آغاز چانه زنی در سوئیس
در این میان بسیاری بر این گمان بودند که کشورهایی مانند پاکستان، قطر و حتی عمان به عنوان میزبان این دور از مذاکرات که گفته میشود قرار است در بازه ۶۰ روزه انجام شود، ایفای نقش کنند، اما در نهایت و بر اساس دادههای رسانهای موجود، سوئیس به عنوان محل مذاکرات انتخاب شده است. اینکه چرا سوئیس این نقش را پذیرفته تا حدودی میتواند به این موضوع مربوط باشد که این کشور طی دهههای گذشته به عنوان حافظ منافع ایالات متحده در ایران مشغول به کار بوده و بر همین اساس است که حالا «هتل بورگناشتوک» به عنوان محل مذاکره انتخاب شده است. همین موضوع میتواند گویای این باشد که تمام میانجیها (اعم از قطر، پاکستان و عمان) طی این مدت نقش خود را بر اساس آنچه ایالات متحده در ادبیات راهبردی خود مطرح کرده، ایفا کردند و حالا نوبت به سوئیس رسیده است تا بتواند به عنوان امنترین نقطه جهان از منظر اقتصادی-سیاسی از روند مذاکرات میزبانی کند.
* سفرهای دیپلماتیک
آنچه در این راستا به عنوان یک تحرک دیپلماتیک موثر باید مورد توجه قرار بگیرد، رفت و آمدهایی است که روز گذشته و همزمان با داغ شدن اخبار مذاکرات صورت گرفته است. به عنوان نمونه روز گذشته (شنبه) سیدمحسن نقوی، وزیر کشور پاکستان به ایران سفر کرد و به گفته مقامات ایرانی او وارد مشهد شده است. در این خصوص برخی از رسانههای منطقهای مانند العربیه مدعی شدهاند که هدف از سفر وزیر کشور پاکستان، به ایران متقاعد کردن مقامات ایرانی برای عدم تعویق گفتوگوها با طرف آمریکایی در سوئیس است که روز جمعه برای مدت نامعلومی به تعویق افتاده بود. این در حالی است که وزیر خارجه پاکستان مدعی شده بود که دلیل تعویق دور نخست مذاکرات ایران و آمریکا در هتل بورگناشتوک سوئیس، مشغله مقامات ایرانی و حضور آنها در مراسم سوگواری ماه محرم است و العربیه ادعا میکند که سیدمحسن نقوی، برای متقاعد کردن هیات ایرانی برای عدم تعویق مشارکت در مذاکرات به ایران سفر کرده؛ چرا که هیات ایرانی تمایل دارد سفر به سوئیس را به بعد از مراسم عاشورا موکول کند. از منظری دیگر باید توجه کرد که اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان هم در مورد این سفر اظهار کرده که وزیر کشور پاکستان در ادامه تلاشهای پاکستان در رابطه با مذاکرات ایران-آمریکا وارد ایران شده است؛ اما به هر ترتیب باید به این نکته مهم اشاره داشت که اسلامآباد به ویژه با توجه به اختلافات مداوم بر سر برخی از مسائل فنی و سیاسی مربوط به توافق نهایی میان تهران و واشنگتن، به دنبال حفظ روند دیپلماتیک فعلی و جلوگیری از هرگونه مانعی است که ممکن است مذاکرات را در مرحله آینده مختل کند. در آنسوی مرزها، اما جنب و جوش دیپلماتیک از سوی تیم ترامپ مخابره شده و رسانهها روز گذشته (شنبه) اعلام کردند که استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید و جرد کوشنر، داماد ترامپ و نماینده دولت آمریکا، راهی سوئیس شدهاند.
* هیات ایرانی در سوئیس
به موازات این روند، وبسایت آکسیوس به نقل از یک منبع آگاه مدعی شده است که عباس عراقچی، وزیر خارجه کشورمان، قصد دارد به سوئیس سفر کند. همچنین رسانههای دیگر مانند الحدث هم مدعی شدند که عراقچی (شنبه شب) همراه وزیر کشور پاکستان به سوئیس سفر خواهد کرد. ساعاتی بعد از انتشار این اخبار (بعدازظهر شنبه) اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه از سفر هیات مذاکرهکننده ایران به سوئیس خبر داد. بقایی همچنین اعلام کرد که این سفر در راستای پیگیری اجرای تعهدات طرف متقابل انجام میشود؛ چراکه ما به تعهدات خود پایبند بودیم ولی طرف مقابل به تعهدات خود در موضوع آتشبس در لبنان عمل نکرده است. سخنگوی دستگاه دیپلماسی در بخش دیگری از سخنان خود به این موضوع اشاره کرد که مذاکرات برای توافق نهایی زمانی است که بندهای دیگر اجرا شود؛ چراکه بند اول یادداشت تفاهم درباره پایان جنگ در تمام جبههها از جمله در لبنان بوده و طرف مقابل موظف بوده متحد خود یعنی رژیم صهیونیستی را وادار به آتشبس کند، اما این اقدام را انجام نداده است؛ لذا اگر طرف مقابل از ایفای تعهد خود سر باز بزند، ایران نیز مقابله به مثل خواهد کرد.
* بسته شدن تنگه هرمز؟
همزمان با این تحولات، قرارگاه مرکزی حضرت خاتمالانبیا (ص) در اطلاعیهای با اعلام مسدودی تنگه هرمز، اعلام کرد که نظر به بدعهدی و پیمانشکنی آشکار آمریکا نسبت به عدم اجرای بند اول تفاهمنامه پایان جنگ و در واکنش به نقض بیوقفه و مستمر آتشبس توسط رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان با توجه به عدم عقبنشینی نیروهای اشغالگر صهیونی از اراضی جنوب لبنان، اعلام میدارد تنگه هرمز به روی تردد شناورها بسته خواهد شد. همچنین در این بیانیه آمده است که «متذکر میگردد این گام اول پاسخ به عهدشکنی دشمن است و در صورت ادامه تجاوز گامهای بعدی برای پایبند کردن دشمن به اجرای تعهدات برنامهریزی و اقدام خواهد شد».
* بهمزدن تفاهم اولیه
با نگاهی گذرا به مولفههای موجود، تحرکات دیپلماتیک و مواضع مقامات به نظر میرسد که در شرایط فعلی اسرائیل دنبال بهم زدن میز مذاکره و روند توافق ایران و آمریکا است؛ چراکه علاوه بر حملات اسرائیل به لبنان اخباری مبنی بر احتمال تحریک نیروهای احمد الشرع (ابومحمد الجولانی) رئیسجمهور موقت سوریه برای ورود زمینی به جنوب لبنان و درگیری با نیروهای حزبا... وجود دارد که میتواند معادله را پیچیدهتر از گذشته کند. البته اینها همه بدون در نظر گرفتن نقش مردم عمیقا ضد صهیونیست سوریه است. حتی اگر جولانی به عنوان ابزار صهیونیستها وارد معادلات لبنان شود، نمیتواند همراهی مردم سوری را به خود داشته باشد. مردم سوریه هنوز هم شاهد اشغال سرزمین خود توسط صهیونیستها هستند و علاوه بر آن پس از سقوط بشار اسد، مهمترین زیرساختهای نظامی سوریه توسط این رژیم از بین رفته است. در صورت افزایش فشار آمریکا برای توقف حملات اسرائیل به لبنان، صهیونیستها مجبور به توقف حملات خود خواهند بود و در آن صورت احتمال اینکه بخواهند از کارتی مانند جولانی استفاده کنند بیشتر میشود، اما این تمام ماجرا نیست. تا همین چند سال قبل سوریها در لبنان دوش به دوش رزمندههای حزبا... با صهیونیستها مقابله کردهاند و حالا تغییر صدوهشتاد درجه بدون هزینه نخواهد بود.
