تقویت همکاریهای اقتصادی
جدای از این نیز میتوان از ظرفیتهای این معاهدات برای روابط دوجانبه با اعضا استفاده کرد. حال اکنون کشورهای عضو گروه بریکس در شرایطی در دهلی نو گرد هم میآیند که منطقه و جهان در تلاطم بسر میبرد و امروز مهمترین مساله بحث مواجهه ایران و آمریکا است که به نحوی همه کشورهای منطقهای و فرامنطقهای را با خود درگیر کرده است. چنانکه آمریکا نهایت تلاش خود را برای فشار اقتصادی و محدودسازی ایران انجام میدهد و در همین راستا نیز شامگاه چهارشنبه با فشار به شورای حکام آژانس قطعنامهای ضد ایرانی را تصویب و پرونده ایران را به شورای امنیت فرستادند تا بتوانند از این مسیر تحریم هالی بینالمللی ایران را نیز بازگردانند؛ اما با ایستادگی روسیه و چین این مهم رخ نداد و طرح غربیها وتو شد. حال در چنین شرایطی سران بریکس که ایران نیز یکی از اعضای است در هدوستان به تمرکز در باب مسائلی، چون چندجانبهگرایی و راههایی برای مقابله با یکجانبه گرایی آمریکا، تجارت، سرمایهگذاری، انرژی و امنیت غذایی، زنجیرههای تأمین و حکومت جهانی خواهند پرداخت. جالب اینکه چندی پیش اعضای گروه بریکس در اجلاس شانگهای نیز گردهم آمدند و در آنجا نیز مسائل مختلفی مورد بحث و بررسی قرار گرفت و سران کشورها از جمله مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، شی جین پینگ، رئیسجمهور چین، ناندرا مودی نخست وزیر هند و همچنین شهباز شریف نخست وزیر پاکستان با یکدیگر به دیدار و گفتوگو پرداختند و اکنون احلاس بریکس فرصت دیگری است که جدای از محورهای اجلاس اعضای حاضر به دیدارهای دوجانیه در جهت تقویت روابط بپردازند. آنچه مسلم است هجدهمین اجلاس بریکس در شرایط امروز و فردا ۲۱ و ۲۲ شهریو ماه برگزار خواهد شد که تحولات منطقه نیز بر آن تاثیر گذار خواهد بود. جایی که جدای از ایران حضوئر مشترک امارات متحده عربی و عربستان سعودی به یکی از چالشهای درونی این اجلاس تبدیل شده است تا حداقل اعضا در موضوع ایران یکسان عمل نکنند. چنانکه در اجلاس سال گذشته نیز مخالفت امارات باعث شده تا اعضا در بیانیه پایانی نتوانند به بیانیه مشترکی دست پیدا کنند. اکنون نیز بیم آن میرود در شرایطی که ایران از اعضای بریکس انتظار حمایت دارد کشورهایی مثل امارات و عربستان از صدور بیانیه در حمایت از ایران جلوگیری کنند. هر چند که ایران در همین شرایط نیز میتواند از ظرفیتهای اقتصادی بریکس و ارتباطات دوجانبه با اعضا استفادههای لازم را ببرد. از طرفی هم نباید تاثیر مساله تنگه هرمز را به عنوان یک چالش بزرگ برای کشورهای مختلف در این اجلاس از نظر دور داشت. قدر مسلم ایران نیز در شرایط تحریم و فشار به دنبال بهرهگیری از تریبون گروه بریکس برای کاهش فشارهای بینالمللی و توسعه روابط تجاری غیر دلاری خود است.
