تکاپوی منطقه‌ای برای توقف جنگ
حسن هانی‌زاده، کارشناس مسائل بین‌الملل نوشت: اتفاقاتی که اخیراً رخ داده، از جمله سفر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، به تهران و پس از آن، سفر عاصم منیر، فرمانده کل ارتش پاکستان، نشانه‌ای از وجود تحرکات دیپلماتیک میان ایران و آمریکا برای پایان دادن به بحران منطقه و جلوگیری از هرگونه درگیری جدید میان دو کشور است. با توجه به اینکه بسیاری از رسانه‌های غربی تلاش می‌کنند سفر لاوروف و عاصم منیر را به‌نوعی هشداری هم‌زمان از سوی آمریکا به ایران تعبیر کنند، مبنی بر اینکه اگر ایران از مواضع خود عقب‌نشینی نکند، آمریکا طی روزهای آینده به ایران حمله خواهد کرد، باید توجه داشت که اساساً آمریکا برای ارسال چنین هشداری نیازی به اعزام دو شخصیت برجسته، مانند وزیر امور خارجه روسیه و فرمانده کل ارتش پاکستان، به تهران ندارد و می‌تواند از طریق رسانه‌های خود این پیام را به ایران منتقل کند.
بااین‌حال، آنچه در شرایط کنونی موجب شده است نگاه‌ها بیش از گذشته به سمت راه‌حل‌های غیرنظامی معطوف شود، این است که آمریکایی‌ها در وضعیت فعلی و در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، به یک دوره آرامش نیاز دارند تا دونالد ترامپ بتواند شرایط انتخابات را به نفع حزب جمهوری‌خواه مدیریت کند.
زیرا اگر در این شرایط، آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران حمله کنند و این حمله با شکست مواجه شود، طبیعی است که هم بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی و رهبر حزب لیکود، و هم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در دو انتخابات پیشِ رو در اسرائیل و آمریکا با شکست مواجه خواهند شد.
در چنین شرایطی، بنیامین نتانیاهو نیز ممکن است برای همیشه از چرخه قدرت خارج شود. ازاین‌رو، هم آمریکا و هم اسرائیل دست‌کم در بازه زمانی منتهی به انتخابات، با احتیاط بیشتری عمل می‌کنند؛ هرچند ادبیات تهاجمی رئیس‌جمهور آمریکا و نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در قبال ایران همچنان در سطح بالایی قرار دارد. بااین‌حال، به نظر می‌رسد برخی تحلیل‌ها به این سمت‌وسو گرایش دارند که در شرایط کنونی، هم فرمانده کل ارتش پاکستان و هم وزیر امور خارجه روسیه تلاش می‌کنند از ظرفیت‌های خود برای بازگرداندن ایران و آمریکا به میز مذاکره استفاده کنند.
بنابراین، ضرورتی ندارد که این سفرها را صرفاً در چارچوب هشدار آمریکا به ایران تفسیر کنیم. به هر حال، ایران برای مواجهه با هرگونه احتمال آمادگی دارد و در وضعیت آماده‌باش قرار گرفته است؛ اما درعین‌حال، لازم است آمریکا برای عملیاتی کردن شروط هفت‌گانه ایران، گام‌های عملی بردارد.
بر این اساس، به نظر می‌رسد سفر وزیر امور خارجه روسیه و همچنین سفر عاصم منیر به تهران، نشانه‌هایی مثبت باشند که می‌توانند به حل‌وفصل مشکلات منطقه کمک کنند و زمینه بازگشت دو طرف به میز مذاکره را فراهم آورند. در همین حال، شایعاتی نیز در رسانه‌های عربی منتشر شده مبنی بر اینکه امارات متحده عربی طی روزهای گذشته بخشی از مطالبات بلوکه‌شده ایران در این کشور را به تهران منتقل کرده است.
. بسیاری از رسانه‌های عربی اعلام کرده‌اند که طی روزهای گذشته، چندین بار هواپیماهای اماراتی در فرودگاه بین‌المللی امام خمینی فرود آمده‌اند و در چارچوب این تحرکات، بخشی از منابع مالی بلوکه‌شده ایران را منتقل کرده‌اند. در صورت صحت این گزارش‌ها، چنین اقدامی می‌تواند نشانه‌ای مثبت تلقی شود. بااین‌حال، نباید گزینه نظامی را از نظر دور داشت؛ زیرا شخصیت دونالد ترامپ چندان قابل پیش‌بینی نیست و او تحت تأثیر فشارهای لابی‌ها و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، قرار دارد. بنابراین، همچنان احتمال وقوع سناریوهای مختلف وجود دارد.
با وجود این، به نظر می‌رسد سفر لاوروف و عاصم منیر، برخلاف برخی برداشت‌های بدبینانه، تحرکاتی مثبت باشند که می‌توانند به حل مشکلات منطقه کمک کنند. در شرایط کنونی، بسیاری از کشورهای عربی منطقه به‌شدت نگران وقوع جنگ جدید میان ایران و آمریکا هستند. به‌ویژه آنکه عربستان سعودی نیز به دلیل جنگ با یمن با وضعیتی ناپایدار مواجه است و بنا بر گزارش‌های مطرح‌شده، بیش از ۵۵۰۰ پرواز این کشور طی روزهای گذشته لغو شده است؛ مسأله‌ای که می‌تواند آسیب‌پذیری عربستان را افزایش دهد و مشکلات بیشتری برای این کشور ایجاد کند. به همین دلیل، به نظر می‌رسد همه طرف‌های منطقه‌ای در پی آن هستند که با برقراری آرامش میان ایران و آمریکا، از تشدید بحران و وقوع درگیری نظامی جدید جلوگیری کنند.
