مديرعامل انجمن اهداي عضو ايرانيان از انجام 1078 اهداي عضو در کشور خبر داد و در عين حال گفت: در سال گذشته ميزان پيوند کليه از افراد مرگ مغزي افزايش يافته است. کتايون نجفيزاده در ارتباط ويدئو کنفرانسي با خبرنگاران، با بيان اينکه انجمن در سال گذشته به عنوان بازو و در کنار وزارت بهداشت با اين وزارتخانه همکاري کرد و کوشيد، گفت: يکي از شاخصهاي مهم اهداي عضو PMP است که تعداد اهداي عضو به ازاي يک ميليون نفر جمعيت را نشان ميدهد. اين شاخص در دنيا به صورت يک دهم يک دهم حرکت ميکند و هر يک دهم افزايش آن، نشان دهنده تلاش دولت و ارگانهاي فرهنگساز آن جامعه است. در کشور ما اين شاخص در دو سال گذشته 2/11 بوده، اما سال گذشته به 14 رسيده که بسيار قابل توجه است. وي افزود: در سال گذشته 1078 مورد اهداي عضو در کشور انجام شد. بايد توجه کرد که سالانه بين حدود پنج تا هشت هزار مرگ مغزي در کشور اتفاق ميافتد که طبق آمارهاي جهاني نيمي از افراد، يعني در سه تا چهار هزار نفر از افراد مرگ مغزي شده قابليت اهداي عضو وجود داشته است. اين موضوع دو پيام دارد؛ يکي اينکه به 1078 خانوادهاي که تصميم درست گرفتند و اعضاي عزيزشان را اهدا کردند، تبريک ميگويم. در عين حال جاي تاسف دارد که يکسوم تا يکچهارم موارد مرگ مغزيمان را استفاده کرديم و بقيه اعضاي قابل استفاده مرگ مغزي به زير خاک رفتند. نجفيزاده ادامه داد: يک بيمار دياليزي براي زندگي، بايد هفتهاي سه روز به مرکز دياليز برود و چهار ساعت زير دستگاه باشد. درحاليکه با پيوند کليه ميتوان اين عملکرد را به دست آورد و فرد به زندگي عادي برگردد و حتي يک قهرمان ورزشي باشد، اما متاسفانه اين کليه، قلب و کبد و... افراد مرگ مغزي به زير خاک ميرود.
افزايش پيوند کليه از افراد مرگ مغزي
وي با بيان اينکه از هر فرد مرگمغزي شده، هشت عضو قابل اهدا است، گفت: طي سال گذشته شاهد افزايش تعداد پيوند کليه از افراد مرگ مغزي و کاهش اين پيوند از افراد زنده بوديم. به طوري که در سال گذشته 3234 پيوند عضو در کشور انجام شده که عمدهترين آن کليه بوده و در درجه بعدي پيوند کبد بيشترين ميزان را به خود اختصاص داده و بعد از آن هم پيوند قلب قرار دارد. نجفيزاده در پاسخ به سوالي درباره ميزان آسيبپذيري افراد پيوندي و يا نيازمند اهداي عضو در مقابل بيماري کوويد19 گفت: شخصي که ايمنياش ضعيف باشد اگر ويروس کرونا وارد بدنش شود، بيشتر در معرض خطر مرگ قرار ميگيرد. بر همين اساس بعد از شيوع کرونا، پيوند اعضا در تمام دنيا متوقف شد و فقط به موارد اورژانس و افرادي که ثابت شود کرونا ندارند، محدود شد. در عين حال بر اساس آمارها روزي هفت تا 10 نفر به دليل نرسيدن عضو پيوندي از دست ميروند، حال تصور کنيد که از اسفند ماه و بعد از شيوع کرونا اين آمار به کجا رسيده است. البته اميدواريم با برطرف شدن کرونا پيوند عضو به وضعيت عادي برگردد. وي در پاسخ به سوالي، درباره ميزان درگيري بيماران پيوندي با کرونا، ادامه داد: متاسفانه کرونا تعدادي از بيماران پيوندي را درگير کرده است. البته طبق مصاحبهاي که با مراکز پيوند مختلف داشتيم افرادي که در گذشته پيوند عضو داشتهاند، بيشتر درگير ميشوند. بيماران پيوندي جديد از آنجايي که در قرنطينه بودند، کمتر مبتلا شدند. موارد پيوندي قديمي را داشتيم که متاسفانه مبتلا شدند و بايد توجه کرد که آمار مرگ و مير بيماران پيوندي که مبتلا به کرونا ميشوند، چندين برابر افراد عادي جامعه است و حتي به 50 درصد ميرسد.وي با بيان اينکه به طور کلي آمار مرگ ناشي از کرونا در بيماران پيوندي حتي به 50 درصد هم ميرسد، افزود: کار خوبي که وزارت بهداشت در اين شرايط انجام داد، اين بود که با همکاري بيمهها و سازمان غذا و دارو نسخههاي بيماران را تمديد کرد تا بيماران بتوانند با همان نسخه قديمي و بدون مراجعه مجدد به پزشک، داروهايشان را تحويل بگيرند. در عين حال از مراکز پيوند هم تشکر ميکنم که سعي کردند با تمام بيماران پيوندي تماس گرفته و توصيههاي لازم را به آنها ارائه دهند و از راه دور بيماران را کنترل کنند تا اگر مشکلي داشتند و يا علائمي پيدا کردند و نياز به مراجعه به پزشک داشتند، سعي کردند از دور کنترل کرده و در صورت نياز آنها را به پزشکان محلي ارجاع دهند تا نيازي به مسافرت نداشته باشند. نجفيزاده همچنين گفت: به دنبال تفاهم نامه وزارت بهداشت با انجمن اهداي عضو ايرانيان، وظيفه ايجاد سامانه ثبت اطلاعات فراهمآوري و ثبت اعضا به انجمن اهداي عضو ايرانيان سپرده شد و بيش از يکسال است که انجمن در اين زمينه فعاليت ميکند. فاز يک و دو آن، که آمار اهداي عضو و آمار بيماران نيازمند پيوند است، در کشور راهاندازي و به وزارت بهداشت تحويل داده شده است. هر فازي که راهاندازي و تکميل ميشود، به وزارت بهداشت تحويل داده ميشود و وزارت بهداشت از مراکز ميخواهد که اطلاعاتشان را در اين سامانه وارد کنند. از مرداد ماه به بعد که فاز پنجم سامانه به پايان ميرسد، شاهد خواهيد بود که وزارت بهداشت آمار با طيف وسيع ارائه نميدهد، بلکه وزارت بهداشت ميتواند به صورت دقيق اعلام کند که ميزان مرگ مغزي و اهداي عضو چقدر بوده است و آمار مربوط به اين حوزه را به جزء اعلام کند.
