برجام در هاله‌ای از ابهام

فضاي حاکم بر روابط ميان مذاکره کنندگان حکايت از اين دارد که طرفين هنوز هم به برجام نياز دارند و تمايل دارند که با توجه به داده‌هاي قبلي و تقاضاهايي که طرفين دارند به يک نتايجي برسانند و خصوصا در منطقه تنش‌ها را کم کنند. با توجه به اينکه کشورهاي ذي‌نفع در منطقه مثل ايران و عربستان‌سعودي نظرشان بر تشديد تنش در منطقه نيست. بلکه مي‌خواهند منطقه آرام بماند تا زماني که مسائل اوکراين و آسياي جنوب شرقي و مسائل چين و... نيز به نحوي حل و فصل شود. حال اين نکته مطرح است که اختلافات بر سر مسائل اساسي است يا اينکه طرفين منتظر هستند بحران ديگري که در اولويت است در اروپاي مرکزي يا اوکراين حل و فصل شود و بعد در محيط آرام‌تري به اين مساله بپردازند. به نظر مي‌آيد که طرفين با توجه به تمايلي که دارند و خصوصا اروپايي‌ها که با توجه تحريم نفتي وگازي روسيه در وضعيت نامطلوبي به سر مي‌برند تا حدودي نظرشان بر اين است که راه را باز کنند به نحوي که منابع انرژي ايران نيز به سمت غرب باز شود و ايران نيز منابع انرژي خود را در اختيار بازار اروپا قرار دهد. بنابراين اروپا بيشتر شايق است تا آمريکا که مساله برجام به زودي حل و فصل شود. منتها چند مشکل در اين راه وجود دارد که يکي در درون آمريکاست که معمولا نظرشان بر اين است که خيلي نبايد به ايران امتياز بدهند؛ خصوصا در مساله خروج سپاه از ليست گروه‌هاي تروريستي و تحريم و يک‌سري تحريم‌هاي ديگري که ايران به درستي معتقد است بايد رفع شوند. در هر صورت آنچه موضع گيري اروپايي‌هاست اينکه آنها تمايل دارند آمريکا را وادار کنند که يکسري امتيازاتي که ايراني مي‌خواهد به ايران اعطا کنند که برجام به نتيجه‌اي برسد. به نظر مي‌رسد که در خود ايران نيز به خصوص در دولت اين تمايل وجود دارد که برجام به ثمر بنشيند. چرا که مي‌بينند خواه ناخواه در دنياي اقتصاد بايد مقداري هم با دنيا تعامل کنند تا بتوانند صادرات و واردات داشته باشند و بتوانند نفت را بفروشند و فضا هم براي سرمايه‌گذاري خارجي بازتر کنند. لذا به نظر مي‌رسد که اقتصاد راه خود را مي‌رود و اگر بگوييم جداي از برجام برنامه اقتصادي خودمان را به توافق پيوند نمي‌دهيم خيلي از اين قضيه جواب مثبتي نمي‌گيريم چون خواه ناخواه بايد به اندازه کافي سرمايه داشته باشيم و وقتي که به عراق و ترکيه گاز و به چين و کشورهاي ديگر نفت مي‌فروشيم بايد بتوانيم منابع خود را آزاد کنيم. در مجموع مي‌توان اينگونه گفت که داريم به اين سمت مي‌رويم که درخواست‌ها را با اروپايي‌ها يک کاسه کنيم و بتوانيم اروپايي‌ها را به نقطه‌اي بکشانيم که آمريکا را نيز به صحنه بياورند و برجام حل و فصل شود. خصوصا اينکه ارتباطات اقتصادي ايران با روسيه نيز بد نيست و موضع ايران نيز منطقي و معقول بوده و به نظر نمي‌آيد که روسيه بخواهد در راه برجام مانعي ايجاد کند. منتها همه چيز در هاله‌اي از ابهام است و هنوز مشخص نيست که روي چه مسائلي پافشاري وجود دارد.