطقه‌ای، این مساله چطور می‌تواند با کشور‌های منطقه‌ای رقم بخورد؟
کشور و منطقه در فضای بسیار ملتهبی قرار دارد و صهیونیست‌ها و ترامپ هریک به نوعی در خصوص افزایش تنش به تهدید‌های خود ادامه می‌دهند. در این فضای ملتهب نباید صرفا درباره جنگ صحبت کرد و لازم است به روز بعد از آن هم اندیشید. بالاخره جنگ تمام می‌شود و ما باید امیدوارانه به آینده نگاه کنیم و اینکه پس از جنگ چه ترتیبات منطقه‌ای در عمل شکل خواهد گرفت. سخنان آقای عراقچی را هم باید در همین خصوص دید. ما باید با طرح‌های ایجابی نسبت به آینده امید ایجاد کنیم و این امیدواری را باید به کشور‌های منطقه هم منتقل کرد که امنیت تنها در چهارچوب همکاری‌های منطقه‌ای شکل می‌گیرد و دکترین امنیتی ایران بر همین مبنا استوار است که یا همه از امنیت باثبات برخوردار خواهیم بود، یا هیچ کشوری نخواهد توانست امنیت مورد نظر خود را با نظر به خارج از منطقه ایجاد کند. این نکته‌ای است که بار‌ها از سوی وزیر امور خارجه و رئیس‌جمهور اعلام شده است. طرح ایجابی به همین نکته اشاره دارد که روز بعد از جنگ قطعا ایران به دنبال همزیستی و همراهی با کشور‌های منطقه در جهت ایجاد ثبات و توسعه پایدار برای همه کشور‌های منطقه است. دولت ترامپ بر این نکته اشاره می‌کند که ما نگذاشتیم ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند و روایتی را مطرح می‌کند تا نشان دهد ایران یک کشور تهدیدزا برای منطقه و جهان است و این را به افکار عمومی داخل آمریکا و کشور‌های جهان می‌فروشد تا تجاوز به ایران را توجیه کند. در مقابل این روایت باید به سمتی حرکت کنیم تا نشان دهیم ایران دنبال همزیستی، همراهی و همسویی با کشور‌های منطقه برای رسیدن به ترتیبات امنیتی مستقل از قدرت‌هاست. این نکته‌ای است که باید در سطح رسانه‌ها و افکار عمومی ایران و منطقه مطرح شود که ما اگر واکنشی نسبت به تجاوز آمریکا نشان می‌دهیم در چهارچوب دکترین امنیتی ایران و منطقه می‌گنجد و به این معنا نیست که دنبال بی‌ثباتی و ناپایداری در منطقه‌ایم. قطعاً هر کشوری که بخواهد با آمریکا در حمله به ایران همراهی کند، باید هزینه این همراهی را پرداخت کند. در عین حال سیاست ایران به‌گونه‌ای خواهد بود که پس از بیرون کردن آمریکا از منطقه دنبال سیاستی در چارچوب همسایگی با کشور‌های منطقه است و این نکته باید در تمام روایت‌ها مد نظر قرار گیرد.
* مواضع متناقض ترامپ و طرح چند باره دوگانه مذاکره و جنگ را بیشتر از بابت جنگ روانی و تاثیرات آن بر ایران می‌بینید یا ترامپ روند دیگری در نظر دارد؟
تجاوز آمریکا به ایران فقط یک متغیر ندارد و ابعاد مختلفی را در بر می‌گیرد. به خصوص پس از جنگ ۴۰ روزه آمریکایی‌ها به خوبی به توانایی‌های ایران پی بردند و هم رژیم صهیونیستی و هم آمریکا از این موضوع آگاه هستند. اینکه ترامپ مدام بر جنگ یا مذاکره تاکید می‌کند هم ناشی از جنگ روانی است و هم می‌خواهد در این فضای ملتهب از ریزش آرای جمهوری‌خواهان در انتخابات کنگره بکاهد. ترامپ می‌خواهد در این فضای ملتهب به گونه‌ای رفتار کند که آمریکا را ناجی منطقه معرفی کند که دنبال صلح و ثبات است. البته از طرفی هدف جنگ روانی ترامپ افکار عمومی داخل ایران است که در این فضای ملتهب نگرانی‌ها و فشار‌ها به افکار عمومی ایران را زیاد می‌کند که این نگرانی‌ها در فرایند تصمیم‌سازی مقامات جمهوری اسلامی ایران نیز تاثیرگذار باشد. این قطعاً یک سیاست حساب شده از سوی ترامپ است و به‌گونه‌ای بازی می‌کند که اگر قرار بود حمله‌ای انجام شود مقدمات آن از قبل در جهت توجیه افکار عمومی فراهم شده باشد و تاثیر‌گذاری منفی این حمله را در انتخابات میان‌دوره‌ای در ۱۰ روز آینده را به حداقل کاهش دهد.
*انتخابات پیش روی اسرائیل و آمریکا تا چه میزان می‌تواند بر تحولات منطقه بخصوص احتمال جنگ با ایران سایه افکند؟
اینکه هم نتانیاهو و هم ترامپ بحث آمادگی برای حمله به ایران را مطرح می‌کنند نگرانی از پیامد‌های حمله جدید ایران است. آنها نمی‌توانند پیش‌بینی کنند که این حمله تا چه میزان می‌تواند در سبد رای نتانیاهو و ترامپ تاثیر داشته باشد. فکر می‌کنم این فضای ملتهب باعث می‌شود افکار عمومی داخل آمریکا و سرزمین اشغالی به دلیل ترس و نگرانی از حمله دیگر به ایران شاید جمهوری‌خواهان یا نتانیاهو را ترجیح دهند. این متغیر مهمی درباره چگونگی حمله آمریکا به ایران است. ترامپ شخصیت خودشیفته و غیر قابل پیش‌بینی است و شاید اگر به این نتیجه برسد که شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات قطعی خواهد بود پیش یا پس از انتخابات حمله کند. دو ماهی که فاصله بین انتخابات میان‌دوره‌ای آینده آمریکا و انتقال و تشکیل کنگره جدید وجود دارد فاصله مهمی است. فاصله دوماهه چه با شکست جمهوری‌خواهان و چه با پیروزی دموکرات‌ها همراه شود بر روند تصمیم‌گیری ترامپ می‌تواند تاثیر زیادی بگذارد. به خصوص اگر جمهوری‌خواهان شکست سنگینی را متحمل شوند، احتمال اینکه ترامپ دست به یک قمار در حمله به ایران بزند دور از ذهن نیست.
