انسداد خیابانها با آب!
مردم این منطقه چنان پیوند عمیقی با باران دارند که گویی خستگی کاشت، حفاظت و برداشت برنج را با باران از تن بیرون میکنند. اما در سالهای اخیر بارش باران در روزهای آخر تابستان اغلب مردم را دچار مشکل میکند. به دلیل ارتفاع اندک اغلب شهرهای این استانها با تراز دریا، خارج شدن آبهای سطحی به آسانی صورت نمیگیرد و جمع شدن آب در خیابانها رفتوآمد شهروندان را مشکل میکند. در سالهای اخیر تعداد خودروها زیادتر شده اما تغییری در خیابانهای بخش مرکزی ایجاد نشده و خیابانهای مرکزی بیشتر شهرهای شمالی و بخصوص رشت توان جابجایی آرام این حجم از ترافیک را ندارد. به بیان دیگر هر باران آرامی هم به سرعت خیابانهای رشت را قفل میکند تا چه رسد به بارانهای سیلآسای شمالی و آب گرفتی معابر و خیابانها.
صبحدم در شهر بارانی
بارش شدید و رگباری باران در ساعات پایانی دوشنبهشب و بامداد سهشنبه، همان تصویری آشنا از رشت را پیش چشم شهروندان قرار داد. آب به سرعت در خیابانها جمع شد، اگرچه تخلیه آب جریان داشت اما حجم بارش بیشتر از سرعت تخلیه آب بود... آب جمع شد و تردد خودروها را مختل کرد. آب در خیابانها بالا آمد، بالا آمد و به کوچه راه یافت... در کوچهها پیشروی کرد، در جاهایی وارد واحدهای مسکونی و پارکینگها شد. آب از فرصت استفاده کرد و مناطق پایینتر از سطح را تصرف کرد. البته با فروکش کردن بارندگی و فعالیت نیروهای امدادی و خدمات شهری، بخش عمده آبگرفتگیها تا بامداد برطرف شد. بعد از آن مسئولان شهری اعلام کردند که تردد در معابر شهر به حالت عادی بازگشته است. شدت بارندگی نیز قابل توجه بود. بر اساس آمار اعلامشده تا ساعت ۶:۳۰ صبح سهشنبه، در ایستگاه کشاورزی رشت ۸۲ میلیمتر، فرودگاه رشت ۷۹ میلیمتر، ایستگاه استانداری ۷۰ میلیمتر و ایستگاه توتون ۶۸ میلیمتر بارش ثبت شده است. در برخی نقاط دیگر گیلان نیز میزان بارندگی به مراتب بیشتر بوده و در املش به ۱۴۴ میلیمتر رسید. با چنین میزان بارشی، آبگرفتگی در برخی نقاط قابل انتظار است؛ اما آنچه باید مورد توجه قرار گیرد، تکرار این وضعیت در شهر رشت است. گزارشهای محلی از آبگرفتگی بخشهایی از خیابانهای جوان، منظریه، باقرآباد و معلم خبر دادهاند و در گزارشهای دیگر نیز از شهرک شهید بهشتی، بلوار و میدان امام حسین به عنوان نقاطی که با آبگرفتگی شدید مواجه شدهاند نام برده شده است. همچنین آبگرفتگی مقطعی در بلوار دیلمان، خیابان و بلوار مدرس و میدان توشیبا گزارش شده است.
پس از باران!
کاملا روشن است که نباید همه این مشکلات را به ضعف مدیریت شهری نسبت داد. بارش رگباری و شدید در مدت کوتاه میتواند حتی سامانههای مناسب دفع آبهای سطحی را نیز تحت فشار قرار دهد. از همین رو، شهرداری رشت پیش از آغاز بارندگی به حالت آمادهباش درآمده بود و بر پایش نقاط حساس و مستعد آبگرفتگی تأکید شده بود. در عین حال اهالی شهر رشت با وجود همه آشناییها با باران، گاهی به واسطه آب گرفتگی معابر از رسیدن به کارهایشان میمانند و در گوش هم به پچپچه میپرسند که مگر نباید برای بارشهای شدید آماده بود؟ چرا هر سال، بعد از آبگرفتگی به فکر باز کردن مسیرها میافتند؟ شکی نیست که نیروهای شهرداری باید بعد از فروکش کردن باران، راهی برای تخلیه آب از سطح خیابان پیدا کنند و این اقدام در آن وضعیت، ضروریترین کاری است که باید انجام شود اما اگر بدانیم که شهر رشت در تخلیه آبهای سطح بعد از باران تنگناهایی دارد، حتما باید قبل از اینکه آب خیابانهای شهر را تصرف کند، راهی برای تخلیه سریع آبهای سطحی پیدا کرد و اولین کار این است که نقاط بحرانی شناسایی شود، مسیرهای انتقال آب پاکسازی و ظرفیت شبکه دفع آبهای سطحی افزایش داده شود. رئیس شورای شهر رشت نیز بعد از بارندگی اخیر بر ضرورت شناسایی نقاط دارای سابقه آبگرفتگی، لایروبی نهرها و بازگشایی مجاری انتقال آب تأکید کرد. این اظهارات نشان میدهد مسئله صرفاً یک حادثه مقطعی نیست و بخشی از مشکلات به زیرساختهای شهری و نقاطی بازمیگردد که سابقه آبگرفتگی دارند.
واقعیت اقلیمی
از سوی دیگر، گزارشها نشان میدهد که تا صبح سهشنبه مشکل تردد در معابر اصلی رفع شده و مسئولان وضعیت شهر را عادی اعلام کردهاند. بنابراین نمیتوان گفت رشت اکنون با بحران گسترده و ادامهدار مواجه است. مسئله بیشتر این است که یک بارندگی سنگین، برای چند ساعت بخشهایی از شهر را با اختلال جدی روبهرو کرده است. این اتفاق باید بیش از آنکه صرفاً یک خبر هواشناسی تلقی شود، یک هشدار برای مدیریت شهری باشد. بارشهای شدید ممکن است تکرار شوند و شهری مانند رشت باید خود را برای شرایطی آماده کند که در آن باران نه یک اتفاق استثنایی، بلکه بخشی از واقعیت اقلیمی و طبیعی شهر است. رشت پس از بارندگی اخیر دوباره به وضعیت عادی بازگشته است؛ اما سؤال مهمتر این است که آیا برای باران بعدی نیز باید منتظر فروکش کردن آب و باز شدن خیابانها بمانیم، یا میتوان کاری کرد که بخش قابل توجهی از این آبگرفتگیها رخ ندهد؟
