مینگذاری تجاری، ماموریت وزارت خزانهداری
این فاز که به عنوان «فشار اقتصادی» از آن نام برده میشود، از ابتدای امر به عنوان یک راهبرد شکست خورده از آن نامبرده شد؛ چراکه در طول بیش از چهار دهه گذشته تعداد و انواع مختلفی از تحریمها و سناریوها علیه ایران از سوی واشنگتن اعمال شده، اما آنچه که در این راستا به عنوان خروجی مطلوب موردنظر آمریکا بوده، حاصل نشده است. در این راستا اخیراً آلن ایر، دیپلمات آمریکایی و عضو پیشین تیم اصلی مذاکرات هستهای واشنگتن با ایران در مقالهای برای شبکه الجزیره، سیاستهای دولت دونالد ترامپ در قبال تهران را مورد انتقاد قرار داد و تأکید کرد که آمریکا پس از ۶ ماه جنگ، به این نتیجه رسیده است که برتری نظامی این کشور لزوماً به موفقیت راهبردی منجر نمیشود. آلن ایر هشدار داد که واشنگتن در صورت ادامه این مسیر، نهتنها به اهداف خود دست نخواهد یافت، بلکه ممکن است با واکنشهای نظامی و اقتصادی شدیدتر مواجه شود. آلن ایر در این مقاله نوشته است که اگر هدف آمریکا ورشکست کردن اقتصاد ایران باشد، حتی در صورت تحقق این هدف، سؤال اصلی این است که پس از آن چه اتفاقی خواهد افتاد و آیا واشنگتن واقعاً به دنبال ایجاد کشوری شکستخورده با جمعیتی حدود ۹۵ میلیون نفر در قلب خاورمیانه است؟
بسنت، وزیر جنگ دوم؟
اینکه اهرم اقتصادی و تجاری آمریکا علیه ایران تا چه میزان و حدی میتواند موثر واقع شود، موضوعی مبهم و البته امتحان شده است؛ اما در این میان مهمترین موضوع، نمایشی است که ترامپ برای افکار عمومی داخل و خارج آمریکا به راه انداخته و آن چیزی نیست جز برجسته کردن چهره و اقدامات اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا در شرایط کنونی. آنچه در فضای کنونی باید موردنظر قرار بگیرد این است که نخبگان نظامی و سیاسی آمریکا اساساً گزینه نظامی علیه ایران را در شرایط کنونی یک اهرم فشار ثانویه قلمداد میکنند و به نظر میرسد که ترامپ هم این موضوع را کاملاً درک کرده، اما سعی میکند این مساله را به گونهای دیگر عنوان کند و حالا تلاش دارد تا تمرکز خود را بر موضوع تحریمهای اقتصادی و تجاری ایران متمرکز کند و به دنیا بگوید که من با یک استراتژی جدید وارد میدان شدهام! در این خصوص برخی از رسانههای آمریکا نوشتهاند که ظاهراً رئیسجمهور دیگر برای پیروزی در جنگ با ایران صرفاً از طریق نیروی نظامی، روی وزیر دفاع حساب نمیکند و بهطور بیسروصدا امیدهای خود برای حلوفصل درگیری با ایران را به جای پیت هگست، وزیر دفاع، به وزیر خزانهداری سپرده است؛ چراکه هگست بیش از پیش به حاشیه رانده شده است. در این خصوص دیلی میل نوشته است که هگست همچنان بهطور منظم همانند ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، درباره جنگ گزارش ارائه میکند؛ اما یک منبع ناشناس مدعی شده است که در این جلسات، ترامپ اکنون توجه بیشتری به دیدگاههای اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، نشان میدهد. ریچارد هاس، دیپلمات برجسته، در یادداشتی صراحتاً پیت هگست را یک وزیر جنگ به حاشه رانده شده قلمداد کرده است.
نفت و یورش به رقبا
کلیاتی که از رفتار ترامپ در مورد برجستهسازی چهره اسکات بسنت به چشم میخورد این است که او قرار است از این پس، بیش از سایر اعضای کابینه ایفای نقش کند، اما موضوع مهمتر این است که اخبار و دادههای موجود گویای یک جنگ اقتصادی جدید است که صرفاً ایران در هسته مرکزی آن قرار دارد و هر کشور دیگری نیز در این راستا میتواند هدف حملات دیپلماتیک و تحریمهای آمریکا قرار بگیرد. به عنوان نمونه وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد که شعبههای بانک «بانک مصر» در امارات متحده عربی را بهدلیل معاملات مرتبط با ایران هدف تحریم قرار داده که با هدف افزایش فشار اقتصادی بر تهران انجام شده است. بر اساس اعلام خزانهداری آمریکا، شبکه جرایم مالی این کشور نیز پیشنهادی را برای قطع دسترسی شعبههای بانک مصر در امارات به خدمات بانکی کارگزاری با مؤسسات مالی آمریکا ارائه کرده است. اسکات بسنت، گفته است واشنگتن تلاش دارد آخرین مسیرهای اقتصادی باقیمانده برای ایران را مسدود کند و کشورهایی را که به گفته او به تهران کمک میکنند، از دسترسی به دالر و نظام مالی جهانی محروم سازد. از سوی دیگر باید توجه داشت که بخش اعظمی از این نمایشی که امروز جهان شاهدش هستند، به موضوع نفت مربوط است. در این خصوص تانکر ترکرز اعلام کرده که میانگین روزانه صادرات نفت خام از طریق تنگه هرمز طی هفت روز گذشته ۳.۸ میلیون بشکه در روز بوده در حالی که در دوره اجرای تفاهمنامه (MoU) که عملاً تنها ۲۵ روز دوام داشت، این رقم ۹.۸ میلیون بشکه در روز بود که خود گویای کاهش چشمگیر در این حوزه است. در سوی دیگر الیزابت وارن، سناتور دموکرات کنگره در حمایت از یکی از سناتورهای دموکرات ایالت ماساچوست گفت که «وقتی دونالد ترامپ جنگی را با ایران آغاز میکند و دوستان نفتی او، که برای کارزار انتخاباتیاش یک میلیون دلار کمک مالی کردهاند، از این جنگ سودهای هنگفت به دست میآورند، وظیفه ما این است که این موضوع را افشا کنیم و در برابر آن بایستیم و این همان کاری است که انجام میدهیم». بر این اساس به نظر میآید این راهبرد ترامپ که مجری آن اسکات بسنت است، به زودی سایر کشورها مانند چین، روسیه و حتی کشورهای منطقه را در بر خواهد گرفت.
