ایران و آمریکا؛ شروط و اختلافات

سیدجلال ساداتیان، تحلیلگر مسائل بین‌الملل نوشت مواضع متناقض اخیر ترامپ و بهم‌ریختگی او نشان می‌دهد که وی احتمالا متوجه شده که فریب نتانیاهو را خورده و می‌بینند که هم حیثیت خود را از دست داده و هم در شرایطی قرار گرفته که ابزار‌های قدرت مثل ابزار نظامی، دیپلماسی و حتی رسانه دیگر به کارش نمی‌آید. یعنی با مقاومتی روبه‌رو شده که این مقاومت اجازه نمی‌دهد که آسان به اهدافی که در ذهن داشته برسد و در نتیجه خارج از عرف و معیار‌های بین‌المللی سعی دارد که ابزار‌های قدرت خود استفاده کند تا بلکه به اهداف خود برسد که تاکنون نرسیده است.

در نتیجه بیشتر دچار گفتمان متضادی شده و تناقض‌هایی که در گفتار و انتقال مطالبش دارد او را مضحکه جهانیان کرده است. چنانکه دیده می‌شود که او دچار پریشان‌گویی بوده و هنوز هم ادامه دارد که از یک طرف می‌گوید نزدیک به توافق هستیم و از طرف دیگر می‌گوید ایران را به خاک سیاه می‌نشانم، به زیرساخت‌هایشان حمله می‌کنم و آنها را به عصر حجر برمی‌گردانم.

بعد دوباره مطرح می‌کند که برای رسیدن به توافق به ایرانی‌ها مهلت می‌دهم. درست است که اعتماد به آن مفهوم بین‌المللی وجود ندارد و هر کدام از طرفین دنبال این هستند که منافع خود را تامین کنند، اما به هر حال چارچوب‌هایی در روابط و مناسبات وجود داشته و اگر آن چارچوب‌ها خدشه‌دار شود طرفین دیگر نمی‌توانند کار کنند و بی‌اعتمادی‌های مزمن را درمان کنند.

 با این حال در آخرین وضعیت به نظر می‌آید که ترامپ می‌گوید با ایران تبادل توافقات را انجام می‌دهم و از طرف دیگر دست اسرائیل را برای هر جنایتی در لبنان بازگذاشته است. ایران نیز در مقابل مطرح کرده که یکی از شروط آتش‌بس پایان جنگ در همه جبهه‌ها بوده است و اسرائیل آن را نقض کرده است. ترامپ به اسرائیل فشار آورده که حملات به لبنان را قطع کند و این نکته مهمی در تبادل معیار‌ها و مواردی است که باید براساس آن توافقات حاصل شود.

 این می‌تواند نقطه مثبتی باشد اگر واقعا به عنوان اولین نکته‌ای که ایران در تبادلات نوشتاری آن را مطرح کرده، بر همین امر تکیه کنند. البته در موارد دیگر هم به نظر می‌آید که هنوز اختلافاتی بین ایران و آمریکا وجود دارد. یعنی آنها می‌گویند که ایران بی‌قید و شرط تنگه را رها کند، اما ایران مواضع خود را دارد و مقررات خاص خود را بر تنگه وضع می‌کند.

 مساله دیگر این است که آنها باید محاصره دریایی را بردارند و از منطقه خارج شوند و اموال بلوکه شده ایران را آزاد کنند و تحریم‌ها را بردارند. حال باید دید که کدام یک از این موارد با چالش طرف مقابل روبه‌رو شده و آمریکا در مقابل از ایران چه می‌خواهد.

مثلا آنها می‌گویند ایران نباید بمب هسته‌ای داشته باشد که ایران نیز بار‌ها گفته ما دنبال بمب نیستیم و فقط استفاده صلح‌آمیز خواهیم داشت. اینها موارد اختلافی است که تاکنون مشخص شده، اما اینکه آیا اینها می‌توانند به یکدیگر نزدیک شوند، در حال حاضر بعید به نظر می‌رسد.