رقبا و متحدان علیه ترامپ
به موازات این امر دگرگون شدن وضعیت بابالمندب، خلیج عدن و دریای سرخ و حتی احتمال به وجود آمدن بهمریختگی در کانال سوئز این نگرانیها را دوچندان کرد که کشورهای حاشیه خلیج فارس را باید نخستین دولتهای ناراضی از این وضعیت دانست؛ چراکه اقتصاد این جماعت اصولاً بر اساس فروش نفت و انتقال انرژی و مشتقات آن بوده و حالا با این وضعیت عملاً سیر طبیعی صادرات آنها با اخلال روبرو شده است. علاوه بر نفت، کشاورزان در غرب میانه آمریکا با بدترین بحران ۴۰ سال گذشته روبرو شدهاند چراکه بهای کود و سوخت سر به فلک کشیده و تولیدکنندگان غلات را به آستانه ورشکستگی کشانده است. در کشورهای اروپایی و حتی در سرزمینهای نیم کره شرقی همانند هند، چین، کره جنوبی و... نیز چنین شوکهایی را در لایههای مختلف اقتصادی، صنعتی و حتی کشاورزی میتوان مشاهده کرد.
دوست و دشمن علیه ترامپ
آنچه در این اتمسفر سیاسی امنیتی باعث شده تا بسیاری از دولتهای همسو و حتی رقبای ترامپ، از وی انتقاد کنند، تشدید جنگ اقتصادی و اعمال تحریمهای جدید ایالات متحده علیه ایران است. مدت زمان کمی پس از اعمال این تحریمها و اعلام آن توسط اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، شاهد موجی از انتقادها از سیاست تیم فعلی حاکم بر کاخ سفید هستیم. برای مثال قطر به عنوان متحد کلیدی آمریکا که در دوران بایدن به دلیل میزبانی و ایفای نقش در مذاکرات آمریکا و طالبان و همچنین پرونده غزه و حماس به عنوان «متحد استراتژیک آمریکا در خارج از ناتو» انتخاب شد، از اقدامات اقتصادی آمریکا علیه ایران انتقاد کرد. قطر همچنین برای فراهم کردن زمینه بازگشت دو طرف به مذاکرات تلاش کرده و تأکید کرده که هرگونه تشدید تنش در منطقه، پیامدهای آن را به سراسر منطقه و جهان گسترش خواهد داد. از سوی دیگر چین به عنوان اصلیترین و کلیدیترین رقیب ایالات متحده در سراسر جهان نیز علیه این راهبرد آمریکاییها موضع صریح اتخاذ کرد. در این خصوص لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین در واکنش به تهدیدهای آمریکا برای اعمال تحریمهای ثانویه علیه کشورهای طرف معامله با ایران، با هشدار نسبت به هرگونه مداخله در روابط تهران و پکن تاکید کرد که همکاریهای چین و ایران در چارچوب حقوق بینالملل انجام میشود و این کشور برای دفاع از حقوق و منافع مشروع خود در برابر اقدامات واشنگتن، تدابیر لازم را اتخاذ خواهد کرد.
آغاز مذاکره؟
فارغ از این مسائل باید توجه شود که سفرهای اخیر مقامات پاکستان و عمان به عنوان دو میانجی اصلی در پرونده مذاکرات آمریکا و ایران نیز بسیار حائز اهمیت است. در این خصوص سید بدر البوسعیدی وزیر خارجه سلطنت عمان برای دیدار و گفتوگو با مقامات ایران وارد کشورمان شد و محور اصلی گفتگوهای مقامات دو کشور در طی این سفر، رایزنی در ارتباط با موضوع توافق دو کشور در ارتباط با تعیین آبراهی در تنگه هرمز برای عبور ایمنی کشتیها و بررسی آخرین توافقات صورت گرفته بین تهران و مسقط در این ارتباط است. اما مهمتر از آن این است که اخباری در سطح رسانههای منطقه در حال مخابره است که نشان میدهد ایالات متحده علیرغم اعمال تحریم علیه ایران، به دنبال حل و فصل بی سر و صدای ماجرای تنگه هرمز و حتی بازگشت به مذاکره است. دراین خصوص تسنیم به نقل از یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایرانی اعلام کرد برخلاف آنچه بعضی رسانهها گفتهاند عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان در سفر به ایران حامل پیام تهدید یا پیام مشابه از ناحیه آمریکا نبود بلکه به دنبال باز کردن فضای مذاکرات بود و به دنبال این بود که شروط و مواضع ایران را به طرف آمریکایی منتقل کند. وی همچنین خاطرنشان کرده که در دیدارهای صورت گرفته با عاصم منیر، مواضع ایران به صورت شفاف به طرف پاکستانی اعلام شد و بازگشت آمریکا به تفاهمنامه اسلام آباد و اجرای مفاد آن که شامل بند ۵ یعنی ترتیبات ایرانی بر تنگه هرمز میشود، جزو شروط ایران است.
بیانیه مشترک ایران و عمان
توافق تهران و مسقط برای ایجاد کریدور موقت دریانوردی و پاکسازی مینهای تنگه هرمز. جمهوری اسلامی ایران و عمان در چارچوب رایزنیهای دو کشور درباره ازسرگیری دریانوردی ایمن در تنگه هرمز، بر ایجاد یک کریدور موقت مشترک دریانوردی و اجرای پروژهای مشترک برای پاکسازی مینهای این تنگه توافق کردند. چارچوب پیشنهادی شامل ایجاد یک کریدور دریانوردی موقت مشترک از طریق تنگه هرمز و توافقی برای اجرای یک پروژه مشترک به منظور پاکسازی تنگه از مین است. مذاکرات فنی میان دو طرف با هدف توافق بر سر یک کریدور دریانوردی دائمی و اداره آینده تنگه، و همچنین سازوکاری برای تبادل اطلاعات، مدیریت ترافیک و ارائه خدمات دریانوردی و امنیتی مربوطه ادامه خواهد یافت.
