حذف جوجه بخشی از فرآیند تولید است
آرمانملي- زينب مختاري: در روزهاي اخير، بحث دفن جوجههاي يکروزه در صدر اخبار قرار گرفت و واکنشهاي مختلفي از سوي مردم، مسئولان دولت، قوهقضائيه و دستاندرکاران صنعت مرغداري دريافت کرد. برخي فعالان اقتصادي نيز از امکان کمبود يا گراني مرغ در ماههاي آينده سخن گفتند و اين پرسش مطرح شد که آيا نميشد اين جوجهها را پرورده و صادر کرد؟ «آرمانملي» در گفتوگو با غلامعلي فارغي، رئيس هياتمديره انجمن ملي طيور ايران، رخدادهاي اخير را بررسي کرده است که در ادامه ميخوانيد.
موضع شما در قبال اتفاقاتي که اخيرا در صنعت داموطيور افتاده و از آن به «جوجهکشي» ياد ميشود، چيست؟
اولا اينکه موضوع به هيچوجه «جوجهکشي» نبوده است! به اين نام خوانده شد و رسانهها هم بهجاي اينکه موضوع را بهمسير درست هدايت کنند، به آن دامن زدند و سبب تحريک احساسات مردم شدند. درست اين است که بگوييم حذف جوجه که جزو فرآيندهاي توليد و صنعت مرغداري جهان است. روزانه ميلياردها جوجه در جهان معدوم ميشوند. معدومسازي در هر کشور پروتکل خاص خود را دارد و براساس آن، اين عمليات انجام ميشود. چرخ گوشت، کوره تبديل بهپودر ضايعات، ريختن در چاه يا آب، حذف با گاز و دفن در خاک از روشهاي مختلف است و هر کشور بنابر اقتضائات و شرايط خود، يکي از اين پروتکلها را اجرا ميکند. اين معدوميهاي روتين وجود دارند اما هيچگاه درنظر عامه نميآيد. آنچه در چند روز اخير رخ داده اين بوده که با انتشار فيلمها در فضاي مجازي، بر قباحت آن افزودهاند. اما بايد بپذيريم که اين بخشي از فرآيند توليد است مانند زماني که مرغ پس از وزنگيري، براي سربريدن بهکشتارگاه فرستاده ميشود!
چرا اين حذف صورت ميگيرد؟
در واحدهاي مرغ مادر تخمگذار، از ميان تخممرغهايي که جوجه ميشوند و از جوجهکشي بيرون ميآيند، معمولا50 درصد مرغ و 50 درصد ديگر، خروس هستند. مرغها تخمگذارند و بهسالن فرستاده و وارد مرحله پرورش ميشوند. اما خروسها نه امکان تخمگذاري دارند و نه امکان آنکه از آنها گوشت گرفته شود؛ زيرا ژنتيک آنها پايه گوشتواري نيست. اين جوجهخروسها 50 درصد جوجه توليدي اين مرغداريها هستند که براي معدومسازي فرستاده ميشوند. همچنين ممکن است جوجه در همان روز فروش نروند؛ اسمش هم که روي آن است: جوجه يکروزه! اگر در همان روز فروش نروند حال چه پنج هزار عدد باشد يا 10هزار عدد و حجم زيادي هم نباشد، بعد از 24 ساعت بايد معدوم شوند و کار ديگري هم نميتوان کرد.
در اين صورت آيا صنعت مرغداري با مشکل عدمتقاضا مواجه شده است؟
صنعت مرغداري، از اسفندماه بهدليل بروز کرونا با يک انباشت توليد عظيم مواجه شد. دليل آن هم کنسلشدن سفرهاي نوروزي و در نتيجه کاهش تقاضاي رستورانها و غذاخوريها، تعطيلشدن مهمانيها و مجالس عقد، عروسي، عزا و موارد ديگر بود. در پي اين شرايط 35 تا 40درصد از تقاضاي کشور براي مرغ، کاهش يافت. توجه داشته باشيد که توليد ما خطي است. بهعبارتي، ما براي توليد 125 تا 135ميليون جوجه در ماه برنامهريزي کرديم که بايد وارد سالنها شده و بهمرغ تبديل شوند و پس از آن وارد سفره مردم شوند. ما در اسفند و فروردين با 35درصد مازاد گوشت مرغ مواجه بوديم و در ماههاي ارديبهشت و خرداد نيز همينطور خواهد بود. در نتيجه مرغ توليدکنندگان، خريداري نميشود، جا براي جوجهريزي بعدي باز نميشود و در نهايت جوجه توليدي واحدهاي مرغ مادر، روي دست آنها ميماند که همين شرايط، عامل معدومسازي شده است. از سوي ديگر، تا 15 فروردينماه همچنان مقداري ذرت و سويا بهمرغدار ميرسيد و آنها ميتوانستند حتي با قيمت پايين جوجه بخرند و پرورش دهند. اما از حدود 15 فرودين بهبعد، دانهباري بهدست مرغداران نرسيد و چون با کمبود مواداوليه مواجه شدند و نتوانستند مرغها را تغذيه کنند، در نتيجه اصلا سراغ جوجه نيامدند. از اين تاريخ دسترسي بهذرت و سويا بسيار سخت و بازار سياه ايجاد شد؛ قيمت ذرت از 1350تومان به 2700تومان افزايش يافت و کنجاله سويا هم از 2450تومان به حدود 4500تومان رسيد! در نتيجه مرغدار ديگر قدرت خريد نداشت. در چنين شرايطي تکليف توليدکننده چيست؟ جوجه يکروزه هم توليد شده و در اين وضعيت بايد حذف شود که يک اقدام اجتنابناپذير است.
در روزهاي اخير مقامات مختلف حقوقي و قضائي بهمساله حذف جوجهها ورود کردهاند؛ ارزيابي شما از اين مواضع چيست؟
بهجاي اينکه ما بياييم توليدکننده را اينقدر تحت فشار، استرس و ناسزا قرار دهيم بايد ريشه اين موضوع را بررسي و حل کنيم که چرا اين حجم از توليد بهوجود آمده است؟ مشکل اصلي ما عدمترخيص نهادههاي لازم، عدم دسترسي توليدکنندگان بهمواداوليه و نبود برنامهريزي صحيح براي توليد است. سيستم تامين، ترخيص و توزيع يک اشکال بنيادين و ريشهاي دارد آن هم در شرايطي که ارز مورد استفاده آن، ارز4200توماني است. وقتي ستاد تنظيم بازار در امر توليد دخالت ميکند و توليدکننده را مکلف و موظف بهتوليد مازادبر نياز جامعه ميکند و ما را مجبور ميکند 135ميليون جوجه توليد کنيم، خودش هم موظف است امروز اين مازاد توليد ما را دستکم بهقيمت مصوب، خريداري کند! زيرا ما کتبا و رسما اعلام کرديم اين ميزان توليد براساس نياز بازار، اضافه است. اما ستاد تنظيم و وزارت جهاد اعلام کردند، شما توليد کنيد، ما ميخريم! امروز دولت بايد تمام خسارتهاي واردشده به اين صنعت را که ماهانه بيش از 1300ميليارد تومان است بپردازد و ربطي هم به کرونا ندارد. اما اين اتفاق نميافتد و در نتيجه صنعت مرغداري رو به ورشکستگي يا تعطيلي کامل ميرود. اگر هم الان ميبينيد ادامه دارد بهخاطر اين است که، مرغ در سالن است و تخممرغ در جوجهکشي است.
آيا بايد نگران گرانشدن يا کمبود مرغ در ماههاي آينده باشيم؟
اگر مشکلات حل شود، هيچ نگراني براي توليد گوشت مرغ در آينده نيست به اين دليل که ميزان جوجهريزي در سالنها 35درصد بيش از نياز کشور است اما بايد زودتر فکري کنند. توليد ما خطي است؛ يعني اگر اين ماه اين تعداد حذف شد، مخصوص اين ماه است و ماه آينده بايد دوباره توليد کنيم. در نتيجه اگر نهادهها، دارو، واکسن و ساير اقلام مورد نياز اين صنعت، بهموقع و بهاندازه کافي تامين شوند، هيچ نگراني بهلحاظ تامين گوشت مرغ مورد نياز کشور وجود ندارد. همچنين ما در سالجاري بيش از 500هزار تن مازاد توليد داريم که بايد صادر شود و ميتواند حدود يک ميليارد دلار ارز وارد کشور کند.