* اهمیت حضور
حضور رئیسجمهور در اجلاس دهلی نو برای تهران از دو جهت اهمیت دارد: نخست، مشارکت در رایزنیهای سیاسی و اقتصادی بریکس و دوم، استفاده از فرصت اجلاس برای توسعه روابط دوجانبه با هند، روسیه و چین. از نگاه هند نیز اجلاس امسال فرصتی برای تقویت نقش این کشور در میان کشورهای «جنوب جهانی» و پیگیری اصلاحات در ساختارهای حکمرانی جهانی است. تایمز هند (Times of India) نوشته است که دهلی نو قصد دارد از ریاست خود بر بریکس برای همکاری با اقتصادهای نوظهور و طرح موضوع اصلاح نهادهای بینالمللی استفاده کند. در همین راستا وزیر وزیر امور اقتصادی و دارایی کشورمان که برای شرکت در اجلاس بریکس به هند سفر کرده، اظهار داشت: یکی از مهمترین موضوعات مورد بحث، استفاده از ارزهای محلی، افزایش هماهنگی و همکاریهای اقتصادی و همچنین بهرهگیری از نظامهای پرداخت و سیستمهای پیامرسان داخلی در مجموعه بریکس بود. سیدعلی مدنیزاده ابراز امیدواری کرد که جمعبندیهای این اجلاس برای همه کشورهای منطقه و بهویژه جمهوری اسلامی ایران مثمر ثمر باشد و ادامه داد: یکی از دستاوردهای مهم بریکس، همکاریهای مشترک در حوزه توسعه و سرمایهگذاری است که به نوعی در حال تعریف یک قطب جدید در نظامهای مالی و اقتصادی جهان است. وی با اشاره به ظرفیتهای بریکس در حوزه سرمایهگذاری گفت: این همکاریها میتواند نقش بسزایی در جذب سرمایهگذاری، بهخصوص در حوزه زیرساختها داشته باشد.
*سفر به دهلی
روز گذشته بود که رئیسجمهور برای شرکت در هجدهمین اجلاس بریکس وارد دهلی نو شد و مورد استقبال وزیر مشاور در امور بنادر و کشتیرانی هند قرار گرفت. مسعود پزشکیان قرار است در این اجلاس با موضوع حاکمیت جهانی فراگیر و تقویت چند جانبه گرایی به سخنرانی بپردازد و در حاشیه این اجلاس با نارندرا مودی، شی جین پینگ، ولادیمیر پوتین و سایر مقامات به گفتوگو بپردازد. حضور همزمان سران ایران، چین و روسیه در دهلی نو، اجلاس امسال را به یکی از مهمترین گردهماییهای دیپلماتیک بریکس در سالهای اخیر تبدیل کرده است. در همین راستا رئیسجمهور پیش از عزیمت به دهلی نو این اجلاس را فرصتی مهم برای گسترش همکاریهای اقتصادی، تجاری، صنعتی و علمی میان کشورهای عضو و همچنین تقویت رویکرد چندجانبهگرایی در نظام بینالملل دانست. مسعود پزشکیان با بیان اینکه یکی از اهداف اصلی بریکس مقابله با یکجانبهگرایی است، گفت: تلاش بر این است که کشورها بتوانند با حفظ استقلال خود، روابط و فعالیتهای اقتصادی و تجاریشان را توسعه دهند. رئیسجمهور با تأکید بر اهمیت کاهش وابستگی به دلار در مبادلات اقتصادی میان کشورهای عضو بریکس اظهار کرد: تلاش این مجموعه بر آن است که کشورها بتوانند بدون وابستگی به دلار، زمینه توسعه اقتصادی و منطقهای را فراهم کنند و در برابر یکجانبهگرایی و زیادهخواهی قدرتهای بزرگ ایستادگی کنند. وی، هجدهمین اجلاس بریکس را فرصت مناسبی برای گفتوگو با کشورهای بزرگ و تأثیرگذار عضو این مجموعه دانست و افزود: حضور کشورهایی همچون چین، روسیه، برزیل، هند و دیگر کشورهای منطقه در این اجلاس، ظرفیت مناسبی برای توسعه همکاریها و رایزنیهای دوجانبه و چندجانبه فراهم میکند.
