زنگ گرانی در سال تحصیلی جدید
ابهامات فراوان درباره حضوری یا غیرحضوری شدن مدارس و مراکز آموزش عالی از یکسو، تورم و گرانی و کاهش قدرت خرید مردم و شرایط جنگی کشور از سوی دیگر باعث شده خریدهای مردم در بازار لوازمالتحریر نیز متفاوت از همیشه باشد. فعالان در این بازار میگویند که امسال مردم خریدهای خود را به صورت فصلی و مقطعی متناسب با شرایط روز انجام میدهند، هرچند گرانیهای بسیار لوازم التحریر مانند بقیه چیزها موجب شده تا اولویتهای خرید والدین و متقاضیان امسال بسیار محدودتر نسبت به سالهای گذشته باشد.
حداقل هزینههای دانشآموزی
به گزارش «آرمان ملی»، شروع سال تحصیلی برای بسیاری از خانوادهها امسال با توجه به اولویتهای سبد هزینههای خانوار، جایگاهی متفاوت به قبل دارد، چراکه خانواده باید از میان فهرستی از کالاهای ضروری وسایل مورد نیاز دانشآموز خود را تهیه کند که در سال قبل شاید بخش بیشتری را به خود اختصاص میداد، اما افزایش هزینه لوازمالتحریر و پوشاک مدرسه در شرایطی اتفاق افتاده که قدرت خرید خانوارها کاهش یافته و همین موضوع معادله بازار نوشتافزار را نیز تغییر داده است. براساس این گزارش، در یک بررسی میدانی، یک خانواده برای تهیه لوازم اصلی یک دانش آموز دبستانی خود حداقل هزینهای بالغ بر یازده تا پانزده میلیون را در نظر گیرد. در این برآورد، کوله و جامدادی حدود ۴ میلیون تومان، لباس فرم مدرسه حدود ۳ میلیون تومان و مجموعهای از مدادرنگی، پاستل یا مدادشمعی، دفتر نقاشی و دفتر شطرنجی حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد. مجموعه دفترهای مورد نیاز نیز هزینه جداگانهای ایجاد میکند و در کنار آن، خرید لوازم مصرفی، جلد و چسب کتاب و دفتر نیز به رقم نهایی اضافه میشود. این رقم برای بسیاری از خانوارها دیگر یک هزینه حاشیهای و کوچک در سبد مخارج ماهانه محسوب نمیشود. قطعاً تهیه کفش، لباس گرم مناسب و... دیگر هزینههای پیشبینی شده یا نشده برای شروع سال تحصیلی جدید هم در این برآورد درنظر گرفته نشده است.
خانوارها و حذف اولویتهای
این گزارش حاکی است؛ اگر این هزینه در کنار درآمد خانوارهای کارگری قرار گیرد، ابعاد فشار هزینهای روشنتر میشود. برآورد انجامشده نشان میدهد هزینه آمادهسازی یک دانشآموز دبستانی برای شروع سال تحصیلی، معادل حدود ۴۵ درصد حداقل دستمزد ماهانه یک کارگر است. به این ترتیب، خریدی که در گذشته بخشی از هزینههای فصلی خانوار محسوب میشد، اکنون میتواند به یکی از مخارج جدی خانواده در پایان تابستان تبدیل شود؛ آن هم در شرایطی که هزینههای دیگری مانند سرویس مدرسه، شهریه در برخی مدارس، تغذیه، کفش و سایر نیازهای دانشآموز در این محاسبه لحاظ نشده است.
