بازداشت لیدرهای تجمعات انحرافی
دوره‌هایی را می‌توان در این تجمعات دید که شعار‌ها به‌کلی در جهت خاصی تنظیم شده‌اند و سخنرانان نیز از سطح نظر به منافع ملی عدول کرده و به اهداف جریانی تمرکز داشته‌اند. تقریبا تمام دلسوزان نسبت به این تغییر مسیر هشدار داده و گفته بودند نباید از تجمعات شبانه برای حمله به این جناح یا آن فرد سیاسی بهره گرفت، چه رسد به اینکه از تجمعات برای اعمال فشار بر مسئولان تصمیم‌گیر استفاده شود. با این حال برگزار کنندگان تجمعات شبانه به گونه‌ای رفتار نکردند که نشان دهند چنین توصیه‌هایی را جدی گرفته‌اند. اکنون خبرگزاری میزان اعلام کرده که در پی رصد‌های اطلاعاتی صورت‌گرفته درباره تحرکات برخی جریان‌های نفوذ که تلاش داشتند مطالبات بحق مردم مبعوث شده را در تجمعات خیابانی منحرف کنند، یکی از لیدرهای مرتبط در این رابطه، در روز‌های اخیر بازداشت شد.
بازداشت لیدر
بازداشت یکی از لیدرهای تجمعات شبانه، آنطور که مرکز رسانه قوه قضاییه اعلام کرده، فقط یک خبر امنیتی یا قضایی نیست. چنین اتفاقی را باید از زوایای دیگری هم نگریست. باید روشن شود تجمعاتی که طی ماه‌های گذشته به‌عنوان نماد همبستگی و حمایت عمومی از کشور و نیرو‌های نظامی معرفی شده‌اند، تا چه اندازه از نظر سازماندهی، شعار‌ها و جهت‌گیری سیاسی تحت کنترل هستند؟ اگر این تجمعات از نظم و انسجام کافی برخوردارند، چگونه ممکن است فردی در میان جمعیت به جایگاه لیدری برسد و تلاش کند مسیر شعار‌ها و مطالبات را تغییر دهد؟ بر اساس اطلاعیه قوه قضائیه، زنی که در ارتباط با تجمعات شبانه بازداشت شده متهم است در هماهنگی تجمعاتی خارج از زمان‌های معمول و جهت‌دهی به شعار‌ها با هدف دور کردن آنها از محور‌های اصلی نقش داشته است. در این اطلاعیه همچنین ادعا شده که او برای برگزاری تجمعات جدید در تهران برنامه‌ریزی می‌کرده و در یک فایل صوتی از تلاش برای سرنگونی جمهوری اسلامی سخن گفته است. قوه قضاییه از شناسایی ارتباطات خارجی این جریان نیز خبر داده، اما جزئیات و مستندات آن هنوز منتشر نشده است. بنابراین، در حال حاضر باید میان آنچه به‌عنوان ادعای نهاد قضایی مطرح شده و آنچه به‌طور مستقل قابل احراز است، تفاوت گذاشت. هویت بازداشت‌شده و جزئیات پرونده نیز هنوز به‌صورت کامل در دسترس افکار عمومی قرار نگرفته است.
کنترل جمعیت
صرف نظر از مطالب مطرح شده در گزارش میزان، مسئولان برگزارکننده تجمعات اکنون باید توضیح دهند که آیا این احتمال وجود دارد که هنوز هم عده‌ای در تلاش باشند مسیر تجمعات شبانه را از هدف اصلی که همانا حمایت از میدان و نیرو‌های نظامی کشور است، منحرف کنند؟ اصلا چرا چنین زمینه‌ای وجود داشته که کسی بتواند در تجمعات شبانه نفوذ کرده و با طرح شعار‌های متفاوت، بخشی از جمعیت را به سمت دیگری سوق دهد؟ شاید گفته شود که این اتفاق می‌تواند در هر تجمعی بیفتد و نمی‌توان همه افراد شرکت کننده در تجمعات را کنترل کرد. بله درست است، نمی‌توان همه افراد شرکتت کننده را کنترل کرد، اما اینجا موضوع لیدری تجمع و تاثیرگذاری بر شعار‌ها و جهت تجمع است. ضمن اینکه می‌توان گفت که افراد مختلف در تجمعات شرکت می‌کنند و هریک دیدگاه‌ها و اهداف خود را دنبال می‌کنند، اما آیا برگزار کنندگان چه زمانی باید توجه کنند که تجمع از مسیر خود در معرض انحراف قرار گرفته تا جلو انحراف را بگیرند؟ درست است که برای تغییر فضای یک تجمع لزوماً نیازی نیست فردی بتواند تمام جمعیت را تحت فرمان خود درآورد و گاهی یک شعار متفاوت، اگر با نارضایتی‌های موجود در میان بخشی از حاضران همخوانی داشته باشد، می‌تواند مورد استقبال قرار بگیرد و تکرار شود، اما اینها هیچ یک نافی وظیفه سنگین برگزارکنندگان تجمع نیست. باید توجه داشت که اگر برگزارکنندگان تجمعات در انتخاب شعار‌ها و جهت‌گیری سیاسی آنها نقش دارند، نمی‌توانند هنگام بروز شعار‌های مسأله‌ساز، همه مسئولیت را به گردن عوامل نفوذی بیندازند.
