جنگ، تحریم و مانع تراشی
اکنون از زوایه دیگری میتوان عملکرد دولت را ارزیابی کرد. اینکه ببینیم دولت با چه وعدههایی روی کار آمده، چه میزان در جهت تحقق وعدهها موفق بوده و در صورت عدم تحقق این وعدهها چه موانع و مشکلاتی پیش روی دولت قرار داشته و اتفاقات غیر منتظره و اجتنابناپذیر چه تاثیری بر عملکرد دولت داشته است. اگر مجموع این مسائل و عوامل را در نظر بگیریم و از طرفی محدودیتهای دولت، شرایط حاکم، برخی اقدامات و تصمیمات مخالف دولت و بعضا برخی عملکردهایی که نشان از لزوم ترمیم و تقویت دولت در بخشهایی را میدهد، میتوان گفت که دولت تا چه میزان توانسته موفقیت حاصل کند و تا چه میزان در رسیدن به توفیق در تحقق وعدهها و رسیدن به اهداف از پیش تعیین شده ناموفق بوده است. واقعیت این است که دولت پزشکیان در شرایط عادی روی کار نیامد و پس از اتفاقات رخ داده برای رئیسجمهور پیشین، برگزاری انتخابات زودهنگام و تلاشها برای مقابله با پزشکیان که پس از دو سال هنوز هم ادامه دارد دولت چهاردهم کار خود را آغاز کرد؛ اما در همان آغازین روزها بحرانها یکی پس از دیگری آغاز شد و رئیسجمهور از بحران در دل بحرانها به برنامهریزی و حل مشکلات پرداخت. بحرانهایی که ادامه دارد و گویی پایانی بر آن قابل تصور نبوده و معلوم نیست چه زمانی دولت پزشکیان میتواند در آرامش امور کشور را به پیش ببرد؛ لذا با وجود تمامی مشکلات حاضر در جامعه، شرایط بغرنج اقتصادی و انتقاداتی که برخی به عملکرد دولت دارند بعضا برخی افراد این دولت را با دولتهای پیشین مقایسه میکنند. باید اذعان داشت که شرایط این دولت با دولتهای پیشین قابل مقایسه نیست و بهگواه قاطبه افراد، اگر هر کدام از اتفاقاتی که برای این دولت رخ داد در سایر دولتها میافتاد شاید روند بهگونه دیگری پیش میرفت. اما دولت پزشکیان با تمام مشکلات و موانع ایستاده و در جهت پیشبرد امور کشور و حل مشکلات جامعه تلاش میکند.
* از شعار تا تحقق وعده
دولت پزشکیان را میتوان کموعدهترین دولت پس از انقلاب نامید چرا که رئیسجمهور با وعدههای عجیب و دهان پُرکن به میدان نیامد و تفاوت در جایی رقم خورد که پزشکیان با وعدههایی به میدان آمد که از نظر مردم قابل دستیابی بود. واقعیت امر بر آن است که رئیسجمهور با شعارها و وعدههایی، چون وفاق ملی، تلاش جهت تحقق «حق» و «عدالت»، اجرای برنامه هفتم، ارتباط سازنده و تعامل با دنیا، رشد اقتصادی، رفع فیلترینگ، آزادسازی اینترنت، مخالفت با برخوردهای قهری در مسائل اجتماعی، کنترل تورم، حل مساله FATF و در یک کلام اصلاحات اجتماعی و اقتصادی قدم در راه گذاشت و متعاقب آن تلاش کرد که در اداره کشور تغییراتی را صورت دهد تا رسیدن به اهداف تعیین شده امکان بیشتری داشته باشد. تفاوت نگاه رئیسجمهور با اسلاف خود این است که همواره به استفاده از کارشناسان تاکید و اذعان داشته که وعده غیر کارشناسی نمیدهد. شاید بر مبنای همین امر بود که کمتر پروژهای بدون وجهه کارشناسی در این دولت کلید خورد. با این حال به نظر میرسد دولت آن اندازه که در سایر حوزهها مثل مسائل اجتماعی به موفقیتهای نسبی رسید، با وجود تلاش بسیار، در حوزه اقتصادی چندان موفقیتی به دست نیاورد که البته موانع و دلایل مختلفی در بین بوده است. پزشکیان تلاش کرد وعدههایی، چون جلوگیری از برخوردهای قهری در مسائل اجتماعی را محقق کند و برای رفع یا کاهش چشمگیر محدودیتهای اینترنتی گام بردارد. به دلیل وجود برخی مقاومتها و سرسختیها در تقابل با دولت برخی معتقدند که دولت در این زمینهها باید از دنبال کردن وفاق صرف نظر کرده و برنامههای خود را پیش ببرد. بدون تردید افکار عمومی از دولت حمایت خواهد کرد. در سیاست خارجی هم دولت مسیر تعامل و مذاکره را در پیش گرفت و اگر نبود کارشکنی طرف آمریکایی امروز نه جنگی رخ میداد و نه تحریمها اقتصاد کشور را تحت فشار قرار میداد. روشن است که مشکلات اقتصادی، معیشت جامعه و برخی ناترازیها دولت را در شرایط سختی قرار داده و انتقادات بسیاری از سوی جامعه به سمت دولت سرازیر شد. در این بین برخی اتفاقات دیماه ۱۴۰۴ را ادامه اعتراضاتی میدانند که از اقتصاد آغاز شد و اگر نبود جراحی اقتصادی و تغییراتی که دولت دنبال میکرد، شاید آن اتفاقات حادث نمیشد. ناترازیها چه در سال گذشته و چه امسال در مساله قطعی برق و آب خود را نشان داد. بسیاری معتقدند که زمستان پیش رو نیز به جهت ناترازی در گاز، با سختی همراه خواهد بود. بنزین نیز موضوعی است که همچنان حل نشده باقی مانده و مشخص نیست که چه مواجههای با آن صورت خواهد گرفت؛ هر چند که دولت پزشکیان از عدم افزایش قیمت گفته، معاون اول رئیسجمهور نیز بر اقناع مردم تاکید کرده است.
*موانع پیش رو
کمتر کسی است که در شرایط کنونی متغیر مهمی، چون جنگ و تاثیر آن بر عملکرد دولت و بروز شرایط فعلی را انکار کند. هر چند اندک کسانی هم که اساسا جنگ را در بروز شرایط کنونی موثر نمیدانند. حجت عبدالملکی در یکی از تجمعات شبانه گفته است که جنگ حتی یک درصد هم در گرانیها نقش نداشته است. سخنانی از این دست، آنهم از سوی کسی که سابقه وزارت دارد بسیار عجیب است و سویههای مخالفت سیاسی با دولت را برجسته میکند. به بیان دیگر برخی افراد مغرض دنبال تخریب و سیاهنمایی علیه دولت و مجموعه مدیران کشور هستند. دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه تاثیر مستقیمی بر امنیت، اقتصاد و تابآوری جامعه داشت، اما دولت تلاش کرد حداقل مردم به جهت تامین مایحتاج اساسی در مضیقه نباشند و به قرائت دوست و دشمن عملکرد خوبی در جنگ داشت. هر چند که جنگ جدای از تلفات انسانی که داشت به بسیاری از زیرساختها آسیب زد و همین مساله موجب گشت که دولت نتواند اهداف و برنامههای خود را پیش ببرد. اکنون نیز همچنان تبعات جنگ بر کشور عارض است و محاصره دریایی باعث سختتر شدن تجارت بینالمللی کشور شده و فشار مضاعفی به اقتصاد کشور وارد شده است. شرایط نهجنگ نهصلح باعث شده تا کشور در یک حالت بلاتکلیفی قرار گیرد. با این حال گرچه دولت تلاش کرده با یارانه و کالابرگ به نحوی از مشکلات جامعه کم کند، اما به نظر میرسد با توجه به شرایط کنونی و تورم افسارگسیخته باید با تدوبن برنامههایی زود بازده رضایت مردم را جلب کند تا فضای کشور از این بابت دچار تشویش و نگرانی نشود. نتیجه آنکه اگر با عینک انصاف به عمکرد دولت چهاردهم نگاه کنیم خواهیم دید که پزشکیان و دولتمردانش با وجود تمامی مشکلات و بحرانها نهایت تلاش خود را برای حل مشکلات کشور بهکار برده و با تکیه بر وفاق ملی امیدوار به بهبود شرایط و حل مشکلات جامعه هستند.
