قربانی اصلی تحریمها کیست؟
پوریا زرشناس ، کارشناس مسائل اقتصادی نوشت: در سیاست خارجی امروز، تحریم اقتصادی برای کشورهایی که نه علاقه به تشدید درگیریها و جنگ ندارد و در عین حال حوصله و انرژی پرداختن دقیق و اصولی به دیپلماسی هم ندارند، به ابزاری دمدستی تبدیل شده است. ایالات متحده در دهههای اخیر، از ایران و کوبا گرفته تا روسیه و کره شمالی، تحریم را سلاح اول خود قرار داده است، اما آن پرسش تلخی که کمتر کسی میپرسد یا به آن توجه میشود این است: قربانی واقعی این سلاح کیست؟ پاسخ در خون کودکان عراقی، ناله بیماران پروانهای ایرانی و گرسنگی مادران کوبایی نهفته است.
تاریخ نشان داده که تحریمهای جامع اقتصادی تقریباً هرگز به هدف تغییر سیاستها نمیرسند. کوبا پس از ۶۰ سال تحریم، کره شمالی پس از دو دهه فشار متمرکز و سنگین و ایران پس از ۴۵ سال فشار و محاصره اقتصادی، نه تنها تسلیم نشدهاند، بلکه در برابر فشار خارجی سختتر و مقاومتر هم شدهاند. دلیل روشن است؛ تحریم موجب میشود که دشمن بیرونی وضوح بیشتری یافته و با تاکید به آن، وحدت داخلی محکمتر و در عین حال انعطافپذیری در سطح سیاستهای داخلی کم میشود و به بیان ساده و صریح مردم بیگناه تاوان سنگین چنین سیاستی را میپردازند.
ادعای تحریمکنندگان همیشه این بوده که دارو و غذا تحریم نیست، اما واقعیت میدانی چیز دیگری نشان میدهد. در عراق دهه ۱۹۹۰، با وجود معافیت رسمی، بیش از نیم میلیون کودک زیر پنج سال به دلیل فروپاشی زیرساختهای بهداشتی و نبود داروهای ساده جان باختند. در ایران امروز، بیماران پروانهای که برای زخمهایشان نیاز به پانسمان خاص خارجی دارند، ماهها در انتظار رسیدن دارو و کاستن از درد و رنج هستند و دلیل چنین اتفاقهایی روشن و ساده است: تحریم بانکی، بیمهای و هرگونه انتقال پول برای خرید دارو. با تحریم و انسداد مسیرهای انتقال پول برای خرید دارو، دیگر تفاوتی ندارد که دارو رسماً تحریم باشد یا نباشد؛ وقتی راه پرداخت مسدود است، نتیجه همان است، رنج بیماران بیگناه! موفقترین تجربه دیپلماتیک با ایران یعنی برجام، ثابت کرد که راه حل وجود دارد.
در آن سالها، مذاکرهکنندگان ایرانی و آمریکایی پشت درهای بسته و بدون حضور دوربین، ساعتها نشستند و به یک توافق فنی و برد-برد رسیدند، اما ورود دونالد ترامپ عاشق دوربین، توییتر و ژستهای نمایشی، همه آن دستاوردهای دیپلماتیک را نابود کرد. او برجام را پاره کرد تا به رایدهندگانش نشان دهد قوی است! اما نتیجه چه شد؟ ایران عقبنشینی نکرد و دانش و توان غنیسازی را توسعه داد.
در سوی دیگر مردم تحت فشار قرار گرفتند و بیماران دوباره با کمبود دارو مواجه شدند. انتقادها به ترامپ از آن است که او نه توانست صلح را به ارمغان بیاورد و نه توانست امنیت اسرائیل را تامین کند. او بیتوجه به رنج بیماران بدون دارو، خودشیفتگی بیمارگونه خود را به معرض نمایش گذاشت. اکنون به واسطه مقاومت ایران، کمکم به این درک میرسد که باید به مسیر دیپلماسی و واقعبینی بازگشت؛ همان مسیری که برجام را ممکن کرد؛ مسیری که میتواند جان بیماران بینام و نشان را در دورترین نقاط این سرزمین پهناور نجات دهد. تا آن روز، هر تحریم جدید فقط جنایتی از سر خشم خواهد بود، نقطه سیاه دیگری بر کارنامه تاریک مدعیان حقوق بشر.
