فيلمساز و منتقدي که ادعا نداشت

يادبود مجازي سينماگران براي «سيامک شايقي»

فيلمساز و منتقدي که ادعا نداشت

آيين يادبود مجازي زنده‌ياد سيامک شايقي کارگردان فقيد سينماي ايران به همت کانون کارگردانان و با همراهي جمعي از سينماگران برگزار شد. کارگردانان سينماي ايران که به‌دليل رعايت ملاحظات بهداشتي امکان برگزاري مراسم تشييع و بدرقه پيکر زنده‌ياد سيامک شايقي کارگردان فقيد سينماي ايران به خانه ابدي را نداشتند، ساعتي در فضاي مجازي گردهم آمدند تا ياد اين فيلمساز را گرامي بدارند. آيين يادبود سيامک شايقي به همت کانون کارگردانان سينماي ايران و به‌صورت زنده در صفحه رسمي اينستاگرام اين صنف، رأس ساعت 20 روز شنبه 30فروردين با اجراي رضا کيانيان آغاز شد. کيانيان در آغاز اين برنامه گفت: تيرماه پارسال مراسمي براي «سيامک شايقي» برگزار شد که اولين مراسم بزرگداشت براي ايشان بود. آنجا ما درباره سيامک شايقي صحبت کرديم و حالا کمتر از يک سال بعد درباره «مرحوم سيامک شايقي» صحبت مي‌کنيم و اين اسف‌انگيز است. سام شايقي فرزند زنده‌ياد سيامک شايقي در ادامه در گفت‌وگو با رضا کيانيان درباره روابط خود و پدرش گفت: پدرم به معناي واقعي عاشق بود. يک معلم صبور. صميمي‌ترين رفيق من بود. درباره تمام مسائل شخصي، پدرم راحت شنونده حرف‌هاي من بود. نکته ويژه و پررنگي از دوران کودکي در ذهنم هست که دوست دارم با شما به اشتراک بگذارم. در دوران کودکي، پدرم به واسطه علاقه‌مندي به فيلم‌هاي سينماي جهان من را نيز به سينما علاقه‌مند کرد. سيروس الوند کارگردان سينماي ايران در ادامه با اشاره به شرايط برگزاري آنلاين اين مراسم گفت: فضاي غريبانه‌اي را تجربه مي‌کنيم و اميدوارم همين‌طور غريبانه هم ادامه پيدا کند و طوري نشود که بگوييم به آن عادت کرده‌ايم. وي سپس ادامه داد: سيامک شايقي را از ابتداي دهه 60 مي‌شناختم که هم منتقد بود و هم فيلمساز اما در هيچيک از اين زمينه ادعايي نداشت، هرچند چهره موثري بود. من هيچگاه نديدم سيامک عليه کسي سخن بگويد. او سينما را به معناي واقعي دوست داشت. اين فيلمساز افزود: صداقت را همواره در نگاه سيامک شايقي تحسين مي‌کردم، نگاهي که در نقدها و فيلم‌هايش مشهود بود. البته اينگونه نيست که بگويم همه فيلم‌هاي او خوب بود، چه اينکه همه ما فيلم‌هاي خوب و بد در کارنامه‌مان داريم؛ اما نکته مهم اين است که سيامک شايقي همواره به‌دنبال تجربه تازه بود و کمتر سراغ کليشه‌ها و سوپراستارها مي‌رفت. همواره فيلم‌هايش متکي به قصه و نگاه شخص خودش بود. خودش در کنار ما نيست اما همواره يادش در سينماي ايران زنده خواهد بود.

حکايت آن لبخندهاي آرام

رخشان بني‌اعتماد ديگر سينماگري بود که در اين برنامه آنلاين از سيامک شايقي سخن گفت. وي در ابتدا گفت: سيامک شايقي از همکاران فيلمساز من از دهه شصت تا امروز در سينما و تلويزيون بود و مشخصه اصلي سيامک شايقي محترم و آرام بودن بود و اين مراسم مجازي را هم به‌نوعي با اين آرامش او مي‌دانم. او تا آخرين فيلمش شوق بسياري براي فيلمسازي داشت. خودش هم فکر مي‌کرد موضوعي که به آن علاقه داشته است را در قالب يک فيلم دلي روايت کرده است. به او گفتم آنچه تو انجام داده‌اي پاسخي به تمام ارگان‌هايي است که مدعي هستند بايد در زمينه محيط‌زيست کار فرهنگي کرد. به او گفتم حمايت از فيلمت وظيفه اين دستگاه‌ها است، اما سيامک با همان آرامشش لبخند زد. مدتي بعد که سراغ از سرانجام حمايت‌ها و اين فيلم گرفتم بازهم همان لبخند را تحويلم داد که هزار معنا در آن بود. روحش شاد و يادش گرامي باد.

