مسکو در نقش میانجی

 در این خصوص دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین (شنبه) اعلام کرد که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه با هماهنگی مسعود پزشکیان دیدگاه تهران را درباره حل‌وفصل جنگ به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا منتقل کرد. خبرگزاری ریانووستی گزارش داد که پسکوف به دو دیدار اخیر پوتین با پزشکیان در حاشیه اجلاس سران کشور‌های مستقل مشترک‌المنافع و اجلاس محیط‌زیستی دریای خزر در ترکمنستان اشاره کرد که در یکی از آنها پوتین، رئیس‌جمهور ایران را از گفت‌وگوی تلفنی پیش روی خود با رئیس‌جمهور آمریکا مطلع کرد. پسکوف همچنین اعلام کرد که پوتین و ترامپ شامگاه جمعه گفت‌وگوی تلفنی با یکدیگر داشتند. پسکوف همچنین اعلام کرده که «با هماهنگی رئیس‌جمهور ایران، پوتین دیدگاه ایران را درباره حل و فصل احتمالی این مناقشه به ترامپ منتقل کرد». این سخنان پسکوف در حالی مطرح می‌شود که پزشکیان در دیدار با همتای روس خود در ترکمنستان با تاکید بر این که یک‌جانبه‌گرایی از سوی آمریکا پذیرفتنی نیست، درباره مذاکرات پایان جنگ اعلام کرده بود که «در حال گفت‌و‌گو هستیم، اما هر بار که با آمریکا گفت‌و‌گو می‌کنیم، دوباره حمله می‌کنند، ولی ما از میز مذاکره و گفت‌و‌گو کنار نخواهیم کشید. پیشنهاد‌هایی داده بودیم و آمریکایی‌ها نیز پیشنهادات جدیدی داده بودند. بر روی این پیشنهاد‌ها اصلاحات خود را انجام داده‌ایم و قرار است پس از نهایی شدن، از طریق رابطینی که وجود دارند بنشینیم و آنها را جمع‌بندی کنیم». 

چین و حالا روسیه

اینکه پیام منتقل شده از سوی پوتین به واشنگتن از سوی ترامپ چگونه ارزیابی می‌شود و اساساً اینکه نگاه ایالات متحده به پیام تهران چیست و چه خواهد بود، موضوعی است که حداقل در اظهارات ترامپ نشانه مثبتی در خصوص آن به چشم نمی‌خورد. ترامپ در حدود ۴۸ ساعت گذشته بار‌ها سعی کرده تا یک موضوع انحرافی و حتی خطرناک را به میان بکشد و آن برجسته‌سازی تهدید مصنوعی از جانب ایران علیه ایالات متحده است. او در کمپین‌های تبلیغاتی خود در ایالت‌های مختلف آمریکا که برای موج‌سازی و جمع‌آوری رای به نفع جمهوریخواهان به راه انداخته، اینبار یک تئوری تاریک را مطزح کرده و اینگونه به مخاطبان خود القاء می‌کند که اگر فردا روزی به شهر‌های سن‌دیگو و لس‌آنجلس حمله شد، این حملات می‌تواند کار ایران باشد؛ چراکه این آسان‌ترین کاری است که تهران می‌تواند با موشک‌های خود علیه ایالات متحده انجام دهد! اگرچه این اقدام ترامپ را باید در راستای مباح جلوه دادن حملات او و اسرائیل به ایران تفسیر کنیم که درون‌مایه آن سناریوی تکراری تهدید هسته‌ای تهران است، اما واقعیت این است که به نظر می‌آید او در حال پخت و پز داستان ماکیاولیستی علیه تهران با تاکتیک برجسته‌سازی تهدید است. در چنین فضایی حالا که سفر شی. جین پینگ، رئیس‌جمهوری چین به آمریکا و دیدار با ترامپ نتوانست گشایش مشخصی در منازعه میان تهران- واشنگتن ایجاد کند، به نظر می‌رسد که روسیه وارد میدان شده است. اینکه چرا روسیه در این برهه از زمان دنبال کنشگری در پرونده ایران و آمریکا است، موضوعی است که در وهله اول می‌تواند نوعی بازسازی پرستیژی مسکو را پیش بکشد؛ به این معنا که روس‌ها بار‌ها و بار‌ها در ماه‌های گذشته، ایران را شریک استراتژیک خود نامیده‌اند، اما در عمل هیچ اقدامی برای حل و فصل این منازعه انجام نداده‌اند و حالا به نظر می‌رسد که مسکو می‌خواهد خود را آخرین و اصلی‌ترین میانجی میان تهران- واشنگتن به دنیا معرفی کند، اما اینکه آیا آنها موفق به حل این تقابل و رسیدن به توافق میان دو طرف می‌شود یا نه، موضوعی است که باید منتظر ماند. 

ترامپ، پوتین و انرژی

آنچه در این میان اهمیت پیدا می‌کند، چرخش ترامپ به سمت کرملین است. حدود یک هفته قبل روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی با اشاره به مذاکرات واشنگتن و مسکو برای پایان دادن به جنگ در اوکراین، نوشت که اکنون این مذاکرات گسترش یافته و رایزنی‌های طرفین شامل یک توافق نفتی چند میلیارد دلاری نیز می‌شود. در گزارش نیویورک تایمز آمده بود که این توافق به فروش احتمالی دارایی‌های حوزه انرژی روسیه اشاره دارد و میدان‌های نفتی، پالایشگاه‌ها و پمپ بنزین‌های متعلق به شرکت نفتی «لوک اویل» روسیه در سراسر جهان را شامل می‌شود. همین خبر باعث شد از اوکراین و اروپا گرفته تا حاشیه خلیج فارس، همگی در فکر فرو بروند، اما خبر بعدی که جمعه گذشته در خصوص توافق ترامپ و پوتین برای عرضه گازوئیل روسیه را دربر می‌گرفت همه (به خصوص زلنسکی) را در شوک فرو برد. اینکه این دو قدرت در نهایتِ منازعه و تقابل بر سر اوکراین و حتی قطب شمال حالا با یکدیگر وارد معامله انرژی آنهم در این سطح می‌شوند، نه تنها برای اتحادیه اروپا، اوکران و کشور‌های حاشیه خلیج فارس، بلکه برای ایران هم می‌تواند یک موضوع مهم و شاید یک هشدار باشد؛ چراکه حفظ وضعیت موجود در تنگه هرمز و حتی تشدید بهم ریختگی در مدار انرژی جهان، به نفع قدرت‌های بالادستی است و آنها صرف نظر از تمایلاتی که روی پرده نشان می‌دهند، در پشت پرده با یکدیگر کنار خواهند آمد!