اقتصاد ایران و ریشه گرانیها
هادی حقشناس، کارشناس مسائل اقتصادی نوشت: آنچه که باید به صراحت بیان کنیم این است که اکنون بر کشور شرایط جنگی حاکم است. سریعترین اثری که در شرایط جنگی میتوان دید این است که در سمت عرضه اقتصاد، اخلال ایجاد میشود. تفسیر این جمله برای طرف مقابل هم هست. علتی که امروز در جهان کمبود پرواز هواپیما خود را نشان داده این است که در عرضه سوخت جت اخلال ایجاد شده یا قیمت بنزین در آمریکا افزایش پیدا کرده، چون اخلالی در صادرات نفت در تنگه هرمز ایجاد شده است.
وقتی که به راحتی میپذیریم قیمت بنزین در آمریکا یا برخی از ایرلاینها به خاطر افزایش قیمت سوخت منحل شدهاند، آن هم به دلیل همان اخلال در عرضه سوخت است. در یک مقیاس دیگر در داخل کشور هم برخی از گرانیها به دلیل همین اخلالی است که در واردات برخی از نهادهها ایجاد شده یا به دلیل اینکه منابع ارزی ما بهخاطر تحریمها با دشواری زیاد به کشور منتقل میشود، قیمت ارز گران شده که این افزایش قیمت ارز روی قیمت نهادهها تاثیرگذار شده و محصول نهادهها مانند مرغ گران شده است؛ لذا یک تحلیل این شکلی میتوان کرد که ذکر شد. اما یک نکته مهم دیگری هم وجود دارد و آن این است که قبل از جنگ رمضان یا قبل از جنگ ۱۲ روزه در خرداد سال گذشته باز در اقتصاد ایران تورم داشتهایم.
به خصوص از سال ۹۷ و بعد از خروج آمریکا از برجام میانگین تورم در اقتصاد ایران دو برابر شد. یعنی از سال ۹۷ به این سمت تورم در در اقتصاد ایران بیش از ۳۰ درصد شد. یکی از دلایل را میتوان چنین گفت که بودجه سنواتی در مجلس و دولت افزایش پیدا کرد، بدون اینکه سمت منابع رشد کرده باشد. البته منظور رشد متناسب با ارقام بودجه است؛ بنابراین اقتصاد ایران و این گرانیها ریشه در دو نکته دارد.
یکی در سیاستهای مالی پولی و بودجه گذشته اقتصادی ایران و دوم تحریمها و اخلالی که در نقل انتقال داراییها و پول کشور و نیز دشواریهایی که در صادرات و واردات کشور ایجاد شد که برآیند این مسائل همین گرانیها میشود. اگر کمی عمیقتر به اقتصاد ایران فکر کنیم، پایین بودن بهرهوری در اقتصاد ایران هم یک موضوع همیشگی است.
ما در ۶ برنامه ۵ ساله گذشته همیشه آرزو داشتهایم که از رشد ۸ درصد یک سوم آن ناشی از بهرهوری باشد ولی هرگز در اقتصاد ایران این اتفاق نیفتاده است؛ لذا اقتصاد ایران از مجموعه مسائل مختلف رنج میبرد. شاید دقیقا به همین دلیل بوده که رهبر شهید بیش از ۱۰ سال برای سالهاف عنوان اقتصادی انتخاب میکردند. امسال هم مقام معظم رهبری برای سال عنوان اقتصاد مقاومتی در سایه امنیت ملی و وحدت ملی را انتخاب کردهاند؛ لذا مسئله ایران همچنان اقتصاد است و ما نیاز به این داریم که بعد از جنگ یک نگاه علمی، شجاعانه و دور از هرگونه مسائل سیاسی به اقتصاد کشور داشته باشیم.
