درگیر جنگ فرهنگی شده ایم
سوال این است که او چرا در این مقطع و آنهم از آتن چنین پیامی را مخابره کرده است؟ همچنین سخنان اخیر ترامپ درباره احتمال حمله ایران به شهرهایی مانند لس‌آنجلس و سن‌دیگو نیز در این راستا بیش از هر چیز نشان می‌دهد که آمریکا دنبال بزرگنمایی تهدید ایران است. برای واکاوی این موضوع با علی بیگدلی کارشناس مسائل آمریکا گفت‌و‌گو کرده‌ایم که می‌خوانید.
** سخنان مارکو روبیو علیه تمدن ایرانی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
واقعیت این است که در درجه اول، با نوعی سیاست آزاررسانی و تهدید فرهنگی علیه ایران مواجه هستیم. آمریکایی‌ها از همه اضلاع ارتباطی تلاش می‌کنند ایران را تحت فشار قرار دهند. منتها اظهارات روبیو هیچ پایه و اساس تمدنی ندارد. اینکه کسی بخواهد درباره تمدن ایران اظهارنظر کند، باید به این نکته توجه داشته باشد که جهان امروز و جهان باستان هر دو حکایت از این دارند که تمدن و امپراتوری ایران یک موضوع مسجل بوده و اسناد آن موجود است و نمی‌توان آن را بر اساس علائق یا منافع سیاسی تحریف کرد یا بدان نسبت‌های ناروا داد. دوم اینکه هیچ امپراتوری‌ای مانند ایران، امپراتوری توحیدی نبوده است. ما امپراتوری‌ای داشتیم که بر مبنای توحید شکل گرفته بود و دین زرتشت پیامبر در آن جایگاه بلندی داشت. امپراتوران روم و حتی امپراتوران مصر، همگی خودشان را خدا می‌دانستند. این مسائل از ویژگی‌هایی است که کوروش از خود به‌جا گذاشت. منشوری هم که منتشر کرد، گفته می‌شود که نخستین اعلامیه حقوق بشر بوده است؛ اعلامیه‌ای که هیچ‌یک از امپراتوری‌های دیگر چنین کاری را انجام نداده بودند. حتی اروپایی‌ها خودشان هم این موضوع را می‌دانند و به همین دلیل، برای آن احترام زیادی قائل هستند. از این جهت، به نظر می‌رسد روبیو از نوعی فقر تاریخی رنج می‌برد. کسانی که با فرهنگ و تمدن باستانی ایران آشنا هستند، قطعاً گواهی می‌دهند که ایران از نظر فرهنگی و تمدنی در جهان نمونه نداشته است. همه کسانی که مقام آکادمیک دارند، این موضوع را می‌دانند. شاید بعد‌ها در دانشگاه‌های آمریکا نیز این تفکر را مورد انتقاد قرار دهند. به هر حال، این بحث بیشتر جنبه مبارزه فرهنگی دارد. یعنی علاوه بر جنگ نظامی درگیر جنگ فرهنگی و رسانه‌ای هم شده‌ایم و از ابزار‌های مختلفی استفاده می‌شود تا ایران را در انزوا قرار دهند و از همه طرف به آن فشار وارد کنند.
** سخنان اخیر ترامپ را چگونه تحلیل می‌کنید؟
این هم اظهارنظری بسیار بیهوده و بی‌اساس است. ترامپ در حال مظلوم‌نمایی برای خودش و ظالم‌سازی از ایران است. اگر قیمت نفت بالا رفته و مشکلاتی به وجود آمده، می‌خواهد این‌طور القا کند که ما باید با ایران بجنگیم؛ زیرا اگر ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند، ممکن است حتی آمریکا را هم هدف قرار دهد. او در سخنرانی‌های اخیر خود تا حدودی در حال مظلوم‌نمایی است. برای اینکه خود را مظلوم نشان دهد، به یک ظالم نیاز دارد و آن ظالم، از نظر او، ایران است. می‌خواهد گرانی‌ها و نابسامانی‌های اقتصادی به‌وجود آمده در آمریکا، به‌ویژه افزایش قیمت سوخت و مسائل مشابه را به گردن ایران بیندازد و بگوید دلیل جنگ ما این است که اگر این کشور به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند، ابتدا آمریکا را هدف قرار خواهد داد و ما برای حفظ پرستیژ و امنیت آمریکا با ایران می‌جنگیم. این اظهارنظر‌ها گمراه‌کننده هستند و با هدف مقصرسازی مطرح می‌شوند، اما تأثیر چندانی در اصل قضیه ندارند و باید همان سیاست مستقل خودمان را دنبال کنیم.
** ترامپ دست کم تا زمان انتخابات چه سناریویی را دنبال می‌کند؟
واقعیت این است که او در حال عقد قرارداد‌های نفتی و گازی با روسیه است تا بتواند قیمت‌ها در آمریکا آنهم در آستانه انتخابات مدیریت کند. باید توجه داشت که پوتین در فضای عمومی غرب به‌ویژه در جامعه اروپا، چهره‌ای مثبت ندارد و در آمریکا نیز همین میزان از مخالفت وجود دارد. بااین‌حال، دیدگاه‌های ایدئولوژیک ترامپ و پوتین بسیار به یکدیگر نزدیک است؛ یعنی هر دو از جریان راست افراطی هستند. این مسأله اهمیت زیادی دارد. پوتین توانست به‌راحتی با ترامپ ملاقات کند و ترامپ نیز هیچ اظهارنظر خصمانه‌ای علیه او مطرح نکرد. رفتار خصمانه‌ای که ترامپ در کاخ سفید با شخص دیگری نشان داده بود، در مقابل رفتار او با پوتین قرار می‌گیرد و نشان می‌دهد که او عمیقاً به روس‌ها تمایل دارد. بااین‌حال، سطح انتظارات روس‌ها برای پایان جنگ تا حدودی بالاست و اروپایی‌ها نیز به‌ویژه با دیدگاه‌های ترامپ درباره روسیه مخالفت می‌کنند. با توجه به اینکه پوتین اکنون نزد ترامپ محبوبیت پیدا کرده، شاید بتواند در زمینه پرونده ایران اقدامی انجام دهد. شاید این مسأله برای پوتین نیز امتیازی باشد تا حمایت کمتری از مسأله اوکراین صورت بگیرد و آن جنگ هم پایان یابد. او می‌تواند از این موضوع به‌عنوان امتیازی در آستانه انتخابات استفاده کند. نظام بین‌الملل در حال پوست‌اندازی است و تنش‌ها در فضای بین‌المللی به‌شدت در حال افزایش هستند. این وضعیت نشان می‌دهد که شرایط چندان قابل‌کنترل نیست و این مسأله می‌تواند از جنبه‌هایی خطرناک باشد.
