اقتصاد ایران دچار شلختگی است
این در حالی است که دولتمردان بر این باورند که تورم موجود به واسطه جنگ و تبعات آن بر اقتصاد کشور است. در همین راستا برای بررسی شرایط اقتصادی کنونی و علل تورم فزاینده «آرمان ملی» با مهدی پازوکی کارشناس مسائل اقتصادی به گفتوگو پرداخته است که میخوانید.
*شرایط اقتصادی فعلی جامعه و تورم فزاینده را بیشتر ناشی از بروز جنگ میدانید یا برخی مدیریتهای نادرست؟
در شرایط اقتصادی فعلی مهمترین مشکل اقتصاد ایران بیثباتی اقتصادی است که اقتصاد ایران را فرا گرفته است. مهمترین شاخص بیثباتی نرخ فزاینده تورم است که این تورم دلایل متعددی دارد. هیچ جنگی در دنیا بدون تورم نیست و قطعا بخشی از تورم به جنگ برمیگردد، چون جنگ انتظارات تورمی را بالا میبرد. یعنی وقتی دشمن بخشی از منابع اقتصادی را هدف قرار میدهد، بنادر را از کار میاندازد و کشتیرانی را دچار مشکل میکند این اتفاقات تاثیر مستقیمی بر تورم میگذارد. مثلا اگر یک کانتینر از طریق دریا بخواهد از چین به بندرعباس بیاید چیزی حدوداً ۳۰۰۰ دلار هزینه دارد ولی اگر این کانتینر از مسیر خشکی از طریق پاکستان بیاید تبدیل به ۴ برابر قیمت قیمت یعنی ۱۲۰۰۰ دلار هزینه پیدا میکند؛ لذا وقتی هزینه حمل و نقل کالا چهار برابر میشود قطعا قیمت آن کالا نیز افزایش پیدا میکند. پس بنابراین جنگ موثر است و نمیتوان آن را نادیده گرفت. منتها اینکه اگر جنگ هم نباشد ما تورم خواهیم داشت نیز درست است و نشان میدهد که باید هم با سیاستهای بخردانه برخلاف تندروهای وطنی سعی کنیم کشور را به سمت صلح شرافتمندانه ببریم. برخلاف نگاه تندروها، صلح شرافتمندانه به معنای وادادگی و تسلیم نیست؛ بنابراین اگر جنگ یک دقیقه زودتر خاتمه پیدا کند به نفع ملت ایران است.
* تصور میکنید اگر تنش و جنگ در منطقه پایان پذیرد پس از آن باید چه اقدامات اقتصادی برای بهبود شرایط انجام گیرد؟
من معتقدم اگر جنگ هم تمام شود اقتصاد ایران به شدت دچار شلختگی و بیانضباطی اقتصادی شده که این مساله در دولتهای قبلی هم بوده و به یک سیاستگذاری بخردانه نیاز دارد که اصلاحات اقتصادی را در دستور کار خود قرار دهد. منظور از اقتصادی نخست اصلاح نظام پولی است. یعنی بخشی از رشد نقدینگی به سیستم بانکی برمیگردد. یعنی وقتی معوقات بانکی افزایش پیدا میکند، وقتی بدهی بانکهای خصوصی به بانک مرکزی افزایش پیدا میکند بدهی شرکتهای دولتی به سیستم بانکی افزایش پیدا میکند همه این افزایش بدهیها باعث میشود بیانضباطی پولی در اقتصاد ایران شکل بگیرد که راه حل آن سیاستگذاری بخردانه و انضباط پولی است. دومین مساله به کسری بودجه برمیگردد یعنی یکی از عوامل تورم در اقتصاد ایران به دلیل عدم توازن بین منابع درآمدی و مخارج دولت کسری بودجه است. اینجاست که دولت با توجه به هزینههای اجتناب ناپذیر مثل پرداخت حقوق معلمان، نیروهای نظامی و بازنشستگان و با توجه به ورشکستگی صندوقها که از گذشته اتفاق افتاده دولت مجبور است که از طریق بانک مرکزی خلق پول کند. این خلق باعث رشد نقدینگی رشد فزاینده نقدینگی و افزایش تورم، کاهش ارزش پول ملی و نهایتاً کاهش رفاه جامعه میشود. نکته سوم هم بیانضباطی اداری است. یعنی الان در شرایط جنگی کسانی که با سهمیه حقوق گرفتهاند و در آمد دارند باید به دولت مالیات بدهند. من اعلام خطر میکنم که اگر برخورد کارشناسی نکنیم الان شرایط تورم مزمن است. یعنی تورم نقطه به نقطه حدودا ۸۸ درصد و در مورد مواد غذایی بالای ۱۲۰ درصد و تورم سالیانه حدوداً بالای ۶۵ درصد است؛ لذا راهکار اولیه این است که با کیاست، مذاکره، منطق و فعال شدن سیاست خارجی به این اصلاحات اقتصادی کمک کنیم.
* با توجه به شرایط تحریم حاضر و فشارهای اقتصادی چگونه میتوان از فضای بینالمللی برای کم کردن این فشار استفاد ه کرد؟
من پیشنهاد میکنم رئیسجمهور تلاش کند خود را به اتحادیه اروپا نزدیک کند و در اولین فرصت با هماهنگی سفری را به پاریس داشته باشد و در آنجا حقانیت مردم ایران را برای اروپاییها باز کند. الان سیاست آمریکاییها و اسرائیل این است که ایران را مخل نظم و امنیت جهانی نشان دهند و در این زمینه وزارت خارجه ما متاسفانه فعال نیست. باید حقانیت خود را که خواهان تفاهم و مذاکرهایم و از جنگ بیزاریم به دنیا بفهمانیم. جنگ به نفع جهان و به نفع محیط زیست بینالملل نیست و باعث رنجش هم ملتها میشود و خانوارها را دچار مشکل میکند؛ لذا معتقدم که باید فعال بود و سیاست خارجی فعال شود و آقای پزشکیان برای منافع مردم ایران به اتحادیه اروپا سفر کند و روشن کند که اسرائیلیها چگونه در آمریکا لابی میکنند و سعی در جنگ افروزی دارند. پس باید ابتدا یک تغییر اصلاح سیاست خارجی در جهت منافع ملی و دوم اصلاحات اقتصادی که شامل اصلاحات پولی و بانکی، مالی در سند بودجه و اصلاح اداری که باعث حضور نیروهای کارآمد در امور میشود صورت گیرد.
