رفع فیلترینگ؛ از نظر تا عمل
اتفاقا یکی از مزیتهایی که باعث شده اینترنت و فضای مجازی مورد توجه جامعه قرار گیرد شفافیت و در دسترس بودن آن برای همه اقشار جامعه است. جایی که همه مسئولان را در حوزه کاری خود در یک اتاق شیشهای قرار میدهد تا نسبت به عملکرد خود به جامعه پاسخگو باشند. حال چرا برخی افراد یا جریانات با این رویه و شبکههای اجتماعی مخالفند و خواهان فیلترینگ و مسدودسازی آن هستند، امری است که علل آن به نظر مشخص مینماید. از طرف دیگر برای همه، از مردم گرفته تا مسئولان روشن است که فیلترینگ تا امروز چه خسارتهایی در حوزههای امنیتی، اقتصادی و اجتماعی وارد کرده و ادامه این روند خسارتها را بیشتر خواهد کرد. با همه اینها جامعه از رئیسجمهور که یکی از مهمترین وعدههایش در انتخابات رفع فیلترینگ بود انتظار دارد پس از گذشت بیش از ۲ سال از روی کارآمدن دولت چهاردهم، سرنوشت این وعده روشن شده باشد. نکته جالب این است که مسئولان در اظهارات خود ابعاد خسارتهای وارده به کشور از ناحیه فیلترینگ را برمیشمارند. سال گذشته مسعود پزشکیان، رئیسجمهور با اشاره به مضرات فیلترینگ گفته بود: «گردش مالی قابل توجهی در حوزه فروش VPN شکل گرفته که ارقام آن قابل تأمل است؛ سالانه ۳۰ همت. این نشان میدهد که مسئله را نمیتوان صرفاً با اعمال محدودیتهای ظاهری حل کرد بلکه باید با نگاه واقعبینانه و اصلاحی به آن پرداخت». هفته گذشته محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور در دیدار با اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشار به خسارت فیلترینگ گفت: «در حال حاضر فیلترشکنها اشراف امنیتی ما را از بین بردهاند، در حالی که باید بتوانیم حاکمیت بر فضای مجازی را به دست آورده و آن را مدیریت کنیم. فیلتر کردن، اشراف امنیتی ما را از بین میبرد و در جنگهای اخیر از این مسئله ضربه خوردهایم». از این دست اظهارنظرها زیاد است، اما دولت باید فراتر از این اظهارات اقدام روشنی برای حل موضوع انجام دهد تا هم رضایتمندی جامعه را بهدست آورد، هم شکافهای اطلاعاتی و امنیتی را پر کند.
* مطالبه جامعه
امروز پرسش جامعه این است که با وجود طرح خسارتها و مشکلاتی که مسئولان نظام از پیادهسازی سیاست فیلترینگ برای کشور مطرح میکنند چرا هیچ اقدام عملی و عملیاتی برای حل و فصل این ماجرا صورت نمیگیرد و آیا قرار است دولتیها صرفا از خسارتها و هزینههای فیلترینگ بگویند؟ این پرسش از سوی خبرنگار «آرمان ملی» در نشست خبری سخنگوی دولت مطرح شد. فاطمه مهاجرانی در پاسخ گفت: دولت همواره رویکردهایی را که با هدف ایجاد امنیت، به ضد خود تبدیل شدهاند، نقد کرده و در تلاش است تا با در نظر گرفتن تمامی ملاحظات، به سمت تحقق حکمرانی فضای مجازی حرکت کند؛ همانگونه که رهبر شهید و گرانقدرمان نیز بارها بر آن تأکید داشتند. وی افزود: واقعیت این است که آنچه تاکنون تحت عنوان فیلترینگ شاهد بودهایم، منجر به تحقق حکمرانی فضای مجازی نشده، از این رو دولت مصمم است تا در راستای دستیابی به حکمرانی واقعی در فضای مجازی، اقدامات لازم را انجام دهد. با این سخنان صریح باید دید چه زمانی مساله از نظر به مرحله عمل میرسد و در اجرا شاهد رفع فیلترینگ خواهیم بود.
* مسیر رفع فیلترینگ
شاید اگر از آنهایی که بارها مساله حاکمیت فضای مجازی را مطرح میکنند و فیلترینگ را به رغم تمام مشکلاتش سیاست درستی میدانند علت این مساله پرسیده شود در پاسخ تنها به مسائل امنیتی اشاره کنند و در این میان شهادت برخی فرماندهان نظامی و دانشمندان را یادآوری کنند که دشمن از مسیر شبکههای اجتماعی توانست رسوخ کند و این افراد را به شهادت برساند. در حالی که این مساله بهکرات تکذیب شده و حتی در واقعیت دیده شد که در شرایط فیلترینگ شاهد ترور و شهادت برخی از مسئولان و فرماندهان نظامی بودیم و سخنان عارف درباره از بین رفتن اشراف امنیتی در شرایط فیلترینگ بیان شد. وزیر ارتباطات نیز با اشاره به فشارها و هجمههای وارد شده به دولت و وزارت ارتباطات درباره نقش اینترنت و پیامرسانها در مسائل امنیتی گفت: نمیتوان شهادت فرماندهان و دانشمندان کشور را صرفاً به اینترنت یا واتساپ نسبت داد. در مقاطعی که اینترنت قطع بود، تعدادی از چهرههای برجسته حوزه امنیتی کشور به شهادت رسیدند. سیدستار هاشمی با تأکید بر اینکه کیفیت اینترنت و موضوع فیلترینگ و استفاده گسترده از فیلترشکنها از یکدیگر جدا نیستند، یاد آور شد: اگر میخواهیم اینترنت باکیفیت در اختیار مردم قرار دهیم، باید مساله فیلترشکنها و نظام محدودسازی و مسدودسازی در کشور حل شود؛ چراکه نمیتوان این موضوعات را جدا از یکدیگر دید؛ لذا به نظر میرسد برای بهبود شرایط و کیفیت اینترنت و رفع فیلترینگ رئیسجمهور باید با هماهنگی با ارکان مختلف حاکمیت از مسیر شعام یا ستاد راهبری فضای مجازی این مساله را در دستور کار قرار داده و حل و فصل کند.
