ادامه ماراتن مذاکرات در وین
چه اینکه از طرفی هر روز شاهد اخباری مبنی بر تجهیز هر چه بیشتر ناوگان دریایی آمریکا در منطقه هستیم و جنگافزارهای بیشتری که به منطقه گسیل میشود؛ اما در سوی دیگر در اظهارات ترامپ و مردانش بسیار با این نوع گزارهها مواجه هستیم که ترجیح این است که مشکل را از طریق دیپلماسی حل کنیم؛ لذا بر همین مبنا است که طی هفتههای گذشته طرفین در عین آمادگی نظامی فرصتی به دیپلماسی دادند تا شاید از این طریق بتوانند مساله را حل کنند و به توافقی دست یابند تا آستانه تنش نیز پایین آید و گزینه جنگ از دستور کار کنار رود. بر همین اساس نیز ایران و آمریکا روز جمعه در ژنو سوئیس برای برگزاری دورسوم مذاکرات غیرمستقیم در محل ساختمان سفارت عمان حاضر شدند تا باردیگر بتوانند با طرح مباحث و مسائل مدنظر خود نوعی در عین حفظ اقتدار به سمتوسوی نزدیککردن مواضع و در نهایت رسیدن به توافق حرکت کنند. مذاکراتی که گام اول آن در مسقط و گامهای دوم و سوم نیز با میانجیگری عمان در ژنو برگزار شد. نکته مهم در این مذاکرات تلاشهای بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان در نقش میانجی بود که سعی در هرچه نزدیککردن مواضع طرفین برای رسیدن به اشتراکات بیشتر و در نهایت رسیدن به توافق داشت. اما به هر روی دور سوم مذاکراتی که از شامگاه چهارشنبه با دیدار عراقچی و بوسعیدی استارت خورد و طی آن وزیر خارجه ایران پیشنهادات، ابتکارات و طرحهای مذاکراتی ایران را به میانجی ارائه داد و از مهمترین و حساسترین ادوار تعاملات دیپلماتیک بین ایران و آمریکا بود، در روز پنجشنبه با حضور طرفین، میانجی و مدیرکل آژانس به طور رسمی آغاز شد. در میانه مذاکرات، اما خبرهای مختلف رسانهای در فضای مجازی از اختلافات شدید تا حتی شکست مذاکرات مطرح شد که در همان بین بیانیه وزارت خارجه عمان به نقل از بوسعیدی که از مثبت بودن مذاکرات حکایت داشت، منتشر شد که در آن آمده بود: «تلاشها با روحیهای سازنده ادامه دارد و مذاکرهکنندگان به شیوهای بیسابقه پذیرای ایدهها و راهحلهای جدید و خلاقانه با هدف ایجاد شرایطی مساعد برای پیشرفت و دستیابی به توافقی منصفانه همراه با ضمانتهای پایدار هستند». این در شرایطی است که مباحثی همچون غنیسازی و میزان آن، ۴۰۰ کیلو اوانیوم غنیشده و سرنوشت آن، رفع تحریمها و بازه زمانی توافق میان ایران و آمریکا و... از مسائل مطرحه در مذاکرات بوده است. پیشنهاداتی که ایران داده و مسائلی که طرف مقابل خواسته است. در ادامه و پس از چند ساعت گفتوگوهای فشرده دور اول از دور سوم مذاکرات به پایان رسید و طرفین پس از تنفس و گفتوگو با پایتختها عصر پنجشنبه به طور جدی مذاکرات را ادام دادند و پس از ساعتها گفتوگو در نهایت دور سوم مذاکرات شامگاه پنجشنبه به پایان رسید. آنطور که از برداشتهای طرفین و میانجی از مذاکرات دورسوم برمیآید مذاکرات نسبت به دور گذشته با پیشرفت محسوسی همراه بوده و چراغسبزهایی بین طرفین رد و بدل شده است. چنانکه بوسعیدی در توئیتی نوشت: «امروز را پس از دستیابی به پیشرفت قابلتوجه در مذاکرات میان ایالاتمتحده و ایران به پایان رساندیم. پس از رایزنی در پایتختهای مربوطه، بهزودی گفتوگوها را از سر خواهیم گرفت».
* جدیت و پیشرفت
پس از ساعتها مذاکره بالاخره شامگاه پنجشنبه به وقت تهران وزیر امور خارجه در جمع خبرنگاران حاضر شد و در خصوص دورم سوم مذاکرات اظهار داشت: نمیتوانم بگویم که یکی از جدیترین و طولانیترین ادوار مذاکراتی ما برگزار شد. قریب به ۴ ساعت صبح و ۲ ساعت هم عصر جلسه برگزار شد». سیدعباس عراقچی گفت: «در مجموع، طی این چند ساعت طولانی و بسیار فشرده، پیشرفتهای خوبی حاصل شد و وارد بررسی جدی عناصر یک توافق شدیم؛ چه در حوزه هستهای و چه در زمینه تحریمها. درباره برخی مسائل، تفاهمها بسیار نزدیک شده است. البته همچنان اختلافنظرهایی وجود دارد که طبیعی است، اما نسبت به گذشته، جدیت بیشتری در هر دوطرف برای رسیدن به یک راه حل مذاکرهشده مشاهده میشود». وزیر امور خارجه ادامه داد: «توافق شد که از روز دوشنبه، تیمهای فنی در وین و در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بررسیهای کارشناسی فنی را آغاز کنند تا برخی موضوعات فنی در قالب یک چارچوب مشخص تنظیم شود و سپس با مطالبات و ملاحظات سیاسی دوطرف تطبیق داده شود». وی اظهار کرد: «همچنین تصمیم بر این شد که دور بعدی مذاکرات در آیندهای نزدیک، احتمالا کمتر از یک هفته دیگر برگزار شود. در مجموع، همانطور که اشاره کردم، این دور از مذاکرات یکی از بهترین، جدیترین و طولانیترین دورههای گفتوگوهای ما بود. در حوزه رفع تحریمها خیلی مشخص انتظارتمان را مطرح کردیم.» عراقچی گفت: «اینکه چه اقداماتی باید انجام شود، چه تحریمهایی از سوی آمریکا باید رفع شود و در خصوص موضوعات مطرح در شورای امنیت چه روندی باید طی شود. اختلافنظرهای موجود و اقداماتی که لازم است صورت گیرد، از سوی ما بهروشنی تشریح شد و قرار بر این شد که در جلسه آینده، به شکل جزئیتر و دقیقتر وارد این مباحث شویم». وی تصریح کرد: «درباره دور بعدی مذاکرات، یعنی دور چهارم، توافق شده است که بهزودی برگزار شود».
* سفر میانجی به واشنگتن
همزمان با مذاکرات ژنو و حتی پس از مذاکرات خبرهایی ضد و نقیض از سوی رسانههای غربی در خصوص آمادگی آمریکا برای حمله نظامی به ایران در فضای رسانهای و مجازی مطرح شد که در نوع خود قابل تامل است. اینکه رویکرد ترامپ و دولتش بالاخره چیست فرصت به دیپلماسی و توافق یا حرکت به سمت جنگ؟ البته برخی رسانههای غربی مثل CNN نیز این گزاره را مطرح کردند که پس از پایان مذاکرات در دور سوم و توافق بر نشست در سطح فنی در وین و در ادامه مذاکرات در دور چهارم کاخ سفید ناچار است ارزیابی کند آیا دیپلماسیِ احیا شده نتیجه خواهد داد یا باید به گزینهای بهمراتب پرهزینهتر و غیر قابل پیشبینیتر یعنی جنگ متوسل شود. اما واقعیت این است که احتمال جنگ هم دور نیست و با توجه به سابقهای که در جنگ ۱۲ روزه از ترامپ بهخاطر داریم و تحریکهای اسرائیل و جنگطلبان در کاخ سفید احتمال جنگ نیز میرود. با این همه از داخل آمریکا گرفته تا بقیه نقاط جهان همه یکصدا با شروع جنگ از سوی آمریکا علیه ایران مخالفند و حتی نمایندگان آمریکا در مجلس نمایندگان بهدنبال تصویب طرحی هستند که هر گونه عملیات نظامی علیه ایران بدون مجوز کنگره امکانپذیر نباشد. در این بین صحبتهای جی. دی ونس، معاون ترامپ نیز بر ابهامات موجود افزوده است. وی اظهارکرد که نمیداند ترامپ در نهایت چه تصمیمی درباره ایران خواهد گرفت. او افزود: «همه ما گزینه دیپلماتیک را ترجیح میدهیم، اما واقعا به این بستگی دارد که ایرانیها چه میکنند و چه میگویند. حملات نظامی علیه ایران همچنان یکی از گزینههای مورد بررسی ترامپ است؛ هیچ احتمالی وجود ندارد که چنین حملاتی ایالاتمتحده را وارد جنگی طولانیمدت و فرسایشی کند». این در حالی است که بسیاری معتقدند حضور برد کوپر، رئیس سنتکام در واشنگتن و دیدار با ترامپ به احتمال استفاده از گزینه نظامی علیه ایران افزوده است. در این میان سفر پیشبینی نشده بدر البوسعیدی وزیر خارجه عمان به واشنگتن که حالا در قالب چیزی بیشتر از یک میانجی عمل میکند برای دیدار با ونس، معاون ترامپ نشان میدهد که وی منتظر گزارش ویتکاف و کوشنر به ترامپ نماینده و خود میخواهد با حضور در واشنگتن گزارشی از روند مثبت و پیشرفت مذاکرات برای رسیدن به توافق آمریکاییها بدهد و به نحوی آنها را از حمله به ایران منصرف کند. حضور بوسعیدی در واشنگتن، موید این مهم است که عمان بیش از هر زمان دیگری از یک سو جدیت و انعطاف مذاکراتی ایران و از سوی دیگر جدیت و عزم تهران را برای دفاع از خود دیده و انتقال همزمان این دو به کاخ سفید، ماموریت اصلی وزیر خارجه عمان خواهد بود.
