آيا آلرژي غذايي کودکان جدي است؟

طي سال‌هاي اخير شمار مبتلايان به حساسيت افزايش يافته و در اين ميان حساسيت يا آلرژي غذايي شايع‌ترين عارضه‌اي است که از دوران کودکي يا حتي نوزادي بروز مي‌کند.شروع زودهنگام غذاهاي متنوع و مختلف به نوزادان را مي‌توان يکي از مهم‌ترين علل حساسيت‌هاي غذايي کودکان دانست چرا که هنوز مخاط روده‌اي تکامل لازم را پيدا نکرده و با انواع مواد غذايي مختلف در تقابل قرار مي‌گيرند. بر اساس آمار حدود 10 درصد از کودکان به حساسيت غذايي دچار هستند و اين حساسيت غذايي حتي ممکن است از دوران جنيني نيز وجود داشته باشد.آلرژي‌هاي غذايي، نخستين گروه مواد حساسيت‌زاي طبيعي است که با بدن ارتباط برقرار مي‌کند، در واقع مواد حساسيت‌زاي غذايي از طريق شير مادر به نوزاد منتقل مي‌شود. اين مقدار بسيار پايين پروتئين‌هاي غذايي، بدون شک به سيستم ايمني نوزاد کمک مي‌کند تا قدرت ايمني افزايش يابد. در موارد حساسيت‌هاي ارثي، احتمالا يک اختلال در فرآيندها و ايجاد حساسيت وجود دارد.همچنين ممکن است حساسيت غذايي به‌علت وجود التهاب مخاط روده‌اي باشد. التهاب به علل مختلفي از جمله عفونت ويروسي، از بين رفتن فلور روده‌اي(باکتري‌هايي که به‌طور طبيعي درون مجراي روده‌اي وجود دارند)، التهاب مخاط گوارشي، وجود ويروس يا قارچ روده‌اي و هر عامل افزايش دهنده نفوذپذيري روده به پروتئين‌هاي غذايي، پيش مي‌آيد.برخي از متخصصان آسم و آلرژي بر اين باورند که کودکان و بزرگسالان در مورد حساسيت‌هاي غذايي با هم تفاوت دارند، گرچه تنها 3/5 درصد بزرگسالان دچار حساسيت غذايي هستند، اما 10درصد کودکان از آن رنج مي‌برند.به گفته متخصصان، دستگاه گوارش در سطح مخاطي، سيستم ايمني قوي دارد.اين سيستم از بدن در برابر آنتي ژن‌هاي ويروسي، باکتريايي و انگلي محافظت مي‌کند و با واکنش ايمني موثر، بدن را وادار به حذف آنها مي‌کند. سيستم ايمني همچنين بايد پروتئين‌هاي موجود در مواد غذايي را نيز شناسايي کند تا اين مواد از طريق مخاط‌ها، وارد دستگاه گوارش شوند. هر ماده غذايي داراي تعداد بي‌شماري پروتئين مختلف است که ممکن است بسياري از آنها حساسيت‌زا باشند.محمد احمدي متخصص آسم و آلرژي در اين زمينه به ايرنا مي‌گويد: حساسيت غذايي نوزادان معمولا با اسهال، استفراغ و دل درد بروز مي‌کند و که در موارد حساسيت به گلوتن(پروتئين گندم و ساير غلات) ديده مي‌شود.وي مي‌افزايد: در کودکان علائم حساسيت به حالات گوناگون مانند کهير، ورم لب‌ها و زبان، بثورات خارش دار مزمن، اسهال، استفراغ، اگزما، آسم، عفونت‌هاي مکرر گوش، حلق و بيني و غيره بروز مي‌کند.احمدي با بيان اينکه سه تا 15 درصد حساسيت‌هاي غذايي به شکل آسم و 30 تا 50 درصد موارد به شکل تظاهرات پوستي(اگزما) ديده مي‌شود، ادامه مي‌دهد: هر چه حساسيت‌هاي پوستي شديدتر باشد، اين احتمال که حساسيت غذايي علت آن باشد، بيشتر است.

مهمترين مواد غذايي آلرژي‌زا

اين استاد دانشگاه علوم پزشکي تهران اضافه مي‌کند: گرچه ممکن است تمام مواد غذايي کم و بيش آلرژي‌زا باشند، اما اين احتمال در مورد بعضي خوراکي‌ها بيشتر است.، تخم‌مرغ، ماهي‌هاي دريايي، ميوه‌هايي مانند فندق، بادام، گردو، زردآلو، گيلاس، به، هلو، سيب، گلابي، آلو، زيتون، شير گاو، چغندر، گياهان چتري مانند رازيانه، هويج، زيره، جعفري، فلفل سبز و جانوران سخت پوست دريايي مانند ميگو، عامل بروز 90درصد حساسيت‌ها هستند. احمدي تصريح مي‌کند: از ديگر مواد غذايي که 10 درصد آلرژي‌ها را موجب مي‌شوند، مي‌توان به ميوه‌هاي گرمسيري مانند آناناس، موز، کيوي، خرمالو، انبه، نارگيل، سبزيحاتي مانند لوبيا، باقلا، نخود، نخودفرنگي و سويا، آرد گندم، گوشت گاو، سيب‌زميني، گوشت مرغ و خردل اشاره کرد.وي تاکيد مي‌کند: براي تشخيص حساسيت غذايي، حتما بايد به پزشک متخصص آلرژي و ايمني‌شناسي مراجعه کرد تا اقدامات لازم انجام گيرد، اگر هيچ يک از والدين دچار حساسيت غذايي نباشند، اين احتمال در فرزند آنها 20 درصد است، اما در صورتي که يکي از والدين مبتلا باشند، احتمال به 40 درصد و اگر هر دوي آنها آلرژي داشته باشند، به 60درصد مي‌رسد.ناهيد گودرزي متخصص تغذيه در اين زمينه نيز مي‌گويد: سير، گوش بره، قهوه، شکلات، کلم قرمز، انگور، تربچه، پياز، پرتقال، ادويه، پسته، توت‌فرنگي، مخمر نان، قلوه، گوجه‌فرنگي و کنجد از خوراکي‌هايي هستند که به ندرت ممکن است باعث حساسيت شوند.وي مي‌افزايد: تا قبل از يک‌سالگي، تخم‌مرغ، بادام‌زميني و شير گاو مهم‌ترين مواد غذايي حساسيت‌زا هستند. تخم‌مرغ(31درصد)، بادام‌زميني(18درصد)، شير(12/5درصد)، ماهي(12/5درصد)، از ديگر خوراکي‌هايي هستند که عامل حساسيت در کودکان يک تا سه ساله است.گودرزي اضافه مي‌کند: تاثير برخي عوامل ديگر نيز در بروز حساسيت ثابت شده که از جمله تنوع زياد غذاها و استفاده زياد و فراگير از پروتئين‌هاي افزودني به مواد غذايي صنعتي به دليل خواص آنها و غيره را مي‌توان نام برد و کارخانجات مواد غذايي در واقع مرتبا ترکيبات جديدي را به محصولات خود اضافه مي‌کنند که ممکن است حساسيت‌زا باشند.

درمان حساسيت‌هاي غذايي

وي با بيان اينکه حذف ماده غذايي آلرژي‌زا از برنامه غذايي، اولين و موثرترين راهکار مقابله با حساسيت است، تصريح مي‌کند: اگر فرد به چندين ماده غذايي حساسيت دارد، حتما بايد رژيم غذايي او تحت نظر يک متخصص تغذيه باشد تا از ايجاد کمبودهاي غذايي خصوصا کمبود ويتامين‌ها پيشگيري شود.گودرزي مي‌گويد: ممکن است کودک با ورود به سومين سال زندگي، بهبود يافته يا از شدت حساسيت کاسته شود که علل آن به طور دقيق مشخص نيست، اما گاه حساسيت براي هميشه همراه کودک خواهد بود.

ضرورت تشخيص حساسيت

اين متخصص تغذيه ادامه مي‌دهد: زماني که کودک دچار خارش شديد، کهير و تورم شود، بايد به پزشک مراجعه شود تا حساسيت شناخته شود. هرگز نبايد حساسيت کودکان را بي‌اهميت تلقي کرد زيرا ممکن است علائمي مانند تورم در مخاط گلو اتفاق بيفتد که واقعا خطرناک خواهند بود.وي خاطرنشان مي‌کند: افرادي که قبلا مشکل آنها تشخيص داده شده است، در موارد خارش و تورم بايد فورا از داروهاي کورتيکوستروئيد و ضد حساسيت استفاده کنند و در صورت بروز مشکلات تنفسي نيز بايد از اسپري‌هاي مخصوص کمک گرفت. در صورتي که بيمار دچار بيهوشي، از دست دادن هوشياري شد، اطرافيان بايد بلافاصله به اورژانس اطلاع دهند.