اروپا به طرف مکانیسم ماشه نمی‌رود

اروپایی‌ها تا قبل از خردادماه که نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای است، مکانیسم ماشه را فعال نمی‌کنند. چون ایران با آژانس توافقی کرده و الان در مرحله مذاکرات هستند و قرار است ایران به سه سوال آژانس پاسخ دهد. اگر ایران در این فاصله به سوالات آژانس پاسخ داد و آژانس هم قانع شد، مسیر جدیدی باز می‌شود که به هیچ وجه دنبال مکانیسم ماشه نخواهند رفت. ولی اگر ایران پاسخی ندهد یا پاسخی داده شود ولی آژانس از این پاسخ قانع نشود، این احتمال وجود دارد که اتحادیه اروپا در شورای حکام دنبال قطعنامه جدیدی باشند و با گرفتن آن قطعنامه از شورای حکام اعلام کنند که ایران ناقض برجام بوده و چون خود آنها از برجام خارج نشدند می‌توانند با استناد به آن قطعنامه‌ها مکانیسم ماشه را فعال کنند. در مقابل ایران هم قبلا در دولت آقای روحانی به طرف اروپایی اعلام کرده که اگر اروپا به سمت فعال کردن مکانیسم ماشه برود، ایران هم چاره‌ای نخواهد داشت جز اینکه از ان‌پی‌تی خارج شود و خروج ایران از ان‌پی‌تی یک اثرات حقوقی منفی‌ای برای ایران دارد و همچنین برای اروپایی‌ها بیشتر. چون دیگر همین نظارت اندکی هم که آژانس روی ایران دارد، نخواهد داشت و ایران دیگر متعهد به اجرای پادمان هسته‌ای نخواهد بود و در اینصورت شرایط به مراتب پیچیده‌تر و منفی هم برای ایران و هم اتحادیه اروپا و هم آمریکا می‌شود. بنابراین بعید به نظر می‌رسد که اروپایی فعلا به سمت فعال کردن مکانیسم ماشه بروند و تا زمانی که مذاکرات ایران با آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای تکمیل و مشخص شود که به چه نتیجه‌ای رسیده. اما واقعیت این است که سفر آقای امیرعبداللهیان به عمان بیشتر در روابط دوجانبه و گسترش همکاری‌ها با طرف عمانی است و طبیعتا چون عمان یکی از واسطه‌ها یا میانجیگر روابط ایران و آمریکاست همیشه سفر به عمان اینگونه تحلیل می‌شود که یک بخش آن هم می‌تواند درمورد آزادی زندانیان دو طرف باشد. بویژه که اخیرا یک منبع آمریکایی اعلام کرد قرار است دارایی‌های ایران در کره جنوبی آزاد شود اما به جای اینکه تحویل ایران شود، فقط مجوز داده شده که در زمینه اهداف بشردوستانه نظیر تامین دارو و مواد غذایی مورد استفاده قرار بگیرد. در هر صورت با توجه به خبری که قبلا گفته شده بود و اینکه عمان چندین بار سابقه میانجیگری مبادله زندانیان را دارد، ممکن است در برخی از مذاکرات آقای امیرعبداللهیان هم راجع به همین مسأله صحبت شده باشد. آقای امیرعبداللهیان اعلام کرد که قبلا به نتیجه هم رسیدیم و این طرف آمریکایی بود که اجرا نکرد. به نظر می‌رسد در این دور جدید اگر قرار است کاری انجام شود، در چارچوب بحث مبادله زندانیان هست و نه بحث از سرگیری مذاکرات. چون از سرگیری مذاکرات فعلا منوط به تعیین تکلیف روابط ایران با آژانس است. حداقل بهانه‌اش این است که آنها منتظرند ببینند آیا مذاکرات ایران با آژانس به نتیجه می‌رسد یا نه؟ ظاهر سیاست اعلامی ایران این است که خواهان مذاکره است. از آنطرف آمریکایی‌ها هم اعلام می‌کنند که آمادگی مذاکرات را دارند ولی ظاهرا شروط خاص خود را دارند و بحث مربوط به اینکه خواهان یک توافق موقت هستند- آنطور که نشریات آمریکایی عنوان کردند- مطرح است. این در حالی است که به هیچ‌وجه توافق موقت به نفع ایران نیست. ایران می‌خواهد اگر توافق انجام می‌شود یک توافق دائمی و همه‌جانبه باشد. برای اینکه طرف‌های سرمایه‌گذار در ایران و طرف‌هایی که با ایران تجارت بازرگانی دارند همیشه دنبال این هستند که حداقل یک آینده روشن و باثباتی داشته باشند و نمی‌توانند با ایران موقتی کار کنند. این اختلاف وجود دارد که آمریکایی‌ها یک توافق موقت و محدود انجام دهند و طرف ایرانی هم خواهان یک توافق دائمی و همه جانبه است. حال اینکه واقعا بخواهم پیش‌بینی کنم که چطور می‌شود واقعا دشوار است. آنچه مشخص است فعلا تمایل دوطرف به ازسرگیری مذاکرات تا قبل از خرداد امسال نیست.