فرصت تصمیم!

علی بیگدلی، تحلیلگر مسائل بین‌الملل نوشت: نظام بین‌المللی به سرعت در حال تغییر است و اگر تغییری در استراتژی سیاست خارجی ندهیم، از این جریان عقب خواهیم افتاد. مسئله دوم اینکه با این آرایش نظامی که ترامپ در منطقه فراهم کرده، ممکن است دست خالی از اینجا نرود و این بستگی دارد که ما چه فهم و درکی از این تغییر شرایط داریم که باید با این تغییرات بین‌المللی همراه شویم.

 مسئله سوم این است که به خاطر تنگنای اقتصادی و نارضایتی‌های اجتماعی ناشی از تحریم‌ها در یک وضع خاص قرار گرفته‌ایم که باعث شده فاصله بین دولت و ملت بیشتر شود و این وضعیت به نفع ایران نخواهد بود مخصوصا در شرایط حساسی مثل تهدید نظامی مخاطره‌آمیز است. به نظر می‌رسد که دولت باید یک نوع فضای آشتی ملی فراهم کند که بتواند پشتوانه‌ای برای سیاست خارجی ما باشد تا انعطاف بیشتری در ارتباط با مذاکرات آینده از خود نشان دهیم. واقعیت این است که در شرایط سختی قرار داریم و از این رو امیدواریم که بتوانیم از این دور گفت‌و‌گو‌ها با دست پر خارج شویم.

احتمالا آقای لاریجانی تاکنون توانسته مسیر جدیدی باز کند که موجب نزدیکی دیدگاه‌ها شده وگرنه می‌توان تصور کرد که نشست در ژنو دشوارتر از انتظار بوده است. هر چه زمان می‌گذرد به لحظه تصمیم نزدیکتر می‌شویم و احتمالا فرصت کنونی مهم‌ترین فرصت برای تصمیم است و برای اینکه بتوانیم به دوره‌های سوم و چهارم برسیم و از همین دوره حداکثر استفاده را ببریم. برای اینکه ادامه فشار‌های ناشی از تحریم، جامعه ما را فرسوده کرده است. درباره این دور از گفت‌و‌گو‌ها امیدوار هستیم و نمی‌توان گفت قطعا موفقیت‌آمیز بوده یا با شکست مواجه خواهد شد ولی امیدواریم با انعطاف پذیری در سیاست خارجی این مشکل حل شود. به عبارت دیگر شرایط به‌گونه‌ای رقم خورده که اکنون می‌توانیم با نظر به تامین منافع ملی کاری اساسی انجام دهیم تا جامعه خوشنود شود.

از طرفی باید توجه داشت که مقامات مذاکره کننده آمریکایی احتمالا با اظهارنظر‌هایی که خواهند کرد نوعی فشار دیپلماتیک بر ایران وارد می‌کنند تا به خواسته‌هایشان برسند. با توجه به اینکه ترامپ گاهی از فرصت استفاده کرده و موضع تغییر در ایران را مطرح کرده، نشان می‌دهد که ترامپ آن حرف را نمی‌تواند جدی گفته باشد.

 یعنی دو طرف ایران و آمریکا به طور قطع علاقه‌ای به جنگ و درگیری ندارند. در صورتی که طرف آمریکایی بتواند خود را با فضای گفت‌و‌گو‌ها هماهنگ کرده و خواسته‌های غیر منطقی مطرح نکند، می‌توانیم با در نظر گرفتن مجموعه شرایط برای حفظ نظام و رضایت مردم انعطاف نشان دهیم.

مساله اصلی یافتن زبانی است که بتواند دیدگاه‌های ما را برای طرف مقابل روشن کند و ما هم دیدگاه آنها را بشنویم در غیر این صورت می‌توان تصور کرد که بر نقطه قبل ایستاده‌ایم و تحولی صورت نگرفته است. انعطاف پذیری در اظهار نظر مقامات کشوری وجود دارد و باید منتظر باشیم که ادامه مسیر به کجا کشیده خواهد شد.

برخی معتقدند که با توجه به تهدیدات آمریکا و ارسال تجهیزات نظامی به منطقه، آمریکا نمی‌تواند دست خالی برگردد و به نفع آمریکاست که با ایران به نتیجه مطلوب برسد و به همان نسبت تحریم‌ها برداشته شود و همچنین اجازه ورود کارشناسان آژانس به ایران عملی شود.