تحریک ترامپ توسط اسرائیل
قاسم مومنی، کارشناس مسائل بین‌الملل نوشت: مراودات و رایزنی‌های اسرائیل با آمریکا، به‌ویژه در شرایط جنگی و فضای پرتنش کنونی، امری طبیعی و قابل انتظار است. بااین‌حال، مسئله اصلی در شرایط فعلی، بن‌بست سیاسی دولت نتانیاهو و چالش‌های جدی او برای تشکیل و حفظ دولت ائتلافی است. در تاریخ سیاسی اسرائیل، تشکیل دولت‌های ائتلافی همواره با اختلافات و چالش‌های متعدد میان احزاب همراه بوده است.
حتی در دوره‌های گذشته شاهد تمدید مهلت تشکیل دولت و برگزاری مجدد انتخابات به‌دلیل نرسیدن احزاب به توافق و کسب حد نصاب لازم بوده‌ایم، اما آنچه شرایط کنونی را متمایز می‌کند، پیوند خوردن تمام هویت و اعتبار سیاسی نتانیاهو با جنگ علیه ایران است. او عملاً سرنوشت سیاسی خود را به نتیجه این جنگ گره زده و اگر نتواند در این تقابل به دستاوردی ملموس دست پیدا کند، احتمالاً با پایان عمر سیاسی خود مواجه خواهد شد و به حاشیه تاریخ سیاسی اسرائیل خواهد رفت.
به همین دلیل نتانیاهو تلاش می‌کند از تمام ابزار‌های موجود برای تأثیرگذاری بر شرکای ائتلافی و سایر احزاب سیاسی استفاده کند و آنها را به همسویی با سیاست‌های خود وادار سازد. در همین چارچوب، ارائه اطلاعات و اسناد به طرف آمریکایی از طریق رئیس موساد، که از افراد مورد اعتماد نتانیاهو به شمار می‌رود، و همچنین دیدار‌های او با مقامات و مسئولان امنیتی و نظامی آمریکا، می‌تواند در راستای جلب حمایت واشینگتن از مواضع اسرائیل و افزایش آمادگی آمریکا برای حمایت نظامی و تسلیحاتی از این رژیم ارزیابی شود.
به نظر می‌رسد یکی از اهداف اصلی نتانیاهو، ایجاد یک بحران جدید یا فراهم کردن زمینه وقوع یک درگیری نظامی است تا احزاب سیاسی اسرائیل در شرایط جنگی ناگزیر به حمایت از دولت او شوند. از این منظر، محتمل است که نتانیاهو به دنبال طراحی یک سناریوی سیاسی و امنیتی باشد که می‌تواند شامل یک اقدام تحریک‌آمیز، ایجاد یک حادثه یا حتی نوعی عملیات با هدف تغییر فضای سیاسی و امنیتی باشد.
هدف نهایی چنین اقدامی، تقویت حمایت داخلی و خارجی از نتانیاهو، افزایش همراهی آمریکا با سیاست‌های خصمانه اسرائیل علیه ایران و فراهم کردن بهانه‌ای برای تداوم حملات نظامی خواهد بود. به همین دلیل است که اسرائیل نسبت به هرگونه توافق، صلح یا سازش احتمالی میان آمریکا و ایران نگرانی جدی دارد.
اگر واشینگتن به سمت توافق با تهران حرکت کند، آزادی عمل اسرائیل برای انجام حملات نظامی محدود خواهد شد. از سوی دیگر، اگر شرایط بدون دستیابی به یک دستاورد راهبردی برای اسرائیل ادامه پیدا کند، نتانیاهو با بحران جدی مشروعیت و اعتبار سیاسی مواجه خواهد شد. بنابراین، به نظر می‌رسد او در حال انجام آخرین قمار سیاسی خود است؛ قماری که در آن، نه‌تنها آینده جنگ، بلکه سرنوشت سیاسی شخصی او در اسرائیل نیز در معرض خطر قرار دارد.
البته این رفتار در سیاست اسرائیل سابقه دارد. اسرائیلی‌ها در طول سال‌های گذشته، چه در روند مذاکرات و چه در عرصه نظامی، بار‌ها تلاش کرده‌اند با تحریک آمریکا، ایجاد موانع پشت پرده یا اعمال فشار‌های سیاسی و امنیتی، مسیر تحولات را به سمت منافع خود هدایت کنند. در واقع، استفاده از ابزار‌های دیپلماتیک، امنیتی و نظامی برای تأثیرگذاری بر تصمیمات واشینگتن، همواره یکی از محور‌های سیاست خارجی اسرائیل بوده است.
اما پرسش اساسی این است که تلاش‌های اخیر اسرائیل، از جمله ارائه اسناد و اطلاعات و رایزنی‌های امنیتی، تا چه اندازه می‌تواند ترامپ را به سمت اقدام نظامی علیه ایران سوق دهد؟ همچنین باید توجه داشت که منظور از گزینه نظامی لزوماً آغاز یک جنگ گسترده مشابه جنگ چهل‌روزه نیست؛ بلکه باید سطح، دامنه و ماهیت احتمالی اقدام نظامی آمریکا را نیز در نظر گرفت.
در مجموع، به نظر می‌رسد نتانیاهو برای حفظ موقعیت سیاسی خود به دنبال تداوم بحران و جلوگیری از شکل‌گیری هرگونه توافقی است که بتواند فضای تقابل با ایران را کاهش دهد. در مقابل، تصمیم نهایی آمریکا درباره اقدام نظامی یا حرکت به سمت راهکار‌های دیپلماتیک و اقتصادی، بیش از هر چیز به محاسبات کلان ترامپ در ارتباط با چین، روسیه و جایگاه ایران در معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی وابسته خواهد بود.
