حل مشکل قدیمی

علی بیگدلی، تحلیلگر مسائل بین‌الملل نوشت: هرچند این سوال که آیا جنگ می‌شود یا نمی‌شود، پاسخ قطعی و روشن ندارد، اما می‌دانیم دو سوی ماجرا مایل به افزایش تنش نیست. منطقه ما، حساس و پرتنش است و هرچقدر آرامش باشد، محیط برای سرمایه‌گذاری بیشتر غربی‌ها مهیا می‌شود. اروپا و آمریکا الان با مشکل اقتصادی مواجهند و از این رو نمی‌خواهند در این منطقه حساس درگیری به‌وجود بیاید و سطح تنش بالا بگیرد. این موضوع به این بستگی دارد که ایران چه تصمیم جدیدی را مطرح می‌کند. اگر همان سیاست گذشته ادامه داشته باشد، یافتن راه بسیار دشوار خواهد بود، اما اگر بنا بر منافع ملی تصمیم جدیدی گرفته شود، یافتن دور از ذهن نیست.

 از این نظر نیازمند تصمیم جدید و تجدیدنظر در برخی سیاست‌ها هستیم. سوال مهم این است که آیا آمریکا این توان را دارد که با وجود آرایش نظامی سنگینی که در منطقه داشته، بدون دستاورد خاصی منطقه را ترک کند؟ معنی جابه‌جایی این حجم تسلیحات چه می‌تواند باشد؟ در عین حال به واسطه موضع‌گیری کشور‌های منطقه امکان رویارویی بین دو کشور فعلا پایین ارزیابی می‌شود در این صورت ترامپ جواب مردم آمریکا و کنگره را چه خواهد داد؟ با در نظر گرفتن این موارد تصور می‌شود که آمریکا دست خالی از این منطقه بیرون نرود و تنها احتمال ممکن این است که به شکل پنهان و دور از رسانه‌ها واسطه‌هایی بین دو کشور فعالیت می‌کنند. هرچند به نظر می‌رسد دوره واسطه‌گری از بین رفته و این روش آنقدر‌ها امیدبخش نباشد و دقیقا از این رو باید کوشش کنیم راه جدیدی باز کنیم تا تعامل صریح‌تر باشد تا سطح التهاب را کاهش دهد. بعد از آن است که می‌توان اجازه ورود کارشناسان آژانس را داد که گام دیگری از کاهش تنش است.

فعلا این دریچه جدید هنوز باز نشده است و هنوز روی اظهارنظر‌ها و سیاست‌های قبلی مانور داده می‌شود. امیدواریم تغییراتی به‌وجود بیاید، چون اگر جنگ شود، وضعیت بسیار خطرناکی در منطقه حاصل می‌شود. ایران آمادگی بیشتر و امکانات بیشتری و انگیزه قوی‌تری نسبت به جنگ ۱۲ روزه دارد. حضور نیرو‌های نظامی نزدیک هم احتمال برخورد اشتباه را بیشتر می‌کند و همین موجب افزایش نگرانی است و نگرانی می‌تواند به عموم سرایت کند. در هر حال دو کشور هنوز در وضعیت بدون تصمیم و بلاتکلیفی قرار گرفته‌اند. حتی شیخ نشین‌های خلیج فارس از این وضعیت ناراضی و نگران هستند و همان‌طور که یک سناتور جمهوریخواه عنوان کرده شاید حتی خود ترامپ هم نداند چه اتفاقی می‌افتد! وضعیت در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته و هر لحظه با یک اشتباه یا محاسبه ناصحیح ممکن است درگیری رخ دهد. این درحالی است که انگلیس هم اعلام کرده در صورت لزوم از پایگاه‌های قطر وارد میدان می‌شود. به نظر می‌رسد غیر از سفر آقای عراقچی و لاریجانی واسطه‌هایی بین ایران و آمریکا در جریان است که امیدواریم به نتایجی برسیم و ایران راه جدیدی باز کند و انعطاف پذیری بیشتری نشان داده شود تا سطح تنش‌ها کاهش یابد.

این درحالی است که اظهارنظر اخیر وزیر دفاع عربستان مبنی بر تمایل وقوع جنگ آمریکا علیه ایران تعجب برانگیز است و باور‌های ما را درهم ریخت، اما اگر جنگ وسعت پیدا کند و پایگاه‌های آمریکایی و فرودگاه‌های شیخ نشین‌های خلیج فارس و سفارتخانه‌های آمریکا در خلیج فارس هدف قرار بگیرد، کنترل آن خیلی سخت خواهد شد. ما در لحظه‌های حساس تصمیم‌گیری هستیم و وضعیت اقتصادی شدیدا در تنگنا قرار دارد. فراموش نکنیم که اصلا دیپلماسی به‌وجود آمده که جلوی جنگ را بگیرد. با توجه به اینکه ناآرامی‌های داخلی را پشت‌سر گذاشته‌ایم اکنون زمان تصمیم برای حل این مشکل قدیمی است.