چالشهای یک توافق!
این در حالی است که تهران و واشنگتن بارها گفتهاند که تمایلی نسبت به بازگشت جنگ ندارند و بیشتر به سمت مذاکره و توافق هستند. در چنین شرایطی شامگاه سهشنبه و بامداد چهارشنبه میان ایران و آمریکا شاهد تبدال آتش بودیم. چنانکه ایران منافع آمریکا در منطقه را هدف قرار داد و آمریکا نیز به برخی شهرهای ایران حمله کرد. با این حال برخی معتقدند که چارچوب تفاهم همچنان پا برجا است و میتوان به احتمال توافق امیدوار بود. این در شرایطی است که گمانهزنیهای مختلفی درباره مولفههای اصلی توافق میشود چنانکه نیویورکتایمز مدعی شد: در روزهای پیش از تازهترین ناآرامیها در خاورمیانه، دستیاران رئیسجمهور ترامپ با تهران درباره چهار مؤلفه اصلی توافقی هستهای مذاکره میکردند که مقامات آمریکایی مدعیاند برنامه هستهای ایران را به مدت حدود ۱۵ سال متوقف خواهد کرد. به گفته مقامات و دیپلماتها، چهار نقطه اصلی مذاکره بر سر توافق هستهای میان ایالات متحده و ایران عبارت است از: توقف طولانیمدت غنیسازی اورانیوم که بر اساس آن ایالات متحده ماههاست خواستار آن شده که ایران حداقل به مدت ۲۰ سال با هیچ گونه غنیسازی اورانیوم موافقت کند. ایرانیها در مقابل توقف ۱۰ ساله را پیشنهاد دادهاند، اما مقامات آمریکایی معتقدند که در نهایت ۱۵ سال را میپذیرند. دوم رقیقسازی ذخیره فعلی اورانیوم غنیشده ایران که به گفته دو مقام آمریکایی، ایالات متحده با آژانس بینالمللی انرژی اتمی همکاری خواهد کرد تا ذخیره اورانیوم غنیشده ایران را رقیق کند. مقامات آمریکایی نقشی فعال در مدیریت مواد هستهای برای خود متصورند، چیزی که ایران همیشه ممنوع کرده است. مقامات ایرانی میگویند آمریکا تنها نقش ناظر خواهد داشت. سوم؛ برچیدن تأسیسات هستهای ایران که بر مبنای آن ایالات متحده خواستار برچیدن سه تأسیسات اصلی هستهای ایران در نطنز، فردو و اصفهان شده است. ایران درباره برچیدن دو تأسیسات گفتوگو کرده، اما اصرار دارد یکی را باز نگه دارد، تا نشان دهد از آنچه «حق غنیسازی» میداند، دست نکشیده است. چهارم؛ موافقت ایران با بازرسیهای «آنی» که ایالات متحده میخواهد بازرسان بینالمللی بتوانند در هر زمان و هر مکانی در ایران بازرسیهای ناگهانی انجام دهند. مشخص نیست دولت ایران با این شرط موافقت خواهد کرد. توافق در هر مرحله به همکاری ایران وابسته است: راهنمایی بازرسان بینالمللی و تجهیزات غربی به سایت هستهای اصفهان، و اجازه دادن به بازرسان برای ورود به هر تأسیساتی در کشور. آنطور که نیویورک تایمز گفته مذاکرات بسیار کندتر از آنچه ترامپ امید داشت پیش رفته است. چندین بار مقامات دولت پیشبینی کردند توافق تنها چند روز فاصله دارد، اما همیشه چیزی مانع شد. ترامپ همچنین بیش از یک هفته پیش خواستههای جدیدی مطرح کرد و ایرانیها از ضربالاجلهای او عبور کردند و گفتند هنوز در حال بحث داخلی هستند. همچنین فاکس نیوز به نقل از یک مقام ارشد کاخ سفید در واکنش به پیام اخیر ترامپ ادعا کرد: «مذاکرات با ایران همچنان بهصورت غیررسمی ادامه دارد». از طرفی تری اینگست، خبرنگار خارجی فاکس نیوز گزارش داد مذاکرهکنندگان قطری بامداد سهشنبه (به وقت آمریکا) عازم تهران شدهاند تا در دیداری با مقامات ایرانی، برای کاهش اختلافات باقیمانده در فرآیند مذاکرات تلاش کنند. خبرگزاری رویترز هم به نقل از منابع آگاه مدعی شده که هیات مذاکرهکننده قطری صبح چهارشنبه پس از رایزنی با آمریکا، راهی تهران شدهاند تا در زمینه نهاییسازی یک توافق گفتوگو کنند. پیش از این، برخی رسانههای ایرانی هم از حضور هیات قطری در ایران برای رایزنیهای دوجانبه خبر داده بودند. این خبر در شرایطی از سوی رسانههای خارجی اعلام شدهاست که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در مصاحبه با فاکسنیوز مدعی شدهاست که در آستانه دستور حمله به پلها و زیرساختهای ایران قرار دارد.
* قطعنامه ضد ایرانی
به رغم صحبتها پیرامون احتمال توافق روز گذشته قطعنامه سیاسی و ضد ایرانی ایالات متحده آمریکا با همراهی سه کشور اروپایی فرانسه، انگلیس و آلمان علیه برنامه صلحآمیز هستهای کشورمان، در نشست شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تصویب رسید. این قطعنامه با ۲۱ موافق، ۱۰ ممتنع و ۳ مخالف به تصویب رسیده است. روسیه و چین و نیجر به این قطعنامه رای منفی دادهاند. نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در وین در واکنش به این اقدام خصمانه در بیانیهای نوشت: امروز، شورای حکام با رأیی ضعیف، قطعنامه سیاسی دیگری در مورد فعالیت های صلحآمیز هستهای ایران تصویب کرد؛ فاقد از حرفهایگری مورد انتظار از یک نهاد فنی. نمایندگی ایران خاطرنشان کرد: چگونه میتوان به آژانس انرژی اتمی قابل اعتماد بود وقتی که توسط جنگطلبان مورد استفاده ابزاری قرار گرفته و به گونهای ناتوان شده که حتی قادر به ابراز نگرانی ساده در مورد گستردهترین حملات مسلحانه غیرقانونی -بیسابقه در تاریخ خود- به تأسیسات هستهای صلحآمیز تحت حفاظت یک کشور عضو نیست؟ در این بیانیه همچنین آمده است: این قطعنامه ریاکارانه از یک راهحل دیپلماتیک حمایت میکند، در حالی که ایالات متحده همزمان درگیر اقدامات تجاوزکارانه بیشتری از جمله علیه زیرساختهای غیرنظامی ایران است و در مجامع مختلف، تقابل را ترویج میدهد. نمایندگی ایران تصریح کرد: راهحل دیپلماتیک به حداقل حسن نیت نیاز دارد. ایران از حقوق مسلم خود، از جمله حق پاسخ به این قطعنامه ناقص، کوتاه نخواهد آمد.