گرانی صددرصدی
فشار قیمتی البته تنها به یک یا دو قلم محدود نمیشود. فعالان بازار از افزایش قابل توجه قیمت انواع نوشتافزار در فاصله شهریور سال گذشته تا شهریور امسال خبر میدهند و دامنه این افزایش را برای گروههای مختلف کالا بین ۵۰ تا ۱۰۰ درصد اعلام کردهاند. محسن گلستانی، رئیس اتحادیه لوازمالتحریر در این باره گفت: یکی از مهمترین دلایل این افزایش قیمت، رشد هزینه مواد اولیه است که در کالاهای سلولزی مانند دفتر و کاغذ نمود بیشتری پیدا کرده است. او افزود: افزایش قیمت حدود صد درصدی کاغذ و موادسلولزی باعث شده که دفتر بیشترین افزایش قیمتی حدود صد در صد را در این زمینه داشته باشد و دیگر لوازم التحریر نیز متناسب با نرخ تورم کلان جامعه بالغ بر پنجاه درصد افزایش را تجربه کنند که خودکار، ماژیک و بخشی از ابزارهای مورد استفاده در محصولات هنری در همین گروه قرار میگیرند و افزایش قیمت مواد اولیه، هزینه تولید آنها را تحت تاثیر قرار داده است.
حضوری یا غیرحضوری؟
او با تاکید بر اینکه سبک و سیاق خرید لوازم التحریر در سال جاری با سالهای قبل فرق کرده است، گفت: بازار لوازمالتحریر امسال تنها با مسآله افزایش هزینه تولید مواجه نیست، بلکه خانواری قرار دارد که توان خرید آن نسبت به سالهای گذشته محدودتر شده است و رفتار خانوارها را در هنگام خرید متفاوت کرده است به یکی از مهمترین چالشهای بازار تبدیل شده است. گلستانی توضیح داد: در سالهای گذشته معمولاً روزهای پایانی مرداد و روزهای ابتدایی شهریور، زمان اوج گرفتن خریدهای مدرسه بود. خانوادهها در این مقطع تلاش میکردند تقریباً تمام نیازهای فرزند خود را یکجا تهیه کنند تا دانشآموز با آغاز سال تحصیلی چیزی کم نداشته باشد. امسال، اما نشانههای چنین موجی از خرید در بازار کمتر دیده میشود. در حقیقت هنوز آن حالوهوای معمول پیش از بازگشایی مدارس در بازار شکل نگرفته است نشان میدهد خانوادهها خریدهای خود را به تعویق انداخته یا از حجم آن کم کردهاند که البته با توجه به ابهامات در بازگشایی مدارس نیز دور از انتظار نبوده است. وی اضافه کرد: غیرحضوری شدن بخشی از آموزش باعث شد برخی کالاهایی که خانوادهها برای شروع سال تحصیلی تهیه کرده بودند، عملاً کمتر مورد استفاده قرار گیرد. همین تجربه اکنون باعث شده بخشی از خانوادهها نسبت به خرید کامل و یکجای لوازم مدرسه محتاط باشند. در واقع، خانوادهها علاوه بر قیمت کالا، درباره میزان نیاز واقعی خود نیز با احتیاط بیشتری تصمیم میگیرند و قطعاً این تغییر رفتار میتواند الگوی خرید را نیز دگرگون کند. یعنی اگر در گذشته خرید لوازمالتحریر بیشتر یک خرید فصلی و یکجای خانوار بود، امسال احتمال دارد خانوادهها تنها وسایل ضروری را در ابتدای سال تهیه کنند و خرید سایر اقلام را به ماههای بعد موکول کنند. در چنین شرایطی، خرید یک کوله کامل، مجموعه کامل لوازم نقاشی یا تعداد زیادی دفتر از ابتدای سال برای همه خانوادهها امکانپذیر یا حتی منطقی نیست. ممکن است بخشی از کالاها زمانی خریداری شوند که ضرورت استفاده از آنها مشخص شده باشد.
