دکترین دفاعی کشور در مسیر بازنگری ؟
چه اینکه چندی پیش حاجی‌دلیگانی نماینده شاهین‌شهر از آماده کردن طرح سه‌فوریتی برای خروج از NPT خبر داده بود و جبهه پایداری هم در بیانیه‌ای خواستار خروج از NPT شده و از نمایندگان مجلس و اعضای شورای عالی امنیت ملی خواسته بود روند قانونی و اجرایی خروج کامل ایران از پیمان NPT و توقف همکاری‌های فراپیمانی را در سریع‌ترین زمان ممکن آغاز کنند و دکترین دفاعی و نظامی کشور بازآرایی شود. جسته و گریخته از برخی دیگر از نمایندگان نیز شنیده می‌شد که طرح‌های مختلفی برای این موضوع در دستور کار است، اما مساله این است که آیا آنهایی که به دنبال خروج از NPT هستند، هزینه فایده‌های این کار را سنجیده‌اند؟ اینکه در قالب مفاهیمی کلی و بدون داشتن فکت و سند و صرفا متکی به یکسری ادعا‌ها مثل جلوگیری از جاسوسی یا افزایش قدرت بازدارندگی طرح خروج از NPT مطرح می‌شود نشان از نگاهی سطحی به ماجرا دارد، چراکه اگر موافقان این مساله به واقع آن را بررسی کرده بودند باید می‌دانستند که در صورت خروج چه پیامد‌هایی برای ایران متصور خواهد بود؛ لذا اینکه گفته می‌شود باید همه ابعاد و زوایای ماجرا را دید و سپس نسبت به یک مساله اتخاذ تصمیم کرد از این رو است. این درست که ایران به لحاظ قدرت نظامی و موشکی نسبت به گذشته در جایگاه بالاتر و مقتدرتری ایستاده و باعث دلگرمی ملت است، اما باید جدای از بعد داخلی ابعاد بین‌المللی آن را نیز در نظر گرفت. مسائلی، چون عدم اجماع‌سازی جهانی علیه ایران به دلیل حضور در NPT که اگر نبود حضور و پایبندی ایران، تاکنون آمریکایی‌ها با همراهی اروپا چندین و چندبار ایران را به نقض این پیمان متهم کرده و حتی حملات خود را نیز بر همین اساس توجیه می‌نمودند. اما با توجه به حضور ایران در NPT نه تنها آنها نمی‌توانند اجماعی جهانی علیه ایران ایجاد کنند بلکه هرگونه تحرکی نیز با مقاومت روسیه و چین همراه می‌گردد. حال اگر بر مبنای منطق این جریانات از NPT خارج شویم با دست خودمان خودمان را بسته‌ایم و دیگر حتی دو متحد همیشگی یعنی چین و روسیه نیز نمی‌توانند بر مبنای ضوابط و مقررات بین‌المللی از ایران حمایت کنند و شرایط به مراتب سخت‌تر خواهد شد.
* موضع خبرگان
ماجرای خروج از NPT و تغییر دکترین هسته‌ای نه تنها به مجلس، بلکه به سطوح بالاتری، چون مجلس خبرگان رهبری هم رسیده و این مجلس نیز نسبت به این موضوع واکنش نشان داده است. چنانکه پنج‌شنبه اخیر مجلس خبرگان رهبری با صدور بیانیه‌ای، ضمن قدردانی از ۸ ماه حضور ارزشمند مردم در میادین و خیابان‌های ایران اسلامی و حفظ اتحاد مقدس، به موضوعات مهم جاری کشور از جمله مسائل فرهنگی به ویژه عفاف و حجاب، وضعیت اقتصاد و معیشت، مطالبه عمومی خروج از NPT و بازنگری در دکترین دفاعی کشور و نیز استمرار مقاومت در میدان و دیپلماسی عزتمندانه به عنوان اصلی ضروری تأکید کرد و احکام ظالمانه دادگاه‌های برخی کشور‌های منطقه علیه علما را محکوم نمود. در بیانیه خبرگان رهبری آمده است: دشمن برای شکستن تاب‌آوری کشور به جنگ اقتصادی دل بسته است و تلاش مذبوحانه برای محاصره هوایی و زمینی کشور و آسیب زدن به شریان‌های اقتصادی، بخشی از این راهبرد است. در چنین شرایطی شکل‌گیری ستاد اقتصاد جنگ با مشارکت قوای مختلف و اشراف و نظارت عالیه نهاد رهبری می‌تواند بیش از پیش به استحکام خط دفاعی کشور و شکل‌گیری آرایش جنگی در این عرصه مهم کمک کند. در بخشی از این بیانیه آمده است: «تهدید‌های مکرر دشمن متجاوز به ویژه تهدید نسبت به دانش هسته‌ای کشور گویای آن است که نمی‌توان امیدی به نهاد‌های بین‌المللی مسئول در این زمینه داشت؛ لذا بررسی موضوع خروج از NPT و بازنگری در دکترین دفاعی کشور و ایجاد بازدارندگی لازم ضرورتی اجتناب‌ناپذیر شده و به مطالبه‌ای عمومی و ملی تبدیل گردیده؛ امید است که مسئولان محترم با بهره‌گیری از هدایت‌های حکیمانه رهبری عزیز به این مطالبه توجه نمایند». این در حالی است که اگر نگاهی به وظاف و اختیارات مجلس خبرگان رهبری مندرج در قانون اساسی بیندازیم چیزی تحت عنوان تغییر دکترین هسته‌ای کشور نیامده است و چنین نگاهی در امتداد نگاه‌های خارج از آن قرار می‌گیرد. چنانکه در مقاطع و ادوار گذشته مجلس خبرگان رهبری در چنین موضوعاتی ورود نمی‌کرده و صرفا در باب موضوعات عمومی مثل مشکلات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی ورود می‌کردند، اما اینکه این بار به صورت کاملا جزئی به مساله‌ای مثل خروج از NPT و تغییر دکترین هسته‌ای کشور ورود کرده‌اند امری است که در نوع خود قابل تامل است. آنچه مسلم است تغییر دکترین هسته‌ای و خروج از NPT ذیل اختیارات رهبری و شعام است و تاکنون نیز به گواه آنچه سردار محسن رضایی دبیر شعام گفته هیچ برنامه‌ای برای خروج از NPT یا تغییر دکترین هسته‌ای وجود ندارد. حال اینکه برخی اشخاص یا نهاد‌ها بخواهند با اظهارات این چنینی حاکمیت را تحت فشار برای تغییر رویکرد بگذارند نه به صلاح کشور و جامعه است و نه در چنین شرایطی منافع ملی را تامین می‌کند.
نگاه جریانی یا مطالبه ملی؟
شاید اگر تا دیروز صحبت یا اظهارنظری از برخی سیاسیون در باب خروج از NPT یا تغییر دکترین هسته‌ای کشور شنیده می‌شد در همان حد اظهار نظر باقی می‌ماند و از کنار آن به راحتی عبور می‌شد، اما اینکه رفته‌رفته این موضوع به یکی از مباحث ثابت در تریبون‌ها و رسانه‌ها تبدیل شود مساله‌ای نیست که بتوان به راحتی از آن گذشت. واقعیت این است که جریانی خاص در کشور که مخالف توافق و تفاهم است و همه چیز را در جنگ و رویارویی می‌بیند چندی است که به طور مشخصی به دنبال طرح مساله تغییر دکترین هسته‌ای است و این مساله را از زبان سیاسیون همراه، بیانیه‌نویسی‌ها و تا حد طرح در تریبون مجلس پیش برده‌اند و امروز شاهدیم که این مساله از بیانیه مجلس خبرگان رهبری سر در آورده است و طرح رسمی چنین موضوعی از سوی نهادی در سطح مجلس خبرگان نشان می‌دهد بحث بازنگری دیگر محدود به اظهارنظر‌های پراکنده نیست و به یکی از مسائل جدی فضای تصمیم‌سازی کشور تبدیل شده است. آنچه مسلم است در فضایی که رهبری انقلاب خواستار خروج از شرایط نه جنگ نه صلح شده‌اند و دولت و سایر ارکان حاکمیت درصدد برگزیدن بهترین راه برای این مهم هستند به نظر طرح چنین مسائلی بیش از یک خواسته ملی به رویکردی جریانی برای محدود نمودن دولت و شعام در جهت رفتن به سوی بهترین گزینه است.
