مقابله با تصمیم ملی؟
آن هم در حالی که احتمال پیشرفت در مذاکرات و توافق بیش از گذشته شده است. واقعیت این است که تندروها تحت هیچ شرایطی قائل به توافق نیستند. اساسا توافق با طرف مقابل را امری مذموم و ناپسند میشمارند. حال اگر طرف مقابل آمریکا باشد نیز به طریق اولی توافق را نمیپذیرند و حتی اگر منافع ملی و حقوق ملت در آن باشد که توافق حاصل شود این جریان جلوی ملت و حتی ارکان نظام خواهد ایستاد تا به هیچ نحوی توافقی صورت نگیرد. نمونه این مساله نیز به وفور در دسترس است. تخریب توافق برجام، مقابله با احیای توافق در دولت شهید رئیسی و تقابل با هرگونه گفتوگو و مذاکره در دولت کنونی و تخریب نفس مذاکره و مذاکره کنندگان. تندروها اساسا چیزی که به ضررشان باشد را برنمیتابند و بر علیه آن موضع میگیرند. چراکه اگر توافقی هرچند حداقلی میان ایران و آمریکا صورت پذیرد تندروها کارکرد عملی خود را از دست میدهند و ماهیتشان زیر سوال میرود از همین رو نیز به هر دری میزنند که هیچ توافقی میان ایران و آمریکا شکل نگیرد. دقیقا همان رویکردی که صهیونیستها در قبال این توافق دارند و درصدند تا به هر نحوی این توافق میان تهران و واشنگتن رخ ندهد. این در حالی است که به اذعان هر دو طروف پیشرفتهای بسیاری حاصل شده و تفاهمنامه تا حد زیادی نهایی شده است. در حالی که در داخل دولتیون و مقامات دیگر نسبت به توافقی عزتمندانه ابراز امیدواری میکنند، تندروها در طرف مقابل درصددند با هشدارهای تند، تخریب مذاکرات، برجسته کردن تجربههای گذشته و سناریوهای امنیتی، مسیر هرگونه توافق احتمالی را پرهزینه و پرریسک نشان دهند. تندروها معتقدند هر توافقی مقدمه عقبنشینی تدریجی و از دست رفتن اهرمهای راهبردی است در حالی که بر مبنای نگاه واقعگرایانه استفاده از «پنجره دیپلماسی» میتوان از فشارهای اقتصادی عبور و در ادامه تثبیت وضعیت داخلی را دنبال کرد. محمدجواد آذری جهرمی، وزیر اسبق ارتباطات در این خصوص نوشت: «دغدغه کسانی که در مخالفت با توافق پیش رو با آمریکا، با همه وجود فریاد میزنند؛ قابل درک است. آنها معتقدند که ترامپ به یک فرصت تنفس نیاز دارد و این توافق، پنجره فرصتی مناسبی به او خواهد داد و او پس از این تنفس و تجدید قوا، اینبار پر قدرتتر به سراغ ایران خواهد آمد. این را تجربه دو جنگ اخیر به ما اثبات کرده است. اما یک جای پای استدلال آنها میلنگد، اینکه تصور میکنند، تیم سیاسی ایران، از این موضوع ناآگاه است؛ حتما قالیباف-عراقچی بهتر از همه، این مساله را درک میکنند و به اهمیت آن واقفند. مساله مطرح نشده این است که آیا ما هم به این تنفس نیاز داریم یا خیر، ظاهرا پاسخ مثبت است. هم به لحاظ نظامی و هم اقتصادی، ما هم نیازمند این تنفسیم. پس ضمن احترام به یکدیگر و حفظ همدلی، بیاییم پشت تیم سیاسی ایران بایستیم و از تفرقه بپرهیزیم». آنچه مسلم است پرهیز از اختلافات، عدم تخریب تیم مذاکره کننده و ایستادن پشت تصمیمات ملی میتواند بهترین کار برای از بین نرفتن انسجام موجود و حرکت در مسیر منافع ملی باشد. در دوگانه امید به آینده و توافق هراسی باید منفعت ملت و مشکلات کشور را در نظر گرفت و در پی بهبود شرایط بود.
* تندروها مشغول کارند
پس اعلام احتمال بالای توافق میان ایران و آمریکا و انتشار پیش نویس توافق تندروها نیز به میدان آمدند تا طبق معمول اجازه ندهند کشور از شرایط نه جنگ، نه صلح خارج شود و همچنان در بلاتکلیفی بماند. البته که مطلوب آنها بازگشت به حنگ است، چراکه در فضای جنگی تنفس میکنند و کنش دارند. در همین راستا میثم نیلی، برادر داماد شهید ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور سابق در مطلبی نوشت: «مردم عزیز لطفا ساکت ننشینید؛ حتی ساکن نایستید! با اطلاع و صراحت کامل عرض میکنم، همان عده قلیل که روز ششم جنگ از دشمنان ایران پوزش طلبیدند و...، اکنون با اصرار و فشار در حال تحمیل ننگی مانند برجام و فاجعهای شبیه کاپیتولاسیون به جمهوری اسلامی ایران هستند و میخواهند رهبر عزیز ما و ملت برانگیخته ما را تسلیم کنند. حاشا و کلا! باید با فریاد و قدرت خیابان، به دشمن و برخی سیاسیون فهمانید که ما مردم از خطوط قرمز واضح رهبرمان نمیگذریم و توافق ذلتآور با شیطان و قاتل امام خویش را هرگز نمیپذیریم». البته این تنها واکنش نبود و تندروهای مجلس نیز برای تخریب به خط شدند. محمود نبویان نماینده تهران در مجلس در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «برخی از مسئولین و سیاسیونِ ترسو و غیرهمسو با ملت مقاوم ایران، به دنبالآمارسازیهای غلط برای تسلیم ایران و کمک به نجات دولت تروریست آمریکا از باتلاق شکست و سراشیبی سقوط هستند که قوه قضائیه باید با این افراد مساله دار شدیدا برخورد نماید اگر اصلاح نکنند، اسامیشان افشا خواهد شد». همچنین امیر حسین ثابتی دیگر نماینده تندرو تهران نیز نوشت: «طبق اطلاعات به دست آمده متن توافق احتمالی بدتر از برجام است. چنین توافقی نه گشایش اقتصادی میآورد و نه جلوی جنگ را میگیرد. اگر بخواهیم امنیت مان را حفظ کنیم باید بیشتر از همیشه آماده جنگ باشیم وگرنه با ژست مذاکره و گفتوگو و تن دادن به توافق به هر قیمت، امنیت کشور نیز در دراز مدت بیشتر آسیب خواهد دید».
*نامه به قالیباف
روز گذشته بود که بیش از ۶۰ نماینده مجلس نامهای حاوی ۱۱ سوال از قالیباف رئیس تیم مذاکرهکننده و ذوالقدر دبیر شورای عالی امنیت ملی را امضا کردند. نویسنده این نامه محمود نبویان نماینده تندروی مجلس است و سایر نمایندگان هم در این نامه به او پیوستهاند. در متن این نامه که شامل سوالاتی میشود، آمده است: «آیا متنهای مبادلهشده با شروط دهگانه شورای عالی امنیت ملی و خطوط قرمز اعلامی رهبر انقلاب مطابقت دارد؟ آیا در مذاکرات، حفظ حاکمیت ایران بر خلیج فارس و تنگه هرمز و محدودیت عبور شناورهای متعلق به کشورهای متخاصم تصریح شده است؟ آیا آزادسازی منابع مالی بلوکهشده ایران پیششرط توافق است و چه تضمینی برای وصول آن پیش از اجرای تعهدات ایران وجود دارد؟ آیا موضوع غرامت جنگ و جبران خسارتهای ایران در متن توافق ذکر شده است؟ سازوکار اجرای آن چیست؟ آیا آمریکا متعهد شده علاوه بر رفع تحریمهای فعلی، در آینده نیز تحریم جدیدی علیه ایران وضع نکند؟ آیا توافق احتمالی، اصل غنیسازی و حفظ ذخایر هستهای ایران را بدون نیاز به تأیید آمریکا تضمین میکند؟» واقعیت اینکه تندروها نه از توافق و مفاد آن خبر دارند و نه حتی یک بار آن را خواندهاند؛ اما از آنجایی که با هر گونه توافقی استراتژی آنها برای جنگ بیشتر به محاق خواهد رفت نهایت تلاش خود را برای تخریب و سیاه نمایی بکار میبرند. فضای مجازی و تجمعات شبانه بسترهای مناسبی برای تندروها در جهت تخریب و تضیف تیم مذاکره کننده و دولت بشمار میرود.
