برهم خوردن معادلات ترامپ 

 هرچند برخی از کارشناسان با توجه به قرارداد اخیر آمریکا و ونزوئلا برای بهره‌برداری از نفت ونزوئلا پیش‌بینی می‌کردند که اهمیت تنگه هرمز در مبادلات نفتی در این راستا کاهش خواهد یافت، اما نوسانات قیمت نفت در نتیجه تنش‌های اخیر ایران و آمریکا از این حکایت می‌کند که نفت ونزوئلا نخواهد توانست وزنه‌ای موثر در بازار نفت باشد. به اعتقاد تحلیلگران همچنین شرایط داخلی آمریکا نیز حاکی از این است که با توجه به برخی از پارامتر‌ها شرایط خوبی را پیش روی آمریکا قرار نداده است و به نظر می‌رسد که همچنان تنگه هرمز از اهمیت بسیاری در معادلات نفتی- اقتصادی جهان برخوردار است. 

نقطه حساس بازار انرژی

به گزارش «آرمان ملی» محمود خاقانی مدیر پیشین وزارت نفت در این باره گفت: با توجه به شروع مجدد جنگ در منطقه بین ایران و آمریکا، باز هم ایران و تنگه هرمز در مرکز تحولات امنیتی و اقتصادی منطقه قرار گرفته و هر تحول سیاسی یا نظامی در خلیج فارس می‌تواند مستقیماً بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد و در چنین شرایطی حملات جدید آمریکا به ایران بار دیگر نفت ۱۰۰ دلاری را به بازار انرژی و همچنین اقتصاد بین‌المللی بازگردانده است. خاقانی با اشاره به تحلیل‌های منتشرشده در برخی از رسانه‌های خارجی گفت: در عین حال، افزایش قیمت نفت تنها به تغییر مسیر تجارت انرژی محدود نمانده و پیامد‌های آن در سیاست‌های انرژی کشور‌های بزرگ مصرف‌کننده نیز قابل مشاهده است. یکی از نمونه‌های مورد اشاره، هند است که رشد قیمت نفت خام، انگیزه این کشور برای توسعه سریع‌تر انرژی‌های پاک و تجدیدپذیر را افزایش داده است. به بیان دیگر، بحران در بازار نفت می‌تواند همزمان با ایجاد فرصت برای برخی تولیدکنندگان، روند حرکت اقتصاد‌های بزرگ به سمت منابع جایگزین انرژی را نیز سرعت ببخشد. خاقانی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که در شرایط کنونی مطرح است، چگونگی شکل‌گیری دوباره درگیری‌ها در منطقه و حمله به برخی کشتی‌های متعلق به کشور‌های حوزه خلیج فارس است. او ضمن تاکید بر اینکه به اعتقاد اکثر کارشناسان داخلی و خارجی در تفاهمنامه پاکستان ایران موفق به اخذ امتیازات مطلوبی شده بود گفت: هنوز ابعاد اتفاق و اینکه چگونه کشتی‌هایی متعلق به قطر، عربستان سعودی و دیگر کشور‌ها هدف حمله قرار گرفت و در نهایت به خروج ترامپ از این تفاهمنامه منتهی شد، به‌طور کامل روشن نشده است. آن هم در شرایطی که ترامپ تحت فشار بنیامین نتانیاهو نسبت به تفاهم ترک مخاصمه با ایران دچار تردید شده بود و همزمانی این تحولات با اجلاس سران ناتو در آنکارا، زمینه را برای طرح این ادعا فراهم کرد که تفاهم پیشین دیگر اعتبار ندارد. پس از اعلام بی‌اعتباری تفاهمنامه پاکستان، عملاً راه برای ورود بیشتر دشمنان ایران باز شد و برخی از کشور‌های منطقه نیز با کمک آمریکا در صدد دور زدن تنگه هرمز با راه‌های جدید شدند. 

اقتصاد جهان با نفت گران

این تحلیلگر بازار نفت اضافه کرد: در همین راستا، برخی از رسانه‌های بین‌المللی نسبت به پیامد‌های ادامه حملات نظامی آمریکا به ایران هشدار داده و آن را عاملی برای تشدید نگرانی‌ها درباره طولانی شدن درگیری در خاورمیانه و خلیج فارس دانسته است، چراکه هر اندازه نااطمینانی درباره امنیت تردد در تنگه هرمز افزایش پیدا کند، احتمال عبور شاخص‌های نفتی منطقه از مرز ۱۰۰ دلار نیز بیشتر خواهد شد. هرچند افزایش قیمت نفت تنها یک مسئله مربوط به تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان انرژی نیست، بلکه این افزایش می‌تواند زنجیره‌ای از پیامد‌های اقتصادی را در سطح جهان ایجاد کند که یکی از مهم‌ترین آنها افزایش تورم و در پی آن بالا رفتن بازده اوراق قرضه است. به اعتقاد خاقانی؛ بازده اوراق قرضه در بازار جهانی به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۰۸ رسیده است. افزایش قیمت نفت، نگرانی از ماندگاری تورم را تقویت می‌کند و همین موضوع احتمال تداوم سیاست‌های پولی سختگیرانه را افزایش می‌دهد و نتیجه چنین روندی می‌تواند کاهش تقاضا در اقتصاد جهانی باشد و در نهایت وقتی هزینه استقراض بالا می‌رود، خانوار‌ها و شرکت‌ها برای دریافت تسهیلات با هزینه بیشتری مواجه می‌شوند. در چنین شرایطی، خرید خودرو، سفر‌های هوایی، ساخت‌وساز، تولید و حمل‌ونقل می‌تواند تحت فشار قرار گیرد و در نهایت کاهش تقاضای مصرفی، رشد اقتصادی را نیز محدود کند. قطعاً افزایش هزینه‌ها فقط به مصرف‌کنندگان و صنایع وابسته به نفت محدود نمی‌شود. صنعت نفت و گاز نیز از این شرایط تأثیر می‌پذیرد. هزینه اکتشاف، حفاری، توسعه میدان‌ها، تولید، احداث خطوط لوله و اجرای پروژه‌های بزرگ بالادستی افزایش پیدا می‌کند و در نتیجه، حتی صنعت انرژی نیز از تبعات افزایش هزینه‌های مالی و تورمی در امان نخواهد بود. 

افزایش تورم در آمریکا 
مدیرکل پیشین وزارت نفت معتقد است: در آمریکا نیز افزایش قیمت انرژی می‌تواند سیاست‌گذار پولی را با چالش تازه‌ای مواجه کند. چراکه بازار احتمال افزایش یک‌چهارم واحد درصدی نرخ بهره فدرال رزرو در نشست ماه جاری میلادی را حدود ۶۰ درصد ارزیابی می‌کند. از این رو، بازگشت به سیاست پولی انقباضی در شرایطی که دولت ترامپ تلاش دارد اقتصاد آمریکا را تقویت کند، می‌تواند خبر چندان مطلوبی برای ترامپ نباشد. اگرچه افزایش نرخ بهره از یکسو برای مهار تورم مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما از سوی دیگر هزینه تأمین مالی را بالا می‌برد و می‌تواند بر سرمایه‌گذاری و مصرف اثر منفی بگذارد. او توضیح داد: همزمان، نگرانی دیگری نیز در بازار شکل گرفته است و آن اینکه درگیری‌های منطقه‌ای محدود به یک دوره کوتاه نباشد و ناامنی در خلیج فارس تا سال ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند. تحریم‌های آمریکا علیه ایران و مشکلات احتمالی در مسیر عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز، این نگرانی را تشدید کرده است. تلاش آرامکوی عربستان سعودی برای افزایش صادرات نفت خام از مسیر تنگه هرمز نیز با مشکلاتی مواجه شده است. همین مسئله نشان می‌دهد حتی کشور‌های بزرگ تولیدکننده نفت منطقه نیز در صورت ادامه ناامنی، برای بازگرداندن جریان عادی صادرات خود به بازار جهانی با محدودیت مواجه خواهند بود. این تحلیلگر اقتصادی افزود: از سوی دیگر، پالایشگاه‌های بزرگ آمریکا نیز خود را برای مقابله با پیامد‌های طوفان گرمسیری «ادوارد» آماده می‌کنند. شرکت‌های سعودی موتیوا و اکسون‌موبیل، پالایشگاه‌های بزرگ خود در پورت آرتور و بومونت تگزاس را برای مواجهه با این طوفان در وضعیت آماده‌باش قرار داده‌اند؛ زیرا پیش‌بینی می‌شود ادوارد به یک طوفان بزرگ تبدیل شود و در همان روز سه‌شنبه دهم شهریور از دریا به خشکی برسد. 

نفت ونزوئلا؛ بی‌تاثیر

او خاطرنشان کرد: در این میان، ونزوئلا نیز به عنوان یکی از گزینه‌های تأمین نفت مورد توجه آمریکا قرار گرفته است. بر اساس این تحلیل، آمریکا قراردادی بزرگ برای دسترسی به منابع نفتی ونزوئلا منعقد کرده که ۱۷ میدان نفتی با بیش از ۶۵ میلیارد بشکه ذخایر اثبات‌شده را دربرمی‌گیرد و شرکت‌های آمریکایی با حمایت دولت این کشور قرار است نقش اصلی را در توسعه بخش بالادستی صنعت نفت ونزوئلا ایفا کنند. اما قطعاً منابع نفتی ونزوئلا به‌تنهایی نمی‌تواند نیاز‌های آینده آمریکا را برطرف کند؛ به‌خصوص در شرایطی که صنعت هوش مصنوعی به انرژی بیشتری نیاز پیدا کرده است و در نتیجه آمریکا همچنان به دنبال دستیابی به منابع غنی انرژی ایران، به‌ویژه نفت و گاز طبیعی، و همچنین عناصر معدنی ارزشمندی مانند لیتیوم است. به اعتقاد خاقانی، بخشی از رقابت بزرگ‌تری بر سر امنیت انرژی، مسیر‌های انتقال نفت و گاز و منابع مورد نیاز اقتصاد‌های آینده است؛ رقابتی که بازگشت نفت به محدوده ۱۰۰ دلار تنها یکی از نشانه‌های آن محسوب می‌شود. خاقانی تاکید کرد: حادثه برای نفتکش‌ها نیز بر نگرانی‌های بازار افزوده است، پس از حملات جدید به نفتکش‌ها، ادعای آمریکا درباره بازگشایی تنگه هرمز با پرسش‌های بیشتری مواجه شده و بنا بر این تحلیل، همین موضوع خشم دونالد ترامپ را نیز برانگیخته است، چون دو نفتکش بسیار بزرگ یا VLCC حامل نفت عربستان سعودی، «سیدر» و «سنگال پراسپریتی»، در روز‌های اخیر هنگام خروج از تنگه هرمز و در مسیری که تحت حمایت آمریکا قرار داشت، هدف قرار گرفتند. این اتفاق در شرایطی رخ داد که عربستان تلاش کرده بود صادرات نفت خام خود از خلیج فارس را افزایش دهد. آرامکو نیز در ماه گذشته میزان بارگیری نفت در خلیج فارس را به حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز رسانده بود.