توافق در مرحله نهایی؟
هرچند که به قرائت برخی ایران و آمریکا روی آنچه نمیخواهند باشد، مذاکره میکنند و موافقت دارند. حال اینکه مسائلی، چون تنگه هرمز، محاصره دریایی، آزادسازی داراییهای بلوکه شده ایران، مساله هستهای و... عناوینی است که از سوی دوطرف پیگیری میشود و باید دید طرفین در آستانه توافق چه زمانی بهرفع اختلافات خواهند پرداخت و چه زمانی به توافق خواهند رسید. در همین راستا منابع پاکستانی گفتهاند: آمریکا و ایران میتوانند طی همین هفته، یک پیمان موقت برای پایان دادن به جنگ امضا کنند. نیویورک تایمز نیز نوشته است: برای رئیسجمهوری که تنها ۱۱ هفته پیش اعلام کرده بود «هیچ توافقی با ایران جز تسلیم بیقید و شرط وجود نخواهد داشت»، توافقی که این آخر هفته اعلام شد بسیار کمتر از آن است و لحن او نیز آشکارا تغییر کرده است. توافق موقتی که دولت دونالد ترامپ این آخر هفته با ایران اعلام کرد، نه یک توافق صلح است، نه یک توافق هستهای. این توافق حتی یک توافق موشکی هم نیست. ممکن است اینها بعدها شاید طی چندماه آینده، یا شاید بعدتر، اگر تاریخ مذاکرات با ایران معیار باشد، حاصل شوند. از سویی دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا طی اظهاراتی گفته است: توافق با ایران یا بزرگ و معنادار خواهد بود، یا هیچ توافقی در کار نخواهد بود. این توافق دقیقا نقطه مقابل فاجعه برجام خواهد بود که توسط دولت شکستخورده اوباما مذاکره شد، همان توافقی که مسیری مستقیم و آشکار به سوی سلاح هستهای برای ایران بود. نه، من چنین معاملاتی نمیکنم. از طرفی فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان در دیدار با شیجین پینگ اعلام کرد که توافق میان ایران و آمریکا به مراحل نهایی رسیده و دستیابی به آن بسیار نزدیک است.
* سفر به قطر
هیات نمایندگی جمهوری اسلامی ایران به ریاست محمدباقر قالیباف، امروز به دوحه سفر کرد. این سفر در ادامه روند دیپلماتیکی است که در چند هفته اخیر با میانجیگری پاکستان برای خاتمه جنگ تحمیلی شروع شده و ادامه دارد. در این سفر درباره برخی جنبههای مرتبط با مذاکرات خاتمه جنگ تحمیلی، با مقامهای ارشد قطری رایزنی خواهد شد. محمدباقر قالیباف رئیس مجلس و سیدعباس عراقچی وزیر خارجه کشورمان به قطر سفر کردهاند. این در حالی است که خبرگزاری رویترز مدعی شد که سیدعباس عراقچی و محمدباقر قالیباف در قطر حضور دارند. قالیباف و عراقچی برای گفتوگو در مورد احتمال دستیابی به توافق بین تهران و واشنگتن وارد پایتخت قطر شدند. مقداد الرحیید، خبرنگار الجزیره نوشت: مذاکرهکنندگان ارشد ایران در قطر هستند، قطری که نقش محوریتری در مذاکرات ایران و آمریکا ایفا میکند. رئیس بانک مرکزی نیز در این هیات حضور دارد، که نشان میدهد حرکتی در جریان است، و بحثهایی در مورد آزادسازی داراییها، که از خواستههای اصلی ایرانیان است، در جریان است. منابع به الجزیره گفتهاند که بحث در مورد سایر مسائل، از جمله اورانیوم غنیشده با غلظت بالا مربوط به زمان دیگری خواهد بود و در حال حاضر تمرکز بر اقدامات اعتمادساز است. یکی دیگر از نکات مورد اختلاف، البته، تنگه هرمز است.
* تمرکز بر خاتمه جنگ
سخنگوی وزارت امور خارجه در خصوص احتمال توافق طی چند روز آینده اظهار داشت: من میتوانم بگویم که همه مشغول کار هستند و تلاشها ادامه دارد. در رابطه با برخی از موضوعات هنوز به جمعبندی نرسیدهایم. در عین حال باید به یاد داشته باشیم الگوی مذاکراتی، اگر بخواهیم با تسامح از واژه مذاکره درباره رفتار طرف مقابل استفاده کنیم، الگویی نامتعارف است. تغییر مکرر مواضع و تناقضگوییهایی که اصلاً نیازی به توضیح من ندارد و شما خودتان میتوانید صرفاً توییتهایی را که از طرف مقامات آمریکایی منتشر میشود ملاک قرار دهید، نشان میدهد با چه وضعیتی مواجه هستیم و در چه شرایطی باید چنین روند دیپلماتیکی را پیش ببریم. این وضعیت طبیعتاً مشکلات و موانع خاص خود را ایجاد میکند. من به شما اطمینان میدهم که مذاکرهکنندگان شما با در نظر داشتن همه جوانب امر، خصوصاً تجارب یکسال اخیر، تلاش خواهند کرد به بهترین نحو منافع ملی ایران را تأمین کنند. اسکاعیلی بقایی گفت: من بارها تأکید کردهام که در این مرحله بههیچ عنوان درباره جزئیات موضوع هستهای صحبت نخواهد شد. این یادداشت تفاهم ۱۴ بندی متمرکز بر خاتمه جنگ است و اگر این اتفاق بیفتد در یک بازه ۶۰ روزه درباره موضوعات مرتبط با هستهای نیز گفتوگو خواهد شد.
