بعد از سپريشدن دو ماه از اعلام تعطيليها، تعداد زيادي از کسبوکارها بازگشايي شدهاند؛ اما ما اسفند را که پرمشغلهترين ماه براي فعاليت اصناف بهحساب ميآيد، از دست داديم. بعد از آن وارد ايام عيد شديم که بهدستور دولت، بخش خدمات تعطيل اعلام شدند. در ماه رمضان نيز فعاليت مشاغل براساس سنت ديرينه، تقريبا بهصورت نيمهتعطيل کار ميکنند. يعني الان نبايد اينگونه تصور کرد که همه کسبوکارهاي ما بهصورت جدي آغاز بهکار کردهاند؛ بهرغم اينکه پروتکلهاي وزارت بهداشت اجازه آغاز فعاليت کسبوکارها را داده است. اما از آنجايي که هنوز تقاضا در بازار کم است، شرايط مناسبي براي شروع فعاليت وجود ندارد و ماه رمضان هم باعث کاهش تقاضا و عدم تمايل مردم بهخريد شده است. اما در بخش کمکهاي دولت، بايد بگويم که اينها هنوز عملياتي نشدهاند. درست است يک ميليونتوماني که دولت قول داده است، الان بهبخشي از مردم واگذارشده، اما در بخش اصناف هنوز وامها عملياتي نشدهاند و دولت هيچ حمايت خاصي نکرده است. در بخش معافيتهاي بيمهاي و مالياتي هم قرار نيست اتفاق خاصي رخ دهد، نهايتا اينها معوق ميشوند. بنابراين، ضعف جدي اين است که سياستهاي حمايتي دولت هنوز عملياتي نشدهاند و فاصله عميقي بين حرف و عمل ديده ميشود. موضوع بعدي اين است که مشکلاتي که امروز در حوزه کسبوکارها ديده ميشود، بخش اعظم آنها مربوط بهمشاغلي است که محصولات و خدماتشان جنبه صادراتي داشته است، اين ارزآوري هم براي کشور مفيد بود و هم براي فعاليت خود کارگاهها. دولت براي صادرات کالاها و خدمات بنگاهها هيچگونه پروتکلي را تا الان ارائه نداده و اين لطمه زيادي را وارد کرده است. در بخش کشاورزي محصولات مازادي داشتيم که اينها صادر ميشدند، دولت در اين زمينه هيچ کمکي نکرد و شرايط جديدي اعلام نشد. يا در حوزه گردشگري که قسمت زيادي از اشتغال در بخش خدمات را دربرميگيرد، هنوز اتفاق خاصي نيفتاده است. يعني هم در بخش داخلي و هم در بخش خارجي گردشگري، هنوز اتفاق خاصي روي نداده و لازم است راهکارها، پيشنهادات و مشاورههايي از سوي دولت ارائه شود تا اين بخشها به يک شکلي فعال شوند. هرچند که ما الان شاهد شروع ماه رمضان هستيم و اين بخشها کمتر مورد استقبال قرار ميگيرند. بنابراين، دولت بايد راهکارهاي جديد و منطقي ارائه کند تا شرايط رکودي که الان بر بازار کار کشور حاکم است، برطرف شود. يکي از بخشهايي که در کشور ما هميشه فعال بوده و صنايع پاييندستي زيادي را دربرميگيرد، بخش ساختوساز است. بههرحال اين بخش از قبل از عيد دچار رکود شد و اکنون پيشبيني ميشود که اين رکود در سالجاري هم ادامه داشته باشد. بههرحال اگر اين بخش راه نيفتد، خيلي از صنايع دچار مشکل ميشوند. بنابراين اينها نيازمند اتخاذ راهکارهاي سنجيده از سوي دولت است.