آمادگی تهران برای سرمایه‌گذاری آمریکا در صورت توافق

 این دسته از منتقدان معتقد بودند؛ بالاخره شرکت‌های آمریکایی، چون نتوانسته‌اند به بازار انرژی ایران ورود کنند و نفعی مانند اروپایی‌ها از برجام داشته باشند، فضایی را در ایالات‌متحده ایجاد خواهند کرد که اصل توافق هسته‌ای به حاشیه رفته و برجام کان لم یکن و دورریخته تلقی شود. مدتی بعد که انتخابات ریاست جمهوری در آمریکا برگزار شد؛ دونالد ترامپ در آن انتخابات پیروز شد، او بار‌ها خواستار مذاکره با ایران شد و صراحتا از عدم نفع برجام برای آمریکا سخن به میان آورد. در نهایت هم او رسما از توافق هسته‌ای با تهران خارج شد و این خروج سرآغازی شد برای ایجاد وضعیت کنونی بین ایران و ایالات‌متحده آمریکا که در شرایط نه جنگ و نه صلح قرار گرفته‌اند و هر لحظه ممکن است بر اثر برخورد نظامی دوطرف با یکدیگر منطقه غرب آسیا وارد درگیری و تنش و حتی جنگی منطقه‌ای شود. 

* این بار اقتصادی!

در آن سال‌ها و به هر علت ایران تمایل خود را به مذاکرات مجدد با آمریکا نشان نداد، اما بالاخره استدلال کارشناسان از منظر منطق اقتصادی به استدلال سیاسیون برتری یافت و ایران رسما حتی قبل از دور اول مذاکرات در ماه‌های اخیر اعلام کرد که چنانچه توافق صورت بگیرد و سرمایه‌گذاران بعد از آن تمایل به حضور در بازار ایران داشته باشند، شرکت‌های آمریکایی نیز می‌توانند در کنار شرکت‌های دیگر کشور‌ها در بخش نفت و گاز ایران سرمایه‌گذاری کنند. اکنون و بعد از اینکه مرحله دوم مذاکرات ایران و آمریکا به دور دوم در ژنو رسیده است؛ نشانه‌هایی دیده می‌شود که بر اساس آن می‌توان استدلال کرد که ایران از آمادگی لازم برای حضور شرکت‌های اقتصادی در بازار انرژی برخوردار است. ورود معاون اقتصادی وزیر امور خارجه به میز مذاکرات در ژنو را اگر در کنار اعلام آمادگی دیپلمات‌های ایران قرار دهیم می‌توان پذیرفت که تهران هر چند با مواضع سیاسی- امنیتی آمریکا اختلاف‌نظر دارد، اما تمایل به حضور شرکت‌های آمریکایی در بخش انرژی ایران قابل مشاهده است. 

* معاون اقتصادی در مذاکرات

همان‌طور که در سطور بالا آورده شد، یکی از اخباری که در طول مذاکرات ایران و آمریکا خصوصا در ۲ دوره گذشته در رسانه‌ها برجسته شده است. حضور معاون اقتصادی وزارت خارجه در تیم مذاکرات هسته‌ای است. اگر چه برخی در این ارتباط آورده‌اند که حضور به علت رفع تحریم‌هاست و قنبری وظیفه این مهم را در مذاکرات به عهده دارد، اما وال‌استریت ژورنال در گزارشی در ارتباط با ایران و آمریکا نوشته است: حمید قنبری، معاون (اقتصادی) وزیر خارجه ایران، گفت در صورت رفع تحریم‌ها خواهان گفت‌و‌گو درباره تجارت با آمریکاست. او به فارس اظهارکرد: «در مذاکرات جاری میان ایران و آمریکا، منافع مشترک در حوزه‌های نفت و گاز، سرمایه‌گذاری معدنی و حتی خرید هواپیما در چارچوب مذاکرات گنجانده شده است. برای پایداری توافق، ضروری است آمریکا نیز در حوزه‌هایی با بازده اقتصادی بالا و سریع منتفع شود». این منبع آورده است که برخی کشور‌های منطقه در حال رایزنی برای قرارداد تجاری بین طرفین هستند.

* مذاکره و تفاهم

به‌نظر می‌رسد تنها وجهی که می‌تواند هم طرف ایرانی و هم طرف آمریکایی را با توجه به وجود کوه مشکلات پای میز مذاکره بنشاند و به همان میزان هر دو را از درگیری در سناریو‌های نظامی برحذر دارد، تفاهم اقتصادی طرفین بر محور نفت و انرژی است. ایران اکنون به سرمایه‌گذاری در بخش نفتی خود نیاز دارد و اگر آمریکایی‌ها و ایرانی‌ها در ارتباط با نفت و انرژی با یکدیگر تفاهم کنند در این صورت ممکن است مسأله بعدی راحت‌تر باشد. در تهران و حتی در بین کشور‌های منطقه طرح‌هایی برای غنی‌سازی مشترک وجود دارد که در قالب کنسرسیوم مطرح شده است. باید دید نتیجه مذاکرات در این دور با طعم اقتصادی چه خواهد شد.