ایران تنها میانجی بین عربستان و یمن
در این مسیر برخی منابع یمنی اعلام کرده‌اند که عربستان درخواست میانجیگری با صنعاء را به چین پیشنهاد داده است. از سوی دیگر سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه کشورمان در گفت‌و‌گو با فیصل بن‌فرحان، همتای سعودی خود نسبت به میانجیگری ایران میان ریاض و صنعاء اعلام آمادگی کرده است. برای تحلیل این امر که آیا عربستان به میانجیگری ایران تن می‌دهد یا خیر، به گفت‌و‌گو با رضا میرابیان، کارشناس ارشد مسائل غرب‌آسیا پرداختیم که می‌خوانید.
** آیا چین می‌تواند در وضعیت کنونی منطقه و جهان به عنوان میانجی میان عربستان و یمن ایفای نقش کند؟
واقعیت این است که چین شرایطی ندارد که بخواهد به‌عنوان میانجی میان ریاض و صنعا به پرونده یمن ورود کند؛ زیرا در شرایط کنونی، جمهوری اسلامی ایران بهترین گزینه برای میانجیگری میان دو طرف است. ایران پیش‌قدم شده و این پیشنهاد را مطرح کرده و این موضوع به این معناست که عربستان باید قدردان ایران باشد؛ چراکه هیچ‌یک از کشور‌های منطقه نمی‌توانند نقشی را که ایران در این عرصه ایفا می‌کند، بر عهده بگیرند. در واقع، میانجیگری میان دو طرف مستلزم آن است که کشوری بتواند وارد میدان شود. تنها کشوری که می‌توانست در این ماجرا نقش‌آفرینی کند، عمان بود که در گذشته نیز پیام‌هایی را میان طرفین ردوبدل کرده بود. حالا اگر جمهوری اسلامی ایران وارد میدان شود، طبیعتاً سعودی‌ها از این موضوع استقبال خواهند کرد؛ چراکه گزینه دیگری برای پایان دادن به این بحران ندارند.
** آیا سعودی‌ها تمایلی دارند که این مسئله از طریق گفت‌و‌گو حل شود؟
به نظر می‌رسد که چنین تمایلی وجود دارد؛ زیرا نفس برقراری این تماس نشان می‌دهد که احتمالاً پیش از آن، رایزنی‌هایی صورت گرفته است. به احتمال زیاد، سعودی‌ها به این جمع‌بندی رسیده‌اند که ایران مؤثرترین طرف برای میانجیگری در این پرونده است.
** اگر سعودی‌ها در ادامه این روند حاضر نشوند پای میز مذاکره بیایند و نخواهند مسأله را از مسیر سیاسی حل کنند، چه گزینه‌ای پیش روی آنها خواهد بود؟
عربستان سعودی در شرایط بسیار دشواری قرار دارد و وضعیت کنونی آنها گویای این مساله است. آسمان عربستان، به‌نوعی از سوی انصارا.... تحت محدودیت قرار گرفته است و حتی انصارا... هشدار داده که نفتکش‌ها و کشتی‌های عربستانی نمی‌توانند از تنگه باب‌المندب عبور کنند. مراکز نفتی عربستان هدف حمله قرار می‌گیرند و در عرصه زمینی نیز انصارا... در حال پیشروی به سمت جنوب است. تبلیغاتی که مدتی پیش درباره پیشروی‌ها مطرح می‌شد و ادعا‌هایی که درباره شکست انصارا... مطرح می‌کردند، همگی نادرست از آب درآمده است؛ لذا شرایط عربستان به‌گونه‌ای نیست که بتواند به‌راحتی دست به انتخاب بزند یا این وضعیت را تحمل کند. این کشور در موقعیت مناسبی قرار ندارد. شاهد بودیم که آمریکا نیز نتوانست به کمک عربستان بیاید و کشور‌های حاضر در پیمان مکه هم با رویکردی محافظه‌کارانه و محتاطانه وارد عمل شدند و اعلام کردند که قصد ندارند وارد خاک یمن شوند، بلکه در مرز‌های عربستان مستقر خواهند شد تا از خاک این کشور دفاع کنند که البته مفاد پیمان مکه نیز بر همین موضوع تأکید دارد. بنابراین، آنها حتی اجازه ورود به خاک یمن را به خود ندادند؛ یا دست‌کم چنین اقدامی انجام ندادند. در این شرایط، نه کشور‌های غربی وارد عمل شدند، نه کشور‌های عربی و نه کشور‌های حاضر در پیمان مکه. طبیعتاً، در چنین وضعیتی کسی به کمک عربستان نخواهد آمد. از سوی دیگر، سعودی‌ها در حال از دست دادن نیرو‌های مزدور خود هستند. حریم هوایی آنها نیز با محدودیت مواجه شده و پرواز‌ها تعطیل شده‌اند. حتی اجلاس کنفرانس انرژی که قرار بود در ریاض برگزار شود، عملاً لغو شد و تمام این مسائل را باید پیامد‌های جنگ کنونی دانست. این پیامد‌ها نشان می‌دهد که اگر بحران ادامه پیدا کند، هزینه‌های آن برای عربستان بسیار سنگین‌تر خواهد بود. یمن در جنگ هشت‌ساله نیز چیز زیادی برای از دست دادن نداشت. در نهایت، عربستان ناچار شد موجودیت و بقای انصارا... را بپذیرد؛ زیرا تمایلی نداشت که انصارا... در رأس قدرت باشد، اما در نهایت، ناگزیر به پذیرش واقعیت موجود شد.
** نگاه غرب به ورود احتمالی ایران به این پرونده از منظر سیاسی چیست؟ آیا اتحادیه اروپا و آمریکا مجبور خواهند شد این موضوع را بپذیرند؟
به نظر می‌رسد ایران بهترین گزینه باشد؛ زیرا ادامه وضعیت موجود برای اروپا نیز مناسب نیست. اگر صادرات نفت عربستان همچنان متوقف بماند و دریای سرخ با اختلال مواجه شود، بندر ینبع عربستان نیز تحت تأثیر قرار خواهد گرفت و صادرات نفت این کشور با مشکلات جدی روبه‌رو خواهد شد. اروپایی‌ها طبیعتاً تمایل دارند که این وضعیت پایان یابد و حتی به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها نیز در این زمینه با محدودیت‌هایی مواجه باشند. این در حالی است که در پشت پرده همچنان اختلافاتی میان عربستان و امارات در قبال یمن و وضعیت میدانی آن نیز وجود دارد که نمی‌توان این مولفه‌ها را در این روند نادیده گرفت.
