بخشی از تحلیلگران معتقد به کسب منافع ملی و پیش روی در کار از مسیر مذاکره و رسیدن به توافق هستند و این مسیر را کم هزینهترین راه قلمداد میکنند. اگر به بررسی این مسیر در جهت کسب منافع ملی بپردازیم خواهیم دید که مذاکره نه تنها هزینهای دربر ندارد بلکه میتواند فرصتهایی را نیز در بر داشته باشد که بر اساس آن به توافقی در جهت کسب اهداف و منافع ملی پرداخت، اما پرسش این است که در شرایط کنونی مذاکره میتواند پاسخگوی مسائل کشور باشد و توافقی به نفع ایران در جهت منافع ملی را رقم زند؟ در پاسخ باید اذعان داشت که اگر طرف مقابل موضی واحد و قابل استناد داشت و میشد به مواضعش اتکا کرد شاید بر مبنای تحفظهایی میشد به مذاکره و توافقی دست یافت. اما امروز که طرف مقابل ایران در آمریکا چهرهای مثل ترامپ است که شخصیتی کاملا متغیر دارد و نمیتوان بر روی حرفها و اظهاراتش حساب باز کرد لذا اینکه معتقد به مذاکره و توافق با ترامپ باشیم مقداری سخت به نظر میرسد. آن هم با عنایت به این نکته که ایران یک بار پس از جنگ ۴۰ روزه رمضان با ترامپ به آتشبس و تفاهمی ۱۴ بندی دست یافت که به تفاهم اسلامآباد معروف شد. اما همین آمریکاییهایی که همواره از تمایل به مذاکره و رسیدن به توافق دم میزنند همانطور که بدون دلیل از برجام خارج شدند و توافق را بهم زدند زیر میز تفاهم اسلامآباد زدند تا نشان دهند به تفاهم و توافق با آنها چندان نباید دلخوش بود یا اگر هم توافقی شکل گرفت باید به نگاه بدبینی و بیاعتمادی باشد، اما نگاه جریانی که مسیر جنگ را برای کسب منافع ملی برمیگزیند نیز پر چالش و پر هزینه است. چنانکه در جنگ قبلی کشور و نظام هزینههای بسیاری پرداخت؛ از شهادت بسیاری از مقامات و نیروهای نظامی تا تخریب و از بین رفتن زیرساختها. آنچه مسلم است آمریکا و اسرائیل به دنبال جنگ سوم هستند، اما اینکه ایران در قبال این جنگ چکونه عمل کند که کمترین هزینه را متقابل شود و در مقابل بر اساس بازدارندگی بتواند پس از جنگ برگ برندههای بیشتری داشته باشد و مقتدرانه در میز مذاکره حاضر شود باید مورد بررسی خبرگان و صاحبنظران در حاکمیت قرار گیرد. آنچه مسلم است اینکه مهم باید حفظ ایران، امنیت موجودیت و بقای ایران باشد و در این مسیر از تلاشی فروگذار نشود.
* حمایت از میدان و دیپلماسی
سیاست خارجی تنها نقطهای است که همه نگاهها و نظرات به یک امر واحد تبدیل میشود و یک صدا از ایران در عرصه بینالمللی به عنوان موضع رسمی شنیده میشود. در چنین شرایطی همه جریانات سیاسی احزاب و جناحها نیز باید ضمن داشتن نظرات مختلف و نگرشهای متفاوت نگاه واحدی که از سوی حاکمیت مطرح میشود را حمایت و تقویت کنند؛ لذا امروز به همان میزانی که میدان و قدرت نظامی ایران باید مورد حمایت، تایید و تقویت قرار گیرد مذاکره و دیپلماسی نیز باید به همان میزان مورد حمایت و تایید قرار گیرد؛ لذا اگر این موضوع فهم شود که همه مسئولان پای کار کشور هستند و اگر نکته یا مسالهای گفته میشود در جهت حل مشکلات کشور است دیگر شاهد حمله و تخریب به مسئولان کشور نخواهیم بود. به همین جهت نیز لازمه امروز کشور در جهت کسب هر چه بیشتر منافع ملی و مواجهه مقتدرانه با دشمن از مسیر انسجام و وحدت ملی میگذرد. اتفاقا مساله حفظ موجودیت و بقای ایران نیز با انسجام ملی و اتحاد ملی میسر خواهد بود و بر همین اساس نیز همه مسئولان، دلسوزان و بزرگان بر اهمیت انسجام ملی تاکید دارند. چه اینکه اخیرا محمدجواد ظریف وزیر خارجه پیشین در این خصوص اظهار داشت: «برای هر موجود زندهای، هیچ چیزی اولویتی بالاتر از بقا ندارد. البته نباید یکدیگر را تخطئه کنیم و بگوییم اینها فقط به دنبال بقا هستند؛ همه به دنبال بقا هستند. وقتی موجودیت کشور در خطر است، شما به دنبال بقا میروید»؛ لذا امروز مهمترین امر توجه به موجودیت ایران، ایران آینده و آینده ایران است. بنابر این بهتر است انواع تریبونهای مختلف به جای حمله و تخریب مسئولان صرفا در مسیر انسجام ملی به کار گرفته شود.
دنبال اصلاحات باشیم
نایبرئیس مجلس ششم با تأکید بر پیچیدگی شرایط کنونی و دشواری پیشبینی تحولات سیاسی و نظامی، اظهار داشت که رفتار و مواضع متغیر دونالد ترامپ از یکسو و عملکرد جریانهای تندرو در داخل کشور از سوی دیگر، بر ابهام در چشمانداز آینده افزوده است؛ بهگونهای که نمیتوان با اطمینان درباره احتمال تشدید درگیریهای نظامی یا استمرار فشارها و محدودیتهای اقتصادی و امنیتی اظهارنظر کرد. بهزاد نبوی با انتقاد شدید از عملکرد برخی جریانهای تندرو داخلی، آنان را متهم کرد که بهجای تلاش برای حل مشکلات کشور، با اتخاذ مواضع تنشزا به استمرار وضعیت جنگی و بیثباتی کمک میکنند. او این رویکرد را همسو با اهداف اسرائیل ارزیابی کرد و هشدار داد که تداوم چنین وضعیتی میتواند فرصتهای موجود برای کاهش تنش و حلوفصل مسائل کشور را محدودتر کند. وی افزود: ممکن است افزایش قیمت نفت یا شکست حزب ترامپ در انتخابات به آمریکا لطمه بزند، اما برای ما مسئله، هست و نیست کشور است؛ مسئله فقط خسارتدیدن نیست، بلکه بود و نبود کشور مطرح است. این فعال سیاسی اصلاحطلب با تأکید بر ضرورت تقویت انسجام در مدیریت کلان کشور بیان کرد: در شرایط بحرانی، هماهنگی میان نهادهای اصلی تصمیمگیر و برخورداری مسئولان اجرایی از اختیارات متناسب با مسئولیتهایشان، اهمیتی دوچندان پیدا میکند. نبوی با اشاره به دیدگاههای سیدمحمد خاتمی و ضرورت پایبندی به رویکرد اصلاحطلبانه اظهار داشت: به حرف آقای خاتمی گوش بدهیم و دنبال اصلاحات باشیم. با اصلاحات شاید بتوان تحول ایجاد کرد، اما با انقلاب نمیتوان به نتیجه مطلوب رسید. وی با تأکید بر ضرورت حفظ موجودیت و تمامیت ارضی کشور، تقویت توان دفاعی، استمرار دیپلماسی، افزایش هماهنگی میان نهادهای تصمیمگیر و گسترش رایزنی نیروهای سیاسی، خاطرنشان کرد که در شرایط کنونی باید از تمامی ظرفیتهای موجود برای جلوگیری از تشدید بحران و حفظ منافع ملی بهره گرفت.