خاطرات خوب «باغ فردوس»

حامد بهداد بازيگر سينما در ادامه ضمن تسليت به همکاران و دوستان سيامک شايقي گفت: بابت همکاري با سيامک شايقي در فيلم «باغ فردوس 5 بعدازظهر» خاطره خوبي از اين فيلمساز در ذهن دارم. وي افزود: اگر بخواهم اشاره‌اي به علاقه سينمايي سيامک شايقي داشته باشم بايد بگويم او علاقه بسياري به سينماي هاوارد هاکس داشت و درباره او بسيار با هم صحبت مي‌کرديم. به خانواده اين فيلمساز و جامعه سينماي ايران درگذشت او را تسليت مي‌گويم. در ادامه به بهانه اشاره حامد بهداد، رضا کيانيان هم مروري بر خاطرات حضور خود در فيلم سينمايي «باغ فردوس، 5 بعد از ظهر» از ساخته‌هاي سيامک شايقي داشت.

روايتي از «سينماي ايران»

فاطمه معتمدآريا بازيگر سينماي ايران گفت: همه حرف‌هايي که آدم‌ها را نااميد مي‌کند هم مي‌توان زد اما دلم مي‌خواهد از خصوصيات مثبت و انساني سيامک بگويم. همه چيز براي او معنا داشت و هيچ چيز نبود که با او درباره‌اش صحبت کني و او نسبت به آن بي‌تفاوت باشد. وي افزود: شايقي بسيار انسان حساس و نکته‌بيني بود، اين اخلاق سيامک از تربيت يک نسل آمده بود. اينکه هم در حرفه‌ات ايده‌آل باشي و هم در رفتارهاي انساني، از ويژگي‌هاي مهم سيامک بود. به‌خصوص براي من که در اولين کار سيامک شايقي در فيلم «جهيزيه‌اي براي رباب» بودم که براي خودم بسيار آن تجربه ارزشمند بود. اين فيلم براي سيامک شايقي شبيه يک معجزه بود چرا که تمام دانش‌اش در سينما را داشت تبديل به فيلم مي‌کرد.معتمدآريا که به گفته کيانيان هم در اولين و هم در آخرين فيلم شايقي ايفاي نقش کرده بود، درباره تجربه نيمه‌تمام اين فيلمساز گفت: کار آخر سيامک شايقي به پايان رسيده و تنها تدوين آن باقي مانده است. سيامک طرحي داده بود براي روايت شکل‌گيري خانه سينما. من عضو هيات‌مديره بودم و اين طرح مصوب شد. من و احمد حامد را دعوت کرد که در اين فيلم بازي کنيم و ما هم پذيرفتيم. اين کار کليد خورد و امروز در مرحله مونتاژ متوقف مانده است. فيلمي که درباره سينماي ايران است. نيما شايقي برادرزاده سيامک شايقي در ادامه به مرور برخي از خاطرات خود از اين فيلمساز فقيد پرداخت. خسرو دهقان منتقد پيشکسوت سينماي ايران از ديگر سينماگران حاضر در اين برنامه بود که به طرح خاطراتي از زنده‌ياد سيامک شايقي پرداخت و درباره دوران نوجواني و تحصيل اين سينماگران و علاقه‌اش به «سينما» توضيحاتي ارائه کرد.

سينما «سيامک» را کشت!

ابوالحسن داوودي ديگر فيلمسازي بود که در اين يادبود گفت: اگر سيامک کمي بيشتر تحمل مي‌کرد و من هم زنده مي‌ماندم، سه سال ديگر سابقه رفاقت ما 50 ساله مي‌شد. تمام سابقه سينمايي ما با هم بود هرچند شايد کمي دير با هم اخت شديم. کار نوشتن را هم با هم آغاز کرديم، او در مجله فيلم و من در مجله سروش. سيامک زودتر سراغ سينما رفت. نمي‌دانم امروز چه بايد بگويم، زماني که فضاي غريبانه مراسم تشييع سيامک را ديدم، دلم گرفت. وي افزود: در يادداشتي که براي مجله فيلم نوشتم، اشاره کردم که فکر مي‌کنم سينما سيامک را کشت! شايد برخي از اين حرف خوششان نيايد اما معتقدم شرايط سينماي ايران بود که اين بلا را سر او آورد.