تخصيص اتوماتيک عضو پيوندي
وي افزود: نکته قابل توجه اين سامانه تخصيص عضو اتوماتيک است. بر اين اساس در جلسات متعددي که انجمن و وزارت بهداشت با متخصصين پيوند سراسر کشور داشتند، توانستند قوانين تخصيص عضو را تعيين کنند که برنامهريزي شده است. به اين صورت که مانند کشورهاي پيشرفته، هر اهداکنندهاي که پيدا شود، کامپيوتر به صورت اتوماتيک تعيين ميکند که کدام گيرندهها ميتوانند اعضا را دريافت کنند و بر اساس شرايط گيرنده پيوند انجام ميشود. نجفيزاده تاکيد کرد: بنابراين فاز اول سامانه مربوط به اهداي عضو است، يعني از زمانيکه يک فرد مرگ مغزي شناسايي ميشود تا زمانيکه به اهدا برسد يا هر اتفاق ديگري که براي آن فرد بيفتد، فاز دوم بيماران ليست انتظار پيوند هستند، فاز سوم جزئيات پيوند است، فاز چهارم پيگيري بيماران پيوندي است. در حال حاضر به ويژه در پيوندهايي مانند کليه، پيگيري بيماران از دست وزارت بهداشت خارج ميشود و سخت ميتواند بيماران را پيدا کند و سخت ميتواند بيمار را پيدا کند، اما در سامانه پيگيري همه بيماران ثبت ميشوند و وزارت بهداشت ميتواند رصد کند. فاز پنجم هم تخصيص اتوماتيک است و از اين به بعد ما هم مانند کشورهاي پيشرفته تخصيص عضو اتوماتيک را خواهيم داشت. بر اساس شرايط بيمار و اولويتها و قوانين جهاني انجام شده و بسياري از سوءتفاهمهايي که در ذهن برخي بوده و البته حقيقت ندارد، رفع خواهد شد. وي افزود: براي اهداکنندگان زنده هم سامانهاي در وزارت بهداشت وجود دارد. البته درباره افراد زندهاي که تمايل دارند بعد از مرگ اعضايشان اهدا شود و ميخواهند کارت اهداي عضو داشته باشند سامانه Ehdacenter.ir از سوي انجمن راهاندازي شده که براي همه مردم کارت اهداي عضو صادر ميکند و مردم ميتوانند ثبت نام کنند و اطلاعاتشان از کل کشور قابلدسترس است. وي ادامه داد: اطلاعات تمام کساني که مايل هستند کارت اهداي عضو داشته باشند، در آن ثبت ميشود. در عين حال هر فرد ميتواند حتي با موبايل غيرهوشمند به شماره 3432 که نشان دهنده کلمه اهدا روي شمارهگير تلفن است، يک پيامک بفرستد و کد ملي خود را ارسال کند. سپس تاريخ تولد و نام و نام خانوادگياش پرسيده ميشود و با همين سه اطلاعات کارت اهداي عضو برايش صادر و لينک تصوير کارت برايش ارسال ميشود که ميتواند هر زمان که به اينترنت دسترسي داشت، تصوير آن را ذخيره کند و يا از آن پرينت بگيرد. نجفيزاده در پاسخ به سوالي ، درباره وضعيت کليهفروشي در کشور با توجه به نظارت وزارت بهداشت در زمينه پيوند عضو از زنده، گفت: انجمن در زمينه پيوند از فرد زنده فعاليت نميکند، اما طبق اطلاعي که ما داريم، خوشبختانه وزارت بهداشت پيوند کليه از افراد زنده را کاملا تحتکنترل خودش گرفته و ثبت اطلاعات تمام گيرندگان و اهداکنندگان تحتنظارتش است. شايد قبلا امکان اين وجود داشت که يک اهداکننده زنده داوطلب و چه با پرداخت هزينه پيدا شود و بخواهد کليه اهدا کند، اما در حال حاضر تخصيص کليه از افراد زنده با وزارت بهداشت است. يعني کسي نميتواند بگويد من ميخواهم کليهام را به فلان فرد خاص اهدا کنم. البته به جز دهنده فاميل. نتيجه اين شده که اطلاعيههاي روي ديوار و در آگهيهايي که در سايتها در اين زمينه وجود داشت که به دنبال اهدا کننده هستند، ديگر به درد نميخورد و وزارت بهداشت است که مشخص ميکند که اهداکننده به چه کسي کليه بدهد و نتيجه اين اقدام، اين است که اطلاعيهها دارد برچيده ميشود و انشاءا... به زودي شاهد خواهيم بود که ديگر چنين مواردي در کشور ديده نشود.