گره خودتحریمی در تار و پود فرش نزنیم
کارشناسان معتقدند با این طرح از اهمیت و توجه به صنعت فرش و شناسایی و رفع مشکلات موجود در این عرصه کاسته می شود و بازار بی رونق کنونی آن کسادتر از قبل می شود. این در حالی است که در صورت فراهم آوردن شرایط مطلوب برای این صنعت در داخل کشور، علاوه بر اشتغالزایی مناسب خواهیم توانست حدود 25 درصد درآمدزایی کنونی از این محل را افزایش دهیم و همچنان مدافع صنعت فرش به عنوان سفیر و شناسنامه کشورمان در بازارهای بین‌المللی باشیم. صاحبنظران بر این باور هستند با ادغام مرکز ملی فرش در سازمان های دیگر ناخواسته به عملیاتی شدن اهداف حاصل از تحریم صنعت فرش ایران کمک کرده‌ایم و بدیهی است باید در این راستا به حل چالش ها و نه افزایش موانع و مشکلات گام برداریم .
با سیاست‌گذاری‌های صحیح صنعت فرش را احیا کنیم
بیرانی، کارشناس صنعت فرش درباره تصمیمات اخذ شده در صنعت فرش به «آرمان ملی» گفت: برای ارزیابی تصمیمات اخذ شده در صنعت فرش باید کارشناسی دقیقی نسبت به این صنعت و همچنین عوامل دیگری که باعث شده تا این سیاست گذاری‌های اعلام شود صورت گیرد، چرا که کاملاً محرز است که صنعت فرش در حال حاضر نیاز بسیاری به حمایت دارد تا هم بتواند سهم مطلوب خود در حوزه اشتغالزایی در داخل کشور را احیا کند و از سوی دیگر در مسیر احیا نام و شان فرش ایرانی در مرزهای خارج از کشور گام بردارد، چرا که این امر که فرش ایرانی شناسنامه و سفیر ایران در سراسر جهان به شمار می‌آید بر هیچ کس پوشیده نیست و از این رو نباید تحت تاثیر سیاست گذاری‌های اشتباه قرار گیرد.
بیکاری در انتظار بازار فرش
او افزود: حدود 10 میلیون نفر به شکل مستقیم و غیرمستقیم در صنعت فرش شاغل هستند که در صورت برنامه ریزی های صحیح این رقم می تواند به شکل مناسبی افزایش یابد تا علاوه بر افزایش تولید کمی و کیفی، افراد شاغل در این صنعت نیز افزایش یابند و کمک مناسبی به حذف بیکاری در جامعه صورت گیرد. اما به نظر من به عنوان کارشناس صنعت فرش، ادغام مرکز ملی فرش در دفتر صنایع خلاق رویکردی مطلوب نیست و قطعاً به روند نزولی صنعت فرش در ایران و خارج از کشور خواهد انجامید و ناخودآگاه به این بازار لطمه وارد می کند.
بیرانی توضیح داد: همه فعالان در صنعت فرش کشور پیشتر به این امید و تاکید داشتند که مرکز ملی فرش به سازمانی جداگانه با هدف توجه بیشتر به این صنعت و افزایش تسهیلات و رونق صنعت بازار فرش را داشتند اما نه تنها این مهم محقق نشد بلکه بنا به اعلام وزارت صمت مرکز ملی فرش در دفتر صنایع خلاق ادغام شد و به این ترتیب روزنه امیدی که در این زمینه وجود داشت نیز از بین رفت و در این راستا علاقه‌مندان به این صنعت معتقدند این اقدامی نامطلوب است که چالش های این صنعت را بیشتر می کند. اما ما نیز خوش بینانه منتظر نتایج طرح جدید وزارت صمت هستیم و در صورت رونق این صنعت ما نیز از ادامه آن استقبال می کنیم اما امیدواریم با مشاهده نتایج ناخوشایند آن مسئولان نیز با انعطاف دراین زمینه از ادامه اجرای این طرح جلوگیری کنند.
ارزآوری صنعت فرش در سایه ابهام
این کارشناس ادامه داد: صنعت فرش در سال های گذشته ثابت کرده است که بسیار ارزآور برای کشور است و چنانچه حمایت و مدیریت صحیحی در این حوزه وجود داشته باشد می توانیم بیش از 30 درصد از آنچه که تاکنون باعث اشتغالزایی در کشور شده است را شاهد باشیم، اما در حال حاضر موانع بازدارنده در این صنعت مانند تحریم و کارشناسان کارنابلد باعث شده اند تا رونق از این بازار رخت بربندد.
بیرانی درباره مشکلات موجود در صنعت فرش گفت: تحریم، مشکلات موجود درخصوص مبادلات مالی فروشندگان و خریداران در بازار جهانی، فقدان سرمایه گذار، مدیران ناکارآمد در صنعت فرش، موانع موجود در سرراه پیشرفت این صنعت و ... باعث شده تا درآمد حاصل از در این حوزه از بین برود و رقبایی چون؛ نپال، هند، ترکیه و... در صدد تصرف این بازار از کشور ایران با قدمت حضور چندین صد ساله شوند.
او معتقد است: تحریم صنعت فرش ایران نشان از اهمیت این صنعت در اقتصاد کشور دارد و تصمیم بر این گرفته اند تا حضور این صنعت قدیمی و درآمدزای کشور را فلج کنند، اما اتخاذ تصمیماتی مانند ادغام مرکز ملی فرش در صنایع خلاق و ... معلوم نیست با چه پشتوانه کارشناسی صورت گرفته است؟
به دنبال تشکیل سازمان ملی فرش هستیم
بر اساس این گزارش، مرتضی حاجی‌آقا میری، رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایع‌دستی ایران درباره وضعیت مرکز ملی فرش ایران، گفت: مرکز ملی فرش ایران با توجه به مصوبه شورای عالی اداری، در سال 1382 به‌منظور تمرکز همه فعالیت فرش در وزارت بازرگانی وقت تأسیس شد و با از ادغام وزارت بازرگانی با وزارت صنایع و معادن، جز یکی از معاونت‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار گرفت. در سال 1400 انتقال مرکز ملی فرش از وزارت صنعت، معدن و تجارت به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در دستور کار قرار گرفت که آن زمان هم فعالان صنعت فرش عنوان کردند که این انتقال مشکلات این صنعت را نه‌تنها حل نمی‌کند بلکه بیشتر هم می‌کند. حالا بار دیگر با تغییر چارت وزارت صنعت، معدن و تجارت مرکز ملی فرش از زیرمجموعه وزیر خارج شد و به جایگاه پایین‌تری تنزل پیداکرده است. به دلیل اهمیت صنعت فرش که نقش مهمی در اقتصاد، فرهنگ و تاریخ ایرانی دارد، با تغییر جایگاه مرکز ملی فرش، مخالف هستیم و خواهان تشکیل سازمان ملی فرش هستیم.
دولت به تشکل‌های حوزه فرش توجه چندانی ندارد
علا نور توکلی، نایب‌رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف ایران نیز گفت: زمانی صادرات فرش دستباف به 2.5 میلیارد دلار رسیده بود؛ آن زمان اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف ایران احساس کرد باید بین بخش خصوصی و دولت برای سیاست‌گذاری‌های حوزه فرش همکاری و همراهی اتفاق افتد و برای همین دولتی پیشنهاد تأسیس مرکز ملی فرش را داشتیم و درنهایت این مرکز تأسیس شود تا سیاست‌گذاری درباره تولید و صادرات با همفکری و تأمل رخ دهد. این اتفاق به‌خوبی پیش می‌رفت و تعامل دولت و تشکل‌ها در دوره‌ای خوب بود. در سال 1398 با پیشنهاد اتحادیه ستاد راهبردی فرش و بعد از آن مجمع تشکل‌های فرش دستباف تأسیس شد. در سال‌های اخیر دولت به تشکل‌های حوزه فرش توجه چندانی ندارد یا مدیرانی برای مرکز ملی فرش انتخاب‌شده که اطلاعی از جایگاه فرش ایرانی ندارند، و درنتیجه مشکلات سیاست‌گذاری و موانع دیگر، جایگاه فرش تنزل یافته است. درحالی‌که باید برای تصمیم‌گیری‌ها و حتی تغییر چارت وزارت صمت در حوزه مرکز فرش ملی طبق قانون، از بخش خصوصی نظر می‌گرفتند. تضعیف جایگاه فرش به منافع ملی ضربه می‌زند. در حال حاضر دو میلیون نفر از اشتغال در این صنعت به‌طور مستقیم ارتزاق می‌کنند و تضعیف جایگاه صنعت فرش، ضربه به این افراد و البته دولت به لحاظ کم شدن ارز حاصل از صادرات هم هست.
امسال افت صادرات فرش را شاهد خواهیم بود
حامد چمن‌رخ، عضو اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف ایران گفت: از 20 روز قبل مطلع شده‌ایم که در جایگاه مرکز ملی فرش ایران تحولاتی رخ داد و تغییر چارت سازمانی اتفاق افتاده است. تمام تلاش و خواسته ما این است که جلوی افول فرش دستباف در کشور گرفته شود. نمی‌دانیم چه تفکری پشت این تصمیم‌گیری است که مرکز ملی فرش را با اداره کل صنایع خلاق اسباب‌بازی ادغام کنند بدون اینکه نظر بخش خصوصی را جویا شوند و این افول جایگاه مشکلاتی در پی خواهد داشت که عبارت‌اند از: عدم امکان ارتباط مستقیم با استانداران یا روسای سازمان‌های صمت، عدم امکان ابلاغ دستورالعمل به سازمان‌ها، نامعلوم بودن سرنوشت اداری فرش ادارات استان‌ها، عدم امکان مکاتبه با سایر سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها، و عدم امکان دعوت و حضور افراد در جایگاه‌های تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر. بهترین جایگاه برای صنعت فرش، وزارت صمت فعلی است که بازرگانی و تولید فرش را شامل می‌شود و برای حفظ این جایگاه ما مکاتباتی را با مجلس شورای اسلامی و رئیس‌جمهوری انجام داده‌ایم. خواسته جامعه فرش دستباف ایران ایجاد سازمان ملی فرش و صنایع‌دستی زیر نظر رئیس‌جمهوری است.
به دنبال ریزش بیمه‌شدگان فرش هستند
مسعود سپهرزاد، رئیس اتحادیه فروشندگان فرش دستباف تهران گفت: ادغام مرکز ملی فرش ایران با اداره کل صنایع خلاق اسباب‌بازی خارج از عرف و قانون است. همیشه تشکل کوچک‌تر در تشکل و صنعت بزرگ‌تر ادغام می‌شود و در اینجا برعکس آن رخ داده و این خلاف قانون است. بزرگ‌ترین مشکل صنف ما تحریم و نبود بازار در خارج از کشور و تضعیف صادرات قالی دستباف است. به دلیل وجود تحریم‌ها کشور، صادرات فرش به آمریکا و بازارهای اروپایی دچار مشکل شده و بازار این کشورها را از دست داده‌ایم. در گذشته نه‌چندان دور قالی دستباف بعد از نفت بزرگ‌ترین صادرات غیرنفتی کشور بود و در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ سالانه نزدیک به ۲ میلیارد دلار صادرات قالی دستباف به کشورهای مختلف دنیا داشتیم، ولی اکنون باوجود تحریم‌ها، صادرات قالی بسیار کاهش داشته و در سال ۱۴۰۱ کل صادرات قالی دستباف فقط ۵۰ میلیون دلار بود.
رئیس اتحادیه فروشندگان فرش دستباف تهران اضافه کرد: اگر سیاست خارجی کشور تغییر کند و تعامل با کشورهای دیگر بیشتر شود بعد از نفت و پتروشیمی، می‌توان با افزایش صادرات کالاهایی مثل قالی، پسته و زعفران ارز زیادی وارد کشور کرد. ما حدود۶ هزار بیمه‌شده از جامعه بافندگان در تهران داریم، اما دولت نیز با سختگیری در پی ریزش این تعداد است. در کل کشور حدود ۲۴ هزار بیمه‌شده قالی‌بافی داریم.
