از نارضایتی جامعه تا امیدبخشی دولت

امروز این پرسش در جامعه مطرح است که همیشه در مواقع جنگی و بحرانی دسترسی مردم به اینترنت قطع می‌شد؛ اما پس از آتش‌بس و بازگشت شرایط عادی به جامعه دسترسی‌ها به اینترنت بلافاصله مثل قبل برقرار می‌شد؛ اما معلوم نیست چرا امروز که بالغ بر یک ماه و اندی از آتش‌بس میان ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی می‌گذرد؛ شرایط هنوز به حالت سابق بازنگشته است؟ کافی است نگاهی به سیر صعودی و تصاعدی قیمت کالاها داشته باشیم تا به خوبی دریابیم کسانی که محل درآمد و امرار معاش خود و خانواده‌شان از فضای مجازی و فروش اینترنتی بوده امروز با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو هستند. این در حالی است که دولت همچنان شرایط جنگی را دلیل اصلی عدم دسترسی جامعه به اینترنت عنوان می‌کند و همزمان نیز از بسته‌های حمایتی برای کسب و کار‌های آسیب دیده می‌گوید. این در شرایطی است که معلوم نیست اساسا چه نهادی متولی اینترنت و چه نهادی تصمیم‌گیر اصلی در خصوص آن است. آنچه مسلم است، دولت حداقل در ظاهر تلاش دارد تا دستیابی جامعه به اینترنت را هرچه زودتر تسهیل کند. حداقل انتصاب محمدرضا عارف به ریاست ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور نشان می‌دهد که از مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور گرفته تا سایر ارکان مرتبط دولت همه به دنبال این هستند که شرایط دسترسی مردم به اینترنت را فراهم کنند. با این حال برخی معتقدند نفرات دیگری هستند که باعث می‌شوند تا دولت نتواند در رسیدن به این مهم موفق باشد. چه اینکه احمد معتمدی وزیر ارتباطات دولت اصلاحات با اشاره به یک موضوع عجیب در لایه‌های حاکمیتی گفته است: «شنیده‌ام که حتی در مواردی سران قوا با رفع محدودیت‌ها موافق هستند، اما در کمال تعجب، این موضوع رای نمی‌آورد! این از عجایب است که افرادی که مسئولیتی در قبال وضعیت کشور ندارند، تصمیم‌گیرنده نهایی هستند، اما سران قوا که باید پاسخگوی مسئولیت‌های خود باشند، نمی‌توانند تصمیم خود را پیش ببرند». باید دید موضع سران قوا در این خصوص چیست و این چه کسانی هستند که تاثیر و نفوذی بیشتر از روسای قوا دارند و از دسترسی مردم به اینترنت جلوگیری می‌کنند.

 * نگاه تردیدآمیز به دولت

حل مشکل اینترنت و رفع فیلترینگ از وعده‌های مسعود پزشکیان در زمان انتخابات بود که بسیار هم در جامعه برد داشت و برخی معتقدند که یکی از مسائلی که موجبات پیروزی او در انتخابات را فراهم آورد همین مساله بود. با این حال با وجود اینکه در آستانه دو سالگی دولت چهاردهم هستیم نه تنها آن وعده‌ها محقق نشده؛ بلکه دسترسی مردم به اینترنت نیز محدود شده و همه این انتظار را دارند که رئیس‌جمهور حداقل به وعده‌های خود عمل کند. چه اینکه عدم عمل به وعده‌ها باعث ریزش سرمایه اجتماعی و لطمه دیدن اعتماد عمومی می‌شود و هم اکنون نیز بسیاری از مرد با دیده تردید به عملکرد دولت نگاه می‌کنند. جالب اینکه این دغدغه در میان برخی از دولتی‌ها نیز مطرح است و آنها نیز مطالبات مردم را مطرح می‌کنند. چنانکه علی ربیعی دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور گفته است: «به‌رغم بررسی‌های متعدد، گفت‌و‌گو‌های فراوان و تلاش برای فهم منطق تصمیم‌گیری، هنوز دقیقا روشن نیست که قطع یا محدودسازی اینترنت بین‌الملل بر چه مبنایی اتخاذ شده و چرا تداوم یافته است. اگر مساله، ثبات و امنیت ایران است، باید پذیرفت که امنیت بدون اعتماد عمومی، بدون احساس عدالت و بدون حفظ کرامت روزمره مردم پایدار نمی‌ماند. جامعه خسته، حتی اگر در ظاهر آرام باشد، هزینه‌هایی تولید می‌کند که آثار آن در بلندمدت عمیق‌تر و پرخطرتر خواهد بود. اگر تصمیم‌هایی خارج از اراده دولت یا برخلاف وعده‌های اعلام شده تداوم یابد، فقط اینترنت محدود نمی‌شود؛ اعتبار وعده سیاسی و اعتماد به صندوق رای نیز آسیب می‌بیند». به واقع این دولت است که امروز مظان اتهام و سیبل تمام انتقادات قرار گرفته است، چراکه این دولت بود که وعده دسترسی آزاد به اینترنت را داد. حال، اما خود دولت نیز نمی‌داند که باید چه کرد و صرفا به جملات امیدبخش روی می‌آورد. چه اینکه فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت در مطلبی آورده است: «دولت به‌خوبی می‌داند که هرگونه تبعیض در دسترسی به اینترنت، می‌تواند نگرانی اجتماعی و نارضایتی مردمی ایجاد کند و دقیقاً به همین دلیل نیز بر ضرورت بازنگری، ساماندهی و شفاف‌سازی در این حوزه تأکید دارد. نگاه دولت در این زمینه روشن است؛ تصمیماتی که در شرایط خاص امنیتی اتخاذ شده‌اند، نباید به رویه دائمی و احساس تبعیض در برخی گروه‌های جامعه تبدیل شوند». نگاه دولتمردان در جای خود محترم و اینکه دغدغه مردم را نیز دنبال می‌کنند متین؛ اما مردم برای حل مشکلشان نه جملات امیدوار کننده که اقدام عملی می‌خواهند؛ لذا هر زمان اقدام لازم انجام شد می‌توان گفت که جامعه می‌تواند از دولت به واسطه حل یکی از مشکلات و مطالباتش سپاسگزار باشد. 

* سیاست دولت

رئیس شورای اطلاع رسانی دولت با بیان اینکه رفع فیلترینگ یکی از وعده‌های انتخاباتی دکتر پزشکیان بود، اظهار داشت: دکتر پزشکیان در ایام انتخابات، دو تا سه حرفی که از آن شائبه وعده بیاید، بیشتر نزد. همواره می‌گفت قول نمی‌دهم، یکی از این وعده‌ها درباره اینترنت و بحث رفع فیلترینگ به صورت خاص بود که معتقد بود باید حل شود. الیاس حضرتی گفت: لذا رفع فیلترینگ از روز نخست جزو برنامه‌های دولت بود، منتها ترکیب شورای عالی فضای مجازی به گونه‌ای است برخی عزیزان، با تحلیل‌های مختلف مخالف رفع فیلترینگ بودند. وی با تاکید بر اینکه در تمام دنیا در مواقع بحران، اینترنت به صورت مقطعی و محدود قطع می‌شود، بیان کرد: سایر کشور‌ها نیز اقدامات مشابهی در محدودیت مقطعی انجام می‌دهند، اما بلافاصله به حالت عادی باز می‌گردد و خسارات نیز جبران می‌شود. حضرتی با تاکید بر اینکه سیاست دولت، گشایش اینترنت بین‌الملل است، خاطرنشان کرد: اختلاف‌نظر‌هایی در این زمینه میان مسئولان وجود دارد، بر کسی پوشیده نیست که دکتر پزشکیان شخصی نیست که این اختلافات را به دعوا تبدیل کند و لذا تلاش می‌کند تا حد امکان با گفت‌و‌گو مساله را حل کند. نماینده ادوار مجلس در خصوص آخرین اقدامات دولت برای رفع اختلال اینترنت بین‌الملل، تصریح کرد: دکتر عارف به عنوان مسئول شورای راهبردی و سیاست‌گذاری اینترنت کشور از طرف رئیس‌جمهور پزشکیان منصوب شده است، ایشان فردی است جدی و با توجه به تخصصی که در این زمینه دارد، این موضوع به صورت صد درصد و قطعاً ان‌شاءا... طی هفته‌های آینده به ثمر خواهد رسید.