سيگنالهاي نحس در سال 2023
اين روزها از دشوار بودن سال 2023 براي جمهوري اسلامي ايران سخن به ميان ميآيد. از اعتراضات چند ماه گذشته گرفته تا چالشهاي اقتصادي، بر دامنه نگرانيها نسبت به آينده افزوده است. حالا بحث افزايش فشارهاي خارجي عليه ايران در سال جديد ميلادي نيز مطرح است. پرسش قابل طرح اين است که چه رخدادها يا عواملي موجب شده که اين تهديدات براي افکار عمومي باورپذير شود؟ چندين سيگنال را در اين خصوص ميتوان بررسي کرد.
گزاره دوگانه تعامل با ايران يا تقابل
در سال جديد ميلادي تقابل با ايران محتمل خواهد بود. جهان در مواجهه با تهران در مسيري بدون برگشت قرار گرفته است. اينها گزارههايي هستند که به شکل بيسابقه از سوي رسانهها، محققان و نهادهاي تحقيقاتي غربي، به عنوان يکي از رخدادهاي مهم سال 2023 مطرح ميشود. اين پيشبيني يا به عبارت ديگر، فضاسازي رسانهاي پيرامون ايران، سيگنال خطرناکي است که بهطور مداوم براي آن کدسازي صورت ميگيرد.
ِهمکاري نظامي با روسيه
طي نيم سال گذشته، در سطحي گسترده و دومينوار، اتهاماتي از همکاريهاي نظامي ايران با روسيه منتشر ميشود. رسانهها و سياستمداران غربي، اتهام تداوم ارسال پهپادهاي ايراني به روسيه را به رويهاي ثابت تبديل کردهاند. اخيرا نيز بحث فروش جنگندههاي چندمنظوره «سوخو 35» از سوي روسيه به ايران و احتمال صادرات موشکهاي بالستيک کوتاهبرد ايران به روسيه، به صورت گسترده بازتاب داده ميشود. اساس سيگنال اخير اين است که تا بالاترين حد ممکن، ايران به عنوان شريک نظامي حمله روسيه به اوکراين معرفي شود. به نظر ميرسد اين سيگنال بيشتر در راستاي افزايش فشارها عليه تهران قبل از پايان تحريمهاي تسليحاتي ايران در اکتبر 2023 (سه ماه ديگر) است. چنين فضاسازي بيسابقهاي به هيچ عنوان نميتواند موضوعي عادي و طبيعي باشد. جنگ اوکراين مهمترين مساله غرب طي سالهاي بعد از پايان جنگ جهاني دوم است. وارد کردن ايران به ميانه چنين جنگي، به معناي تقابل مستقيم ايران با غرب خواهد بود.
تمرکز رسانهاي بر وضعيت حقوق بشر
وضعيت حقوق بشر در کشورهاي مختلف جهان، از ديرهنگام يکي از ابزارهاي فشار آمريکا و اروپا بوده است. اين ابزار بهطور مداوم از سوي غربيها براي اعمال فشار بر بازيگران معارض مورد بهرهبرداري قرار گرفته است؛ گاهي با دوز بالا و گاهي با دوز پايين. در وضعيت جاري مساله مهم، تمرکز عميق و گسترده جامعه غربي بر موضوع حقوقبشر در ايران در رابطه با ناآراميهاي چند ماه گذشته است. شايد چنين پنداشته شود که موج انتقادات و تبليغات غربيها در اين رابطه امري عادي باشد، اما با کمي بررسي ميتوان دريافت که حجم فعلي تبليغات در اين زمينه نه عادي است و نه بدون هدف.
بزرگنمايي رسانهاي از تهديدات اتمي ايران
همزمان با بازگشت بنيامين نتانياهو به قدرت، موج خبرسازي درباره بالا بودن تهديدات اتمي ايران به شکلي هدفمند افزايش پيدا کرده است. علاوه بر رسانههاي اسرائيلي، بخشي بزرگ از روزنامههاي معتبر بينالمللي در آمريکا و اروپا در يک اتحاد نانوشته، از امکان دستيابي تهران به بمب اتمي سخن ميگويند.
تغيير رويه سياست خاورميانهاي چين
همراهي پکن با مواضع ضدايراني کشورهاي عربي، در ماجراي سفر «شي جين پينگ» به عربستان سعودي، ديگر سيگنال قابل رجوع و جدي براي ايران در سال 2023 است. طي سالهاي گذشته سياست خاورميانهاي چينيها بر مدار بيطرفي هوشمندانه و مواضع دو قطب عربي- ايراني طرحريزي شده بود، اما مواضع اخير پکن نشان داد که تغييراتي عميق در راهبرد سياست خارجي اين کشور نسبت به تهران صورت گرفته است. استدلال اين نيست که سياست خاورميانهاي چين در مسير ضديت با تهران قرار گرفته بلکه پيام مهم تغيير رويه سياست خارجي پکن نسبت به بازخواني جايگاه ايران در منطقه است.
تعللهاي آژانس
مقامهاي سياسي آمريکايي نيز در چند وقت اخير انگار در موضوع احياي برجام سرناسازگاري پيشه کردهاند. رويکرد فعلي، در شرايطي اتخاذ شده که در تابستان سال جاري، اين غربيها بودند که بر احياي توافق اصرار ميورزيدند. اين دگرديسي نيز نکته قابل تاملي است که شايد در آينده چرايي آن اهميت بيشتري پيدا کند. آژانس بينالمللي انرژي اتمي، طي سالهاي اخير، همواره در مقام بازيگري موازنهساز در پرونده هستهاي ايران ايفاي نقش کرده است. هر چند در مقاطعي ايراداتي بر سياسي بودن مواضع اين سازمان وارد شده، اما در مجموع نقش اين نهاد را ميتوان ايجابي مورد ارزيابي قرار داد. قرار بر آن بود که در روزهاي ابتداي سال جديد ميلادي (2023) رافائل گروسي، مدير کل آژانس، به منظور گشودن دريچهاي جديد براي احياي برجام به تهران سفر کند. حالا زمان به اواخر ماه ژانويه رسيده و خبري از سفر گروسي به ايران نيست. اين خود ديگر سيگنال قابل توجهي است که تحليل محتواي آن ضروري به نظر ميرسد.
اقتصاد در مضيقه
ترديدي وجود ندارد که چند سيگنال ارائه شده مهم و کليدي هستند، ولي به جرات ميتوان مهمترين سيگنال براي ايران 2023 را مشکلات اقتصادي ارزيابي کرد.
واکنش غريب آبادي به هتک حرمت قرآن
دبير ستاد حقوق بشر کشورمان به سکوت مدعيان حقوق بشر در برابر هتک حرمت قرآن کريم و توهين به مقدسات مسلمانان واکنش نشان داد. کاظم غريبآبادي، با انتشار پيامي در توييتر نوشت: سکوت کر کننده به اصطلاح مدعيان حقوق بشر در برابر هتک حرمت قرآن کريم، مصداق آشکار نفرت پراکني و گسترش خشونت عليه مسلمانان است. معاون امور بينالملل قوه قضائيه افزود: اين گونه رفتارها هيچ ارتباطي با حق آزادي عقيده و بيان ندارد.
