تهران آماده برای همه سناریوها
همین اتفاق نیز حداقل برای طرف ایرانی افتاد و رئیسجمهور پزشکیان و وزیر خارجهاش سیدعباس عراقچی در راستای همین مهم بسیار تلاش کردند و در ملاقاتهای دوجانبه خود با مقامات سایر کشورها و همچنین در گفتوگوهای مختلف با رسانهها همواره موضع اصولی جمهوری اسلامی را بیان کرده و از آمادگی تهران برای از سرگیری مذاکرات در جهت رسیدن به توافق البته با شروط مطرح شده گفتند. طرف آمریکایی، اما صرفا به این جمله اشاره کرد که ایران خواهان توافق است و ما هم میخواهیم توافق کنیم، اما هیچگاه مطرح نشد توافقی که قرار است صورت بگیرد دارای چه سازوکارهایی است. در همین راستا حنی وزیر امور خارجه کشورمان پس از بازگشت رئیسجمهور چند روزی را در نیویورک ماند تا شاید شرایط برای گفتوگو و مذاکره فراهم شود و در همین راستا نیز عراقچی از پیشنهاد هفت روزه ایران به طرف آمریکایی رونمایی کرد. پیشنهادی که شامل مواردی همچون لغو محاصره دریایی بنادر ایران توسط واشنگتن، تعلیق تحریمهای فروش نفت ایران، آزادسازی حدود ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده ایران و رعایت آتشبسی فراگیرتر در منطقه، از جمله در لبنان و یمن، بود. در آن صورت، ایران تنگه هرمز را بازگشایی کرده و مذاکرات با واشنگتن را برای دستیابی به توافقی نهایی آغاز مینمود. پیشنهاد اخیر مشابه تفاهمنامهای است که دو کشور در ماه ژوئن امضا کرده بودند که در نهایت فروپاشید و منجر به تشدید حملات، بهویژه در تنگه هرمز شد. اما با این وجود ترامپ رئیسجمهور آمریکا صراحتا این پیشنهاد را رد کرد تا گره دیگری بر کلاف پر پیچ و خم مساله ایران و آمریکا زده شود. گرچه روز یکشنبه عراقچی، گفت که تهران به رغم واکنش اولیه ترامپ به پیشنهاد مذکور، هنوز پاسخی از طریق میانجیها دریافت نکرده است و در جدیدترین تلاشهای دیپلماتیک، قطر نقش میانجی را در گفتوگوهای میان ایران و آمریکا در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک ایفا کرده است. حال اینکه با این نوع نگرش ترامپ و هیأت حاکمه کاخ سفید به نظر نمیرسد که حداقل در این چند روز و شاید مدتها بیشتر شاهد مذاکره یا توافق بین تهران و واشنگتن باشیم. هر چند که میانجیها همچنان مشغول کارند و از طرفی چین هم خواستار بازگشت طرفین به تفاهم اسلامآباد شده است و انتظار میرود که چینیها در این راستا تقش بیشتری ایفا کنند.
* از تایید تا تکذیب
مایک والتز نماینده آمریکا در سازمان ملل گفته است: «پیشنهاد ۷ روزه ایران رد شد، زیرا این کشور از اول همه چیز را میخواست. ایران خواستار دسترسی به میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده، لغو تحریمهای نفتی و پایان محاصره دریایی آمریکا شده بود و تنها پس از آن حاضر به ورود به مذاکرات میشد. مهمتر از همه، ایران خواستار پایان دادن به تحریمهای مکانیسم ماشه سازمان ملل نیز شده بود. پس از این ادعاها خبر رسید که هیأت ایرانی مذاکره دیگری با طرف آمریکایی نخواهد داشت و به تهران باز خواهد گشت. یک منبع نزدیک به هیات نمایندگی جمهوری اسلامی ایران ضمن رد اخبار و گزارشهای ضدونقیض درباره مذاکره میان ایران و آمریکا در نیویورک، اظهار کرد: «ملاحظات و مواضع جمهوری اسلامی ایران روز سهشنبه گذشته از طریق میانجی قطری بهصورت صریح و شفاف به طرف آمریکایی منعکس شده و ایران منتظر دریافت پاسخ طرف آمریکایی است». فارس نیز به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران گزارش داد که ادعای مطرحشده درباره آغاز دور تازه مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشنگتن صحت ندارد. با این حال پس از ساعاتی رویترز ادعا کرد: یک منبع مطلع اظهار کرد: عراقچی و میانجیها در نیویورک میمانند تا مذاکرات را احیا کنند. مذاکرات در نیویورک بر نسخهای اصلاحشده از آخرین پیشنهاد ایران متمرکز خواهد بود. منبع آگاه میگوید میانجیها در نیویورک، مذاکرات جداگانهای با آمریکا و ایران برگزار خواهند کرد.
* عنصر تعیینکننده
به نظر میرسد امروز زمان مهمتر از هر چیز دیگر در تحولات میان ایران و آمریکا است. چرا که ترامپ در مواضع خود بر این نکته تاکید دارد که پس از انتخابات میاندورهای کنگره در نوامبر با ایران به توافق میرسد. از طرفی ایران نیز تاکید دارد که تا قبل از انتخابات به توافق برسد. اما آنچه مسلم است ترامپ غافل از این موضوع است که عنصر زمان شاید به ضرر او کار کند و نتواند آنطظور که باید برنامههای خود را پیش ببرد. مخصوصا اگر انتخابات کنگره برای او با شکست همراه باشد که خواهد بود. ترامپ تصور میکند فشار اقتصادی، تحریم و محاصره دریایی جواب میدهد؛ اما ایستادگی ایران و آمادگی برای همه سناریوها باعث شده تا بسیاری از تحلیلگران ترامپ را برنده اینم بازی ندانند و عنصر زمان را به ضرر وی قلمداد کنند.