وحدت یا افتراق؟
داستان از این قرار است که در تجمعات شبانه بار‌ها دیده شده که شعار‌هایی علیه مسئولان ارشد کشور سر داده می‌شود. با توجه به بازداشت اخیر این سوال برجسته‌تر و جدی‌تر مطرح می‌شود که ایا برگزارکنندگان تجمع متوجه ابعاد احتمالی انحراف تجمع هستند؟ آیا دیدگاه‌های سیاسی خود را وارد تجمعات شبانه می‌کنند؟ به نظر می‌رسد که پاسخ مثبت باشد وگرنه دلیلی وجود ندارد که در اوج مذاکرات فشرده، مذاکراتی که چندین کشور منطقه را درگیر کرده و حتی بازتاب‌هایی در دیگر کشور‌ها هم داشته، چرا باید علیه مسئولان مذاکره کننده شعار داده شود؟ حال اگر کسی از التهاب و هیجان جمع سوءاستفاده کرده و شعار‌ها را به سوی قوه‌قضاییه کشاند، چه اتفاقی می‌افتد؟ آیا کسی از برگزار کنندگان تجمع این توانایی را دارد که جلو شعار‌ها را بگیرد؟ به بیان دیگر مرز میان اهداف مبتنی بر منافع ملی و منافع جریانی را چطور می‌توان برجسته کرد تا تجمعات خیابانی صرفا حول منافع ملی قرار داشته باشد و منافع جریانی و سیاسی وارد مطالبات جمعیت نشود؟ محمد بطحایی، معاون وزیر کشور و رئیس سازمان امور اجتماعی، از تذکر محرمانه به برخی افراد و تشکل‌هایی خبر داده بود که به گفته او در تجمعات شبانه دوقطبی‌سازی می‌کردند. او از ارسال نامه به یک تشکل و دو فرد سخن گفته بود.
پیام تجمعات شبانه
ممکن است بخشی از حاضران با سیاست‌های دولت یا رویکرد دیپلماتیک کشور مخالف باشند و تجمع را فرصتی برای بیان اعتراض خود بدانند. مسئولان برگزار کننده تجمعات باید بهتر از هرکسی بدانند که در چنین شرایطی مرز میان شعار اعتراضی خودجوش و شعار سازمان‌یافته را نمی‌توان فقط با محتوای شعار تعیین کرد و بایستی کنترل شعار‌ها با معیار روشن و قابل پذیرش صورت گیرد. نهایت اینکه بازداشت اخیر نشان می‌دهد که برگزار کنندگان و نهاد‌های مسئول با مسأله‌ای واقعی در زمینه مدیریت و نظارت بر این اجتماعات روبه‌رو بوده‌اند. البته تردیدی نیست که پیچیدگی و دشواری قابل درکی برای جلوگیری از نفوذ در تجمعات وجود دارد، اما این پیچیدگی نافی وظیفه سنگین برگزار کنندگان نیست. به نظر می‌رسد که بهتر است که برگزارکنندگان تجمعات شبانه جلو شعار‌های خارج از هدف اصلی شکل‌گیری تجمعات را بگیرند. این قطعی‌ترین و بهترین و البته کم‌هزینه‌ترین راه است وگرنه در تجمعاتی که قرار است نمایش وحدت باشد، زمینه برای بروز شعار‌های متعارض و رقابت بر سر جهت‌دهی سیاسی فراهم خواهد شد. تجمع خیابانی زمانی از انسجام برخوردار است که میان هدف اعلام‌شده آن و خواست و برداشت حاضران فاصله وجود نداشته باشد. هر اندازه این فاصله بیشتر شود، کنترل ظاهری جمعیت نیز تضمینی برای یکدست ماندن پیام آن نخواهد بود.