حذف خریدهای فانتزی
رئیس اتحادیه لوازمالتحریر ادامه داد: کاهش قدرت خرید همچنین باعث شده انتخاب میان کالاها تغییر کند، یعنی خانوادهای که پیش از این ممکن بود به ظاهر، برند و... روی یک محصول توجه بیشتری داشته باشد، اکنون ناچار است قیمت را در اولویت قرار دهد و در حقیقت اتفاقی که هم بر نوع کالاهای خریداریشده اثر میگذارد و هم میتواند میزان فروش محصولات گرانتر و فانتزی را کاهش دهد. او یادآوری کرد: البته بازار نوشتافزار بازار یکدستی نیست، یعنی بخشی از کالاهای عمومی و پرمصرف مانند مداد، خودکار، پاککن، تراش، جامدادی و دفتر در داخل کشور تولید میشوند و تولیدکنندگان داخلی سهم قابل توجهی از نیاز بازار را تامین میکنند. با این حال، حتی تولید داخلی نیز از تحولات بازار مواد اولیه در امان نیست. به گفته گلستانی، حدود ۶۰ درصد نیاز بازار از تولید داخلی تامین میشود، اما تولیدکنندگان داخلی برای تامین بخشی از مواد مورد نیاز خود همچنان به خارج وابستهاند.
گرانی عجیب لوازمالتحریر
گلستانی با تاکید بر اینکه بخش زیادی از لوازم التحریرها در داخل تولید میشوند گفت: گروهی از محصولات که تولید داخلی آنها به دلایل اقتصادی یا فنی محدودتر است، کالاهای تخصصی مورد استفاده در حوزههای هنری، صنعتی، اداری، مهندسی و نقشهکشی از جمله محصولاتی هستند که بخش قابل توجهی از آنها از طریق واردات تامین میشود. کالاهای فانتزی و شخصیتمحور نیز در همین بازار جایگاه خاصی دارند و بخشی از تقاضای آنها از طریق محصولات وارداتی پاسخ داده میشود، اما واردات این کالاها نیز در شرایط فعلی با محدودیت مواجه است. به گفته رئیس اتحادیه لوازمالتحریر، از تیرماه سال گذشته ثبت سفارش و تخصیص ارز مناسب برای واردات محصولات نوشتافزار با مشکل مواجه بوده و همین مسئله حجم واردات را کاهش داده است. در نتیجه بازار از یک طرف با افزایش هزینه تامین کالا مواجه است و از طرف دیگر امکان انتقال کامل این هزینه به مصرفکننده را ندارد. گلستانی معتقد است افزایش قیمت لوازمالتحریر، با وجود محسوس بودن برای خانوارها، در مجموع همچنان پایینتر از تورم عمومی قرار دارد. با این حال، خرید سالانه و نسبتاً یکجای لوازم مدرسه باعث میشود افزایش قیمت این گروه از کالاها برای خانوادهها ملموستر باشد. وقتی چندین قلم کالا همزمان در فاصله کوتاهی خریداری میشود، مجموع افزایش قیمت آنها به شکل یک هزینه سنگین در بودجه خانوار دیده میشود؛ حتی اگر افزایش قیمت هر قلم به تنهایی چندان بزرگ به نظر نرسد.
مدیریت هزینه بر تحصیل
این گزارش میافزاید؛ بازار نوشتافزار در آستانه سال تحصیلی جدید با دو فشار همزمان روبهرو است؛ از یک سو هزینه تولید، مواد اولیه و واردات افزایش یافته و از سوی دیگر مصرفکننده توان سابق برای خرید ندارد و در عین حال وضعیت بلاتکلیف گشایش مدارس نیز شرایط شروع سال تحصیلی جاری را متفاوت کرده است و در این میان، برای خانوادهها، این تغییر به معنای آن است که بازگشت فرزند به مدرسه پیش از آنکه با انتخاب دفتر و کیف و مدادرنگی همراه باشد، به مسئله مدیریت هزینه تبدیل شده است. برای بازار نیز سال تحصیلی جدید میتواند دورهای باشد که در آن افزایش قیمت لزوماً به معنای افزایش فروش نیست، چراکه کالا گرانتر شده، اما مشتری محتاطتر شده است؛ و همین شکاف میان قیمت و قدرت خرید، مهمترین تصویر بازار نوشتافزار در آغاز سال تحصیلی جدید را شکل میدهد.
