تندروها نمیتوانند مقدرات کشور را در دست بگیرند
به ویژه آنکه جنگ ۴۰ روزه اخیر نیز تاثیرات مخرب خود را بر کشور و فضای روانی جامعه گذاشته و در همین راستا بسیاری معتقدند که دولت و حاکمیت باید در جهت بهبود شرایط جامعه اقدامات مثبت و موثری انجام دهند. در همین راستا برای بررسی شرایط جامعه «آرمان ملی» با غلامعلی دهقان فعال سیاسی اعتدالگرا به گفتوگو پرداخته است که میخوانید.
* وضعیت کنونی جامعه از مشکلات اقتصادی، شرایط جنگی، قطع اینترنت و تاثیرات آن بر جامعه را چگونه ارزیابی میکنید؟
واقعیت این است که شرایط کشور از جهت اجتماعی، سیاسی و فرهنگی شرایط خاصی است. ما در شرایط عادی هم با نوعی ناترازی در انرژی روبهرو بودیم که خود را به شکل خاموشیهای چند ساعته در سالهای گذشته نشان میداد. علاوه بر این اثرات تحریمهای آمریکا و متحدینش هم به تدریج خود را در اقتصاد کشور نشان داد و به تدریج مشکلاتی را برای مردم به وجود آورد. با این وجود از آنجا که با مردمی روبهرو هستیم که از گذشته درس گرفتهاند و به دنبال احیای نقش مهم تمدنی خود در قرن بیست و یکم هستند توانستیم طی ۴۸ سال گذشته مشکلات و تهدیدات زیادی را پشت سر گذاشته و بعضا بسیاری از تهدیدها را هم تبدیل به فرصت کردیم. آنچه باعث تابآوری ملت ما به خصوص در جنگ تحمیلی دوم و سوم شد همین بلوغ سیاسی و شعور بالای اجتماعی احاد ملت ایران بود؛ بنابراین باید همه دست اندرکاران مسئولین تلاش کنند با تدابیر علمی و منطقی اصولی سطح تابآوری جامعه را بالا بیاورند و لازمه این هم اتخاذ تصمیمات عقلانی و منطقی و از سوی دیگر حرکت مسئولان در کنار مردم و برای مردم است. یکی از دستاوردهای دفاع ۴۰ روزه آن بود که برخلاف تبلیغات اپوزیسیون خارج از کشور مردم ما دیدند مسئولین در کنار آنها هستند و با تبلیغاتی که میشد که فلان مسئول در کجا قرار گرفته، معلوم شد مسئولان ما همانند مردم زندگی معمولی خود را در دفاتر کار خود انجام میدادند و بعضا در محل کار هم شهید شدند. به نظر میرسد در مقوله اینترنت یا بعضی از تصمیمات اقتصادی میبایست نهایت دقت را کرد. این درست که ممکن است یک مشکل را بتوان حل کرد، اما باید هوشیار باشیم که حل شدن یک مشکل خود مشکلات بیشتری را تولید نکند و لازم است که تمام دست اندرکاران بدون جهتگیریهای جناحی تصمیمات عالمانه و حکیمانه اتخاذ کنند تا بتوانیم همچنان به حرکت تکاملی خود در ریل انقلاب و نظام جمهوری اسلامی به خوبی حرکت کنیم.
*با توجه به شرایط کنونی و مسئله بروز جنگ تصور میکنید باید چه راهکارها و اقداماتی صورت بگیرد تا اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی حفظ شود و برخی تندرویها انسجام ملی را خدشهدار نکند؟
واقعیت این است که تندروی و افراط به هر شکل آن محکوم است. اصولا دین اسلام دین تعادل و اعتدال است. اسلام همیشه چهره عقلانی داشته و برخلاف تبلیغات مغرضین دینی عقلانی، اخلاقی و انسانی است که میبایست سخنگویان آن به این نکات توجه کند. در هر حال همیشه از واژههای مقدسی، چون آزادی، عدالت، دین و حقوق بشر سوءاستفادههایی هم شده است. نمونه آن را هماکنون در سطح روابط بینالملل شاهد هستیم که چگونه غربیها به اسم حقوق بشر بدترین کارها را در جهان انجام میدهند که نمونه بارز آن فجایع رژیم مورد حمایت آنها اسرائیل در غزه بود. یا توجیه حملات ناجوانمردانه به ایران با ادبیات کمک و مساعدت به ایرانیان بود که نتیجهای جز تخریب و ویرانی و کشتار دانشآموزان بیگناهان در میناب نداشت. علاوه بر این در جوامع دینی هم هستند اقلیتهایی که خوانش منطقی و عقلانی از دین ندارند و دنیای تنگ نظرانهای دارند و تصور خود را به عنوان دین به دیگران تحمیل میکنند. در تاریخ اسلام تاکنون این چنین بوده است و هماکنون خاورمیانه هم از این قاعده مستثنا نیست. در کشور ما هم طی ۴۸ سال گذشته و بعضا رگههایی از ارتجاع و تفکرات تنگ نظرانه وجود داشته که خوشبختانه هیچگاه نتوانسته غالب شود. دلیل آن هم این بوده که در ۱۵۰ سال اخیر خوانشی از اسلام در ایران فراگیر شد که همزمان به سنت و جهان امروز توجه داشت. در میان حوزویان میتوان از علامه طباطبایی، شهید مطهری، شهید بهشتی، رهبر شهید انقلاب، مرحوم هاشمی رفسنجانی و تعداد زیادی از عالم ان روشن اندیش نام برد. در کنار این دانشگاهیان ما هم توانستند قرائتی از دین ارائه دهند که متناسب مقتضیات زمان و مکان باشد که باید از نقش مرحوم مهندس بازرگان، دکتر علی شریعتی و برخی دیگر از نوآوران جریان روشنفکری دینی مثل مرحومان یدا... و عزتا... سحابی به نیکی یاد کرد؛ بنابراین ضمن رصد فعالیتهای تندروانه اقلیتی ناچیز به نظر میرسد فضای گفتمانی ایران اجازه نخواهد داد که جریان تندرو به نام دین و به کام دشمن در کشور نهادینه شود و بتواند مقدرات کشور را در دست گیرد. در همین روزهای گذشته شاهد بودیم مقام معظم رهبری آیتا... سیدمجتبی خامنهای در سالگرد فردوسی ۲۵ اردیبهشت بیانیه بسیار مهم گیرا و اصولی را منتشر کردند که نشان میدهد رهبری سوم انقلاب همانند دو رهبر قبلی از جریان حوزویان روشنفکر میباشند و درک درستی از تاریخ و حکیمان ایرانی مثل فردوسی دارد.
* از دیدگاه شما با توجه به شرایط کنونی و احتمال آتشبس میان ایران و آمریکا با همین روال شرایط پساجنگ چگونه پیش خواهد رفت، به نحوی که بر نارضایتیهای مردم افزوده نشود؟
همه قرائن و شواهد نشان میدهد که با خودآگاهی ملی که میان ایرانیان شکل گرفته است آینده ایران از همیشه امید بخشتر و بهتر خواهد بود. امروزه با کمی رصد در میان نخبگان و تودههای مردم نوعی نهضت خودآگاهی ملی و احیای وطن خواهی را شاهد هستیم. به نظر میرسد همین روحیه وطنگرایانه و ایراندوستی با این فرض که شعار ایران برای همه ایرانیان را سرلوحه قرار دهیم آینده روشن و بسیار خوبی را نوید میدهد